Marokkaanse Gen Z rebelleert tegen armoede en corruptie

In augustus stierven in het Hassan II-ziekenhuis in Agadir in tien dagen tijd acht vrouwen nadat ze een keizersnede hadden ondergaan. Op zondag 14 september vond er een demonstratie plaats met honderden mensen voor het ziekenhuis, dat nu het “ziekenhuis van de dood” wordt genoemd. Na de protesten ontsloeg de minister van Volksgezondheid, Amine Tahraoui, de directeur van het ziekenhuis, de regionale directeur van Volksgezondheid en de provinciale afgevaardigde van Volksgezondheid. 

De jongeren pikken het niet langer dat hun regering wel een massa geld besteedt aan infrastructuur voor voetbal- en hockeykampioenschappen, maar niet voor gezondheidszorg.

Op zaterdag 27 september riep een groep met de naam Generatie Z 212 via het sociale netwerk Discord op tot protesten in verschillende steden in het land. Centrale eisen waren een betere gezondheidszorg en onderwijs. 

De naam van de groep Generatie Zoomer verwijst naar de leeftijd van de demonstranten, het zijn voornamelijk jongeren van 15 tot 25 jaar. Het getal 212 is dan weer het internationale telefoonnummer van Marokko. 

Demonstraties veranderden in confrontaties met de politie in verschillende steden in het land

De Discord-server had enkele dagen naar de lancering op 18 september al meer dan 170.000 volgers die deelnemen aan discussies over hun sociale situatie, hun eisen en de middelen om deze te verwezenlijken. Hun oproep kreeg een enorme weerklank, zoals blijkt uit de vele demonstraties, bijna elke dag.

Politie doodt drie demonstranten

Op dinsdag 30 september werd een jongere in Oujda overreden door een politiebusje. De video daarvan op sociale media ging snel viraal. De volgende dag veranderden de demonstraties in confrontaties met de politie in verschillende steden in het land. 

In Lqliaâ, vlakbij Agadir, werden drie demonstranten gedood door de politie. Die zei gewoonweg dat ze handelden “uit zelfverdediging en om een aanval en een bestorming door groepen mensen af te slaan”. Er vielen honderden gewonden, meer dan 400 jongeren werden gearresteerd. 

Ondanks de oproepen van het collectief Gen Z om vreedzaam te demonstreren, namen de confrontaties toe, werden banken, winkels en openbare gebouwen in brand gestoken en auto's omvergeworpen.

Jongeren eisen ontslag van de regering

Pas na deze confrontaties sprak premier Aziz Akhannouch zich uit en zei hij bereid te zijn om te praten en op de sociale eisen in te gaan. Gen Z reageerde met een verklaring aan de koning van Marokko, waarin ze het ontslag van de regering eisten, “omdat ze er niet in slaagt de grondwettelijke rechten van de Marokkanen te beschermen en aan hun sociale eisen te voldoen”. Ze vroegen ook om de verantwoordelijken voor de wijdverspreide corruptie in het land te vervolgen.

Generatie Z is de spreekbuis van een bredere volkswoede over de wijdverbreide corruptie en andere wantoestanden 

Generatie Z is sindsdien de spreekbuis van een bredere volkswoede over de wijdverbreide corruptie, de erbarmelijke toestand van de openbare diensten en, meer in het algemeen, de sociale ongelijkheid die inmiddels enorme proporties heeft aangenomen.

Premier Aziz Akhannouch zelf is daarvan een sprekende illustratie. Hij is een van de rijkste mensen van het land, staat aan het hoofd van een imperium dat zich uitstrekt van de distributie van koolwaterstoffen tot onroerend goed en de media, heeft een vermogen van 1,6 miljard dollar en staat volgens het tijdschrift Forbes op de derde plaats van rijkste mensen in Marokko.

Een rapport van Oxfam van 2018 met de titel “De rijkdom delen met degenen die haar creëren” illustreert de sociale ongelijkheid: “De drie rijkste Marokkaanse miljardairs bezitten samen 4,5 miljard dollar. De groei van hun vermogen in één jaar zou overeenkomen met de consumptie van 375.000 Marokkanen uit de armste bevolkingsgroepen in dezelfde periode”.

Dat rapport zegt nog: “De regionale ongelijkheid is ook duidelijk te zien in de armoede, die in Drâa-Tafilalet (14,6 procent) zeven keer zo groot is als in de regio Grand Casablanca (2 procent)”.

Wel stadions, geen ziekenhuizen

Over de gezondheidszorg, die deze keer de druppel was die de emmer deed overlopen, zegt het rapport: “Marokko heeft maar 6,2 artsen per 10.000 inwoners, tegenover 12 in Algerije en Tunesië.” 

Ook het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties bevestigt deze gegevens in een rapport van 2025 en zet Marokko op de 120e plaats van de 193 landen.

“De stadions zijn er, waar zijn de ziekenhuizen?”

De onafhankelijke journalist Omar Radi zegt dat de opstand, gezien de grote sociale ongelijkheid, er al langer zat aan te komen: "Het was zeer voorspelbaar gezien hoe de Marokkaanse regering de afgelopen tien jaar vooral grootheidswaanzin toont en geen rekening houdt met de meest elementaire behoeften. [...] Ze vindt bijvoorbeeld wel geld om hockeyvelden en de grootste ijsbaan van Afrika - in een van de armste wijken van Rabat - aan te leggen."

“De stadions zijn er, waar zijn de ziekenhuizen?” riepen de demonstraten in reactie op de prestigepolitiek van de Marokkaanse regering, die enorme investeringen doet in de bouw van stadions voor het Afrikaans kampioenschap in december 2025 en het wereldkampioenschap in 2030. 

‘Wie ellende zaait, zal woede oogsten’ wordt opnieuw bevestigd door Generatie Z

In totaal is er officieel ongeveer 5 miljard dollar uitgetrokken voor de bouw van sportinfrastructuur. Intussen verkommert de gezondheidszorg in Marokko. Zo blijkt uit een rapport van de OESO: “In 2018 vertegenwoordigde het budget van het ministerie van Volksgezondheid 5,6 procent van de staatsbegroting (exploitatie- en investeringsbudget). Hoewel het sinds 2011 is gestegen, blijft het ver onder de WHO-norm van 12 procent.”

Rentenierseconomie

Marokko, een bondgenoot van de grote westerse mogendheden, is ook een voorbeeld van een rentenierseconomie die Washington en Brussel erg waarderen. Dit soort economie zorgt er wel voor dat een kleine groep rijker wordt, maar dat gaat ten koste van de grote meerderheid van de bevolking, die in armoede leeft. 

Op internationaal vlak zorgen de allianties ervoor dat de Marokkaanse staat een voorvechter wordt van normalisatie met Israël door steeds meer samenwerkingsverbanden aan te gaan met de genocidale staat op het gebied van defensie. Hoewel de opstand van de jongeren economisch en sociaal van aard is, valt het op dat veel jonge demonstranten Palestijnse hoofddoeken dragen.

De populaire slogan ‘wie ellende zaait, zal woede oogsten’ wordt opnieuw bevestigd door generatie Z.