Vandaag de Palestijnen, en morgen? Onze fundamentele rechten staan op het spel

Op 7 augustus heeft de Belgische asieladministratie de vluchtelingenstatus van Mohammed Khatib ingetrokken. Khatib, een Palestijnse vluchteling geboren en getogen in het Aïn-el-Helweh- vluchtelingenkamp in Libanon, woont in Brussel en is de Europese coördinator van Samidoun, het Palestijnse Gevangenen Solidariteitsnetwerk. Samidoun werd in 2011 opgericht door mensen die de dringende nood voelden om de duizenden Palestijnse politieke gevangenen in het Israëlische gevangenissysteem te ondersteunen.

Onderzoekster Hadil Louz omschrijft Samidoun als “een platform dat Palestijnse politieke gevangenen ondersteunt, de onmenselijke omstandigheden van hun detentie blootlegt en pleit voor hun fundamentele rechten.” Een dergelijke politieke intrekking bedreigt de fundamentele rechten van iedereen in België.

De omstandigheden zijn vandaag nog zorgwekkender dan we in april 2024 voorzagen. Het is niet alleen de Belgische administratie die een man een recht  ntneemt waar hij aanspraak op heeft; ook de Israëlische regering werkt aan een wetsvoorstel dat de uitvoerende macht de mogelijkheid zou geven organisaties te verbieden zonder enige gerechtelijke procedure. De goedkeuring van zo’n wet zou de deur openen naar willekeurige beslissingen die enkel afhangen van de wil van de uitvoerende macht, en zo een gevaarlijk precedent scheppen dat ons systeem van fundamentele rechten ondermijnt.

Criminalisering van activisten

Al twee jaar voeren tal van organisaties en activisten onophoudelijk campagne voor een einde aan de genocide en kolonisatie van Palestina. Terwijl de Belgische autoriteiten grotendeels stil bleven en hun diplomatieke en commerciële betrekkingen met Israël voortzetten, namen veel burgers deel aan massabetogingen, studentenacties op Belgische universiteiten en talrijke publieke verklaringen en petities van academici, onder meer met de oproep tot boycot van Israëlische universiteiten en de opschorting van de EU-associatieovereenkomst.

De beweging blijft groeien in reactie op de voortdurende genocide op het Palestijnse volk in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Deze massale mobilisatie wordt echter geconfronteerd met politie- en gerechtelijke repressie, evenals met laster en criminalisering van degenen die zich solidair verklaren met het Palestijnse volk. De intrekking van Mohammed Khatibs status maakt deel uit van deze schadelijke trend, bedoeld om druk uit te oefenen en activisten te intimideren.

Tegen Mohammed Khatib zijn geen gerechtelijke procedures opgestart naar aanleiding van deze intrekking. We mogen dus terecht de werkelijke redenen van deze beslissing in vraag stellen. Gert Vercauteren, directeur van het Coördinatieorgaan voor de Dreigingsanalyse (OCAD), verklaarde onlangs dat Samidoun geen terroristische organisatie is en geen intentie heeft aanslagen in ons land te plegen. Hoewel hij het discours van de organisatie ‘radicaal’ noemt, stelde Vercauteren dat dit geen strafbaar feit vormt onder het Strafwetboek.

In de context van uitgeholde burgerlijke vrijheden en steeds openlijker anti-moslimracisme, wordt Samidoun steeds vaker als een ‘omstreden’ organisatie weggezet in Nederland en op EU-niveau. De organisatie is in geen enkel EU-land verboden, behalve in Duitsland. Enkele maanden geleden erkenden Belgische ministers zelf nog dat Samidoun niet kan worden beschuldigd van het aanzetten tot terrorisme.

Beperking van fundamentele vrijheden

De beperkingen van de fundamentele vrijheden en rechten van Palestijnen en hun medestanders zijn bijzonder zorgwekkend en schokkend. Dit geldt des te meer nu de minister van Defensie Theo Francken heeft verklaard dat de intrekking van de vluchtelingenstatus ook de intrekking van het staatsburgerschap voor alle leden van Samidoun zou moeten betekenen. Dit is opnieuw een uitzonderlijke en onaanvaardbare maatregel die erop gericht is de rechten van Belgisch-Palestijnen verder in te perken.

Als academici, toegewijd aan gerechtigheid en fundamentele rechten, veroordelen wij dit soort ‘exceptioneel bestuur’ en de normalisering van schendingen van fundamentele mensenrechten die door de Belgische Grondwet zijn gegarandeerd. Wij weigeren de politieke repressie van sociale bewegingen die strijden voor rechtvaardigheid en gelijkheid goed te keuren. Mobiliseren en steun betuigen aan Palestina en strijden tegen een koloniaal en genocidaal regime zijn geen misdrijven.

Het recht op vrijheid van meningsuiting en organisatie, en het recht om te protesteren voor zelfbeschikking zijn verankerd in verschillende internationale rechtsinstrumenten die door België zijn geratificeerd. Zoals nogmaals bevestigd door het advies van het Internationaal Gerechtshof, bevestigt de VN-resolutie “dat de universele verwezenlijking van het recht van alle volkeren, inclusief die onder koloniale, buitenlandse en vreemde overheersing, op zelfbeschikking een fundamentele voorwaarde is voor de daadwerkelijke waarborging en naleving van mensenrechten en voor het behoud en de bevordering van die rechten.”

Wij zijn ervan overtuigd dat deze rechten in België ten zeerste moeten worden beschermd, zeker wanneer het gaat om het aanklagen van misdaden tegen de menselijkheid en genocide, die inmiddels internationaal erkend en goed gedocumenteerd zijn. Dit geldt des te meer nu de Belgische regering geen enkele concrete stap heeft gezet om de massale uithongering, de etnische zuivering en de voortdurende genocide in Gaza en de Westelijke Jordaanoever te stoppen.

Terwijl coalitiepartners elkaar de schuld geven van dit beschamende stilzitten en van hun onvermogen om te voldoen aan de Belgische verplichtingen onder internationaal recht en de Conventie inzake de voorkoming en bestraffing van genocide, slagen diezelfde coalitiepartners er wel in samen te werken om Palestijnse activisten in België het zwijgen op te leggen.

Eisen aan de Belgische regering

In het licht hiervan eisen wij dat de Belgische regering:

• De vluchtelingenstatus van Mohammed Khatib herstelt

• Haar nationale verplichtingen respecteert met betrekking tot fundamentele rechten, inclusief die van alle Palestijnse vluchtelingen

• Haar internationale verplichtingen nakomt om het Palestijnse volk te beschermen, dat geconfronteerd wordt met oorlogsmisdaden en voortdurende genocide

• Stopt met het intimideren en criminaliseren van activisten en organisaties die de Palestijnse strijd ondersteunen, in overeenstemming met de fundamentele rechten en vrijheden gegarandeerd door de Belgische Grondwet

• Zich houdt aan de Belgische verplichtingen volgens het internationaal recht en de Conventie inzake de voorkoming en bestraffing van genocide

Deze open brief is ondertekend door 226 academici, onderzoekers en studenten van Nederlandstalige en Franstalige universiteiten, waaronder:
Leila Mouhib (ULB/UMONS), Nouria Ouali (ULB), Itamar Shachar (UHasselt), Nadia Fadil (KU Leuven), Omar Jabary Salamanca (ULB), Astrid Jamar (UAntwerpen), Dounia Bourabain (UHasselt) en Gert Van Hecken (UAntwerpen). De volledige lijst van ondertekenaars kan hier geraadpleegd worden.