Na 100 jaar verzet en 10 jaar Pietenpact: "Schaf Zwarte Piet nu overal af"
Verzet tegen Zwarte Piet wordt al een eeuw openbaar gevoerd, sinds 1927. Burgers, collectieven en vooral mensen uit de diaspora spraken zich uit, vaak tegen een grote persoonlijke kost.
Op 11 november 2016 zet een moment van moed grote organisaties in gang. Exact tien jaar geleden lanceerde deBuren het 'Pietenpact'. Samen met Ketnet, Studio 100, de kinderrechtencommissaris, het Gemeenschapsonderwijs, Katholiek Onderwijs, de Gezinsbond en grote speelgoedwinkels tekenden ze voor letterlijk één duidelijke ambitie: van Sinterklaas een feest maken voor alle kinderen, zonder raciale stereotyperingen. Hier gingen ze niet langer meer mee wachten, want het schaadt kinderen in directe vorm: het tast hun waardigheid aan en zorgt voor kwetsuren en uitsluiting. Elk jaar opnieuw.
Zware en bedreigende haatberichten en persoonlijke aanvallen leiden tot extreme moeheid in dit onderwerp
“Zelf besefte ik als kind niet waarom mijn mama me nooit Zwarte Piet liet spelen. Pas achteraf begreep ik dat ze me wilde beschermen, en welke impact deze figuur had op mijn leven", vertelt Cédric Fosse, co-voorzitter van Hand in Hand tegen racisme.
"Net die karikatuur heeft mij jarenlang doen verzetten. Maar dat verzet had een prijs. Zware en bedreigende haatberichten en persoonlijke aanvallen leiden tot extreme moeheid in dit onderwerp. En toch kies ik er opnieuw voor om het gesprek te blijven voeren vanuit een kennis van structureel racisme en koloniaal bewustzijn die deze samenleving hard nodig heeft. Niet om een feest van mensen af te nemen, maar om het van iedereen te laten zijn.”
Pietenpact-effect
Sinds 2016 zijn het vooral burgers, individuele scholen, bibliotheken, gemeentelijke organisatoren en jeugdverenigingen die de intentieverklaring vastpakken en niet-racistische vormen, zoals vooral roetveegpieten, tot realiteit maken. “Er was veel behoefte aan informatie om vooruit te raken. Hoe kan het wel? Hoe voer ik hierover een goed gesprek? Hoe spreek ik de bakker aan? Zijn er dan ook niet-stereotype kindertekeningen?”, legt een vrijwilliger van hetiseenkinderfeest.be uit.
Het gaat over stoppen van structureel racisme
“We zetten ons in voor een strijd die groter is dan Zwarte Piet en tradities. Het gaat over het stoppen van structureel racisme.”
Vandaag, exact tien jaar later, blijft het extreem pijnlijk dat op té veel plaatsen in Vlaanderen die koloniale Zwarte Piet toch nog steeds blijft verschijnen met de oorbellen, krullen, kraag, rode lippen en het zo zwaar geschminkte gezicht dat het niet meer roetveeg is, maar een duidelijk egale zwarte huidskleur. “Grote organisaties hebben dit statement gemaakt, maar lokaal wordt dit nog altijd niet correct opgevolgd”, stelt Stef Arends van Kif Kif, die dit na het Pietenpact jarenlang mee opvolgde. Een inclusief Sinterklaasfeest hangt nog te vaak af van wie lokaal de verantwoordelijkheid neemt.
Eisen voor racismevrij feest voor alle kinderen
Daarom zetten we de geleerde lessen van de voorbije tien jaar om in duidelijke eisen. Enkel een volwaardige plaats voor de Afrikaanse diaspora in het hele proces rond deze traditie, erkenning en middelen voor burgers en bovenlokale initiatieven die aan oplossingen werken en bindende afspraken van grote koepels en organisaties naar hun lokale afdelingen kunnen nu eindelijk voor het definitieve einde van de oude raciale stereotiepe piet zorgen.
Hand in Hand tegen racisme, Kif Kif, België kan het, en hetiseenkinderfeest.be zijn duidelijk in hun platformtekst: 'Overal in Vlaanderen Sinterklaastradities waar alle kinderen zich welkom voelen, zonder racistische stereotypen. Want een traditie die meegroeit met de samenleving, is een traditie die blijft leven.'
