Deze El Niño geeft een voorsmaakje van klimaat-apartheidsbeleid

Uit een nieuwe studie blijkt dat de uitzonderlijk krachtige El Niño van dit jaar naar verwachting tussen juni 2026 en februari 2027 450.000 extra sterfgevallen zal veroorzaken. Die sterfgevallen zullen zich vooral voordoen in het mondiale Zuiden, bij mensen die het zich niet kunnen veroorloven zich tegen de hitte te beschermen - net de mensen die het minst hebben bijgedragen aan de ontwrichting van het klimaat.

Onderzoekers van het Climate Impact Lab berekenden hoeveel extra sterfgevallen de klimaatontwrichting dit jaar zal veroorzaken. Door de extreme El Niño die eraan komt, wordt dat effect nog groter. Maandag werd in de Stille Oceaan de hoogste temperaturen ooit gemeten tijdens een El Niño, maanden voordat het verschijnsel naar verwachting zijn hoogtepunt bereikt.

De voorspelde sterfgevallen zullen het gevolg zijn van extreme hitte. Enerzijds kan hitte onderliggende aandoeningen verergeren, waardoor zieke mensen vroegtijdig overlijden. Anderzijds is het belangrijk te beseffen dat extreme hitte ook op zichzelf dodelijk kan zijn. Zodra bepaalde grenzen voor temperatuur en luchtvochtigheid worden overschreden, kan het lichaam zichzelf niet langer afkoelen en beginnen vitale systemen uit te vallen.

Meer dan 30.000 doden in Nigeria, bijna 20.000 in Indonesië en 17.000 in Soedan, alle landen op deze lijst liggen in het mondiale Zuiden. Veel daarvan, zoals Soedan en de Democratische Republiek Congo, kampen met humanitaire crises als gevolg van conflicten, die nog worden verergerd door het optreden van westerse landen en hun bondgenoten.

Een andere factor om rekening mee te houden is de voedselonzekerheid. Zulke temperaturen zullen, samen met de extreme weersomstandigheden die ze waarschijnlijk veroorzaken, de oogsten aanzienlijk doen dalen en het voor boeren moeilijker maken om gewassen te oogsten en te vervoeren. Het Wereldvoedselprogramma heeft al gewaarschuwd dat de combinatie van El Niño en klimaatontwrichting tegen eind 2027 50 miljoen mensen in acute voedselonzekerheid zal storten en de voedselprijzen wereldwijd zal opdrijven.

Klimaatimperialisme maakt dat arme landen de last dragen van de extreme hitte die wordt veroorzaakt door de hebzucht van kapitalisten in rijke landen

Deze sterfgevallen zijn uiteraard te voorkomen. Maar daarvoor zijn politieke wil en geld nodig. De zwaarste gevolgen van de klimaatontwrichting worden voelbaar net nu het Westen heeft besloten de hulp aan arme landen stop te zetten. Het hulpsysteem functioneerde zelfs met voldoende financiering al gebrekkig. Maar doordat plots enorme bedragen aan financiering zijn weggevallen, vallen overal ter wereld vermijdbare doden. 

Het idee dat de westerse regeringen die het meest verantwoordelijk zijn voor deze crisis, de maatregelen zullen financieren die nodig zijn om mensen in het mondiale Zuiden te beschermen, is ronduit lachwekkend.

Ook regeringen in het mondiale Zuiden zullen weinig kunnen doen. Veel arme landen kampen nu al met schuldenproblemen door de hogere rente en stijgende prijzen. Slechts weinigen zullen schuldeisers ervan kunnen overtuigen hun geld te lenen om arme burgers tegen de hitte te beschermen. 

Waarschijnlijk komen er enkele noodmaatregelen, maar de mensen die het grootste risico lopen om door extreme hitte te sterven, zijn net degenen die zelfs in normale omstandigheden moeilijk toegang krijgen tot overheidssteun. Velen van hen zullen moeten kiezen tussen gaan werken in een hitte die hen fataal kan worden, of geen eten hebben.

Een schokkend cijfer uit het artikel in The Guardian is dat de extreme El Niño van het einde van de jaren 1870 door droogte en hongersnood meer dan 50 miljoen mensen het leven kostte, vooral in India en China. Die sterfgevallen konden niet aan ‘natuurlijke’ oorzaken worden toegeschreven, want het Britse kolonialisme verergerde het leed.

De sterfgevallen die we vandaag in het mondiale Zuiden zien, zullen het gevolg zijn van imperialisme. Ten eerste is er het klimaatimperialisme, waardoor arme landen de last dragen van de extreme hitte die wordt veroorzaakt door de hebzucht van kapitalisten in rijke landen. 

Ten tweede is er het alledaagse kapitalistische imperialisme, dat grondstoffen en middelen aan het mondiale Zuiden onttrekt, regeringen verzwakt en hen dwingt schuldaflossingen voorrang te geven op basisvoorzieningen voor hun bevolking.

Dit soort onrecht is onaanvaardbaar, des te meer omdat onze regeringen weigeren maatregelen te nemen om de uitstoot terug te dringen. Als Andy Burnham (huidig premier van het VK, nvdr) inderdaad besluit meer boringen in de Noordzee goed te keuren, zullen de extra emissies die daaruit voortkomen mensen het leven kosten, alleen niet de mensen om wie onze politieke klasse zich bekommert.