'EU Inc': een slinkse aanval op werknemersrechten
De bedoeling is dat deze ‘EU-verordening’ nog dit jaar wordt goedgekeurd en dan rechtstreeks van toepassing wordt in alle lidstaten. Zowel het Europees Parlement als de Raad, waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn, buigen zich momenteel over het voorstel.
Daarna kan bijvoorbeeld een onderneming waarvan het merendeel van de werknemers in Duitsland werkt, haar EU Inc. registreren in Ierland, waar geen werknemersvertegenwoordiging in bestuursorganen bestaat.
Ander voorbeeld: een transport EU Inc. die zich in Luxemburg registreert maar vooral terminals en depots in Polen exploiteert, kan dan bestuursvergaderingen en beslissingen over herstructureringen online nemen, zodat de directie kan aanvoeren dat de Luxemburgse regels gelden, ook al ondervinden de Poolse werknemers de gevolgen.
Wat is het 28e regime?
Het gaat om een geharmoniseerd regelboek - aangeduid als ‘EU Inc.’ - dat de hele levenscyclus van een onderneming bestrijkt, van oprichting tot herstructurering of beëindiging. Eerst ging het enkel over start-ups en scale-ups die zo gemakkelijker en goedkoper grensoverschrijdend zouden kunnen werken en uitbreiden dankzij een snelle digitale registratie en uniforme regels. Vandaag gaat het ineens over alle ondernemingen.
Je zou binnen 48 uur en volledig online een ‘EU Inc.’ kunnen oprichten, tegen maximaal 100 euro aan administratiekosten en zonder vereiste inzake minimumkapitaal.
De oprichters dienen hun gegevens slechts één keer in, via een centrale interface op EU-niveau of bij één nationale instantie in te geven. Die informatie wordt dan automatisch gedeeld met nationale handelsregisters, belastingdiensten en btw-administraties.
Arbeidsinspecteurs zullen arbeidsomstandigheden niet kunnen onderzoeken, omdat basisinformatie over de werkgelegenheid niet meer wordt gedeeld
Er zit ook een EU-brede regeling voor aandelenopties voor werknemers in. Opbrengsten worden pas belast wanneer de aandelen daadwerkelijk worden verkocht (‘exit’), en niet wanneer de opties worden toegekend of uitgeoefend. Het tijdstip van belastingheffing wordt geharmoniseerd, niet de belastingtarieven; daarvoor blijven in elk van de 27 lidstaten verschillende regels gelden.
De oprichters kunnen wel verschillende soorten aandelen creëren die hun meer stemrecht geven dan investeerders. Zo kunnen zij kapitaal aantrekken en tegelijk de controle behouden over belangrijke beslissingen en de koers van de onderneming.
Alles, van de registratie en oprichting van de onderneming, bestuursvergaderingen en stemmingen van aandeelhouders tot vereffenings- en insolventieprocedures, is ontworpen om digitaal te verlopen.
En de rechten van werknemers?
Het is overduidelijk dat hiermee onmiddellijk ‘regime-shopping’ zal ontstaan om werknemersrechten te omzeilen. EU Inc.-ondernemingen hoeven de nationale regels inzake ondernemingsraden, werknemersvertegenwoordiging niet na te leven. Omdat deze rechten afhangen van de statutaire zetel, kunnen ondernemingen kiezen voor landen met minder strenge regels, zelfs als de meeste werknemers elders werken.
Elke onderneming of ondernemingsgroep kan deze rechtsvorm aannemen, waardoor het gemakkelijker wordt om drempels voor werknemersrechten te omzeilen. Multinationals zouden EU Inc.-entiteiten als holding- of brievenbusmaatschappijen kunnen gebruiken, registratie kost toch maar 100 euro.
Bijvoorbeeld: een grote Italiaanse transportgroep splitst zich op in verschillende EU Inc. dochter ondernemingen die ze in Estland registreert en elk net onder de nationale drempel voor een ondernemingsraad blijft. Hoewel de groep in totaal meer dan 3.000 werknemers telt, hoeft geen enkele afzonderlijke entiteit een ondernemingsraad te hebben.
Gesplitste zetel en online bestuur verzwakken de verantwoordingsplicht. Ondernemingen kunnen zelf kiezen waar zij juridisch gevestigd zijn (‘gesplitste zetel’): landen met minder strenge regels terwijl hun feitelijke activiteiten elders plaatsvinden, en de vergaderingen gaan volledig online door.
Belangrijke beslissingen kunnen online worden genomen, waardoor het moeilijker wordt om vast te stellen waar de onderneming daadwerkelijk wordt bestuurd en welk nationaal stelsel van werknemersbescherming van toepassing is
Arbeids- en belastinginspecteurs zullen nauwelijks toezicht kunnen houden op EU Inc.- ondernemingen omdat essentiële informatie ontbreekt. Het voorstel verplicht niet tot bekendmaking van kerngegevens, zoals het aantal werknemers bij de oprichting van filialen, waardoor de handhaving van het arbeidsrecht moeilijker wordt.
Bijvoorbeeld: een EU Inc. wordt binnen 48 uur opgericht in Malta, zonder verplichting om het aantal werknemers of hun werklocatie op te geven. Wanneer arbeidsinspecteurs in Italië de arbeidsomstandigheden onderzoeken, kunnen ze de basisinformatie over de werkgelegenheid niet vinden.
De zogenaamde 'EU-brede regeling' voor aandelenopties schuift de risico’s af op werknemers. Zij kunnen verplicht worden hun aandelen lange tijd aan te houden, terwijl de waarde onzeker is en zij geen inspraak hebben omdat geprivilegieerde aandeelhouders, lees de oprichters, over de regeling beslissen.
Economisch concurrentievermogen mag sociale deregulering niet rechtvaardigen
Bijvoorbeeld: een EU Inc. in Nederland biedt werknemers in Portugal aandelenopties aan in plaats van loonsverhogingen. Wanneer de onderneming failliet gaat, zijn de aandelen niets meer waard en blijven de werknemers achter met een lager loon en zonder inspraak in de besluitvorming.
Ook de vereenvoudigde vereffeningsprocedure beschermt de vorderingen van werknemers niet. Achterstallig loon, ontslagvergoedingen en sociale zekerheidsbijdragen kunnen verdampen als een onderneming snel wordt opgedoekt.
Vakbondsprotest
ACV en ABVV en de internationale vakbonden vinden het daarom dringend tijd om onze nationale regeringen en Europarlementsleden te overtuigen dit voorstel te wijzigen of in te trekken.
Het voorstel zal start-ups niet helpen om binnen de Europese Unie te groeien, omdat hun problemen vooral verband houden met de toegang tot kapitaal. Bovendien holt het bestaande nationale rechten uit en stimuleert het de oprichting van frauduleuze ondernemingen.
Voor de nationale regeringen zal dit ook leiden tot verlies van controle over het arbeids- en vennootschapsrecht, tot lagere belasting- en sociale zekerheidsinkomsten, zwakkere handhaving en minder toezicht, verhoogde concurrentie tussen lidstaten. Met een ‘race to the bottom’ als gevolg.
Economisch concurrentievermogen mag sociale deregulering niet rechtvaardigen. De Europese vakbonden eisen solide garanties dat het arbeidsrecht wordt nageleefd, het recht op collectieve onderhandelingen en inspraakrechten voor werknemers en vraagt ook krachtige Europese initiatieven om kwalitatief hoogwaardige jobs te bevorderen en de sociale dialoog te versterken.
Daarom bezetten ze op donderdag 24 september om 10.30 uur het Schumanplein, tegenover de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie.
