Bert Engelaar: "Het zal weer een heet najaar worden"
Jullie hebben in twee jaar tijd meer dan 500.000 mensen in beweging gebracht tegen de Arizona-regering. Maar heeft dat wel zin? Als we Jan Jambon mogen geloven, hebben die acties geen impact gehad.
"We moeten er natuurlijk niet van verschieten dat Jan Jambon of andere leden van de regering proberen de indruk te wekken dat middenveldorganisaties en vakbonden geen impact hebben en dat het eigenlijk niet veel opbrengt dat mensen op straat komen. Mocht ik zelf politicus zijn en in de regering zitten, dan zou ik dat ook zoveel mogelijk proberen te banaliseren. Ik heb er geen probleem mee dat ze dat proberen te doen."
"Maar het is niet Bert Engelaar die op straat komt. Het zijn de mensen die vragen de straat op te gaan. Mensen zijn teleurgesteld. Ze zijn boos en zien vooral dat er vandaag zaken niet eerlijk gebeuren. En het heeft wel degelijk veel opgebracht."
Kun jij voorbeelden geven waarvan je zegt: dat zijn overwinningen en daar zijn we echt trots op?
"Neem nu de pensioenmalus die wordt ingevoerd door minister Jan Jambon. Die is eigenlijk heel erg. We hebben toen die plannen op tafel lagen samen bekeken wat die plannen inhielden. Wie wordt het meest geraakt door die pensioenmalus?"
"Dan zagen we dat vooral heel veel vrouwen daardoor geraakt worden. Mensen die deeltijds werken. En in het begin waren ook ziektedagen uit de boot gevallen. Heel veel ziektedagen werden niet gelijkgesteld, waardoor mensen veel zouden verliezen."
Het is door de sociale druk van de vakbonden en andere middenveldorganisaties dat die parameters zijn aangepast
"Door onze protesten, door daar columns over te schrijven, door daarmee in de media te komen en door analyses naar regeringsleden te sturen, hebben ze dat toch bijgestuurd. De regering gaat zeggen: 'Na een tweede lezing hebben wij dat zelf aangepast.' Neen, neen, het is door de sociale druk van de vakbonden en andere middenveldorganisaties dat die parameters zijn aangepast."
"Daardoor gaan veel minder vrouwen geraakt worden. Er gaan ook veel minder mensen geraakt worden door die pensioenmalus. Dat is toch een heel belangrijk principe, dat we daar iets aan kunnen doen."
"Nu ga je zeggen: is dat dan genoeg? Heel die malus werd immers niet afgeschaft. We zijn daar nog altijd mee bezig. Er zullen nog procedures gevoerd worden bij het Grondwettelijk Hof."
"Wat we niet via sociaal overleg kunnen afdwingen, wat we niet op straat kunnen afdwingen, daarvoor kijken we of we gerechtelijk nog opties hebben. Wij proberen gewoon alle middelen uit te putten zodat gewone werkmensen en mensen die het met net iets minder moeten doen, niet alleen komen te staan."
Jullie hebben al acties aangekondigd voor de toekomst. Waarom is het belangrijk om daarmee door te gaan?
"Ja, ik denk dat deze regering uitblinkt in de afwezigheid van sociaal overleg. Of toch in de afwezigheid van overleg met de sociale partners in het algemeen."
"Toen de regering het regeerakkoord opmaakte, pochten ze met het feit dat nog nooit zo vaak het woord 'sociaal overleg' in een regeerakkoord had gestaan. Dat bleek ook waar te zijn. Het stond er tamelijk veel in. Maar ik heb liever een regering die net iets minder sociaal overleg op papier zet en het wel in de praktijk doorvoert, dan een regering die het ongelooflijk veel op papier schrijft, maar het in de praktijk nooit toepast. Dus dat is een beetje jammer."
"Als je geen gehoor krijgt rond de onderhandelingstafel, als je geen gehoor krijgt van de betrokken ministers, dan zijn er soms nog maar weinig andere mogelijkheden, dan je stem te laten horen in de media of op straat."
"We doen dat niet alleen door te betogen en te staken. Het is ook door mensen te informeren. Door avonden te organiseren waarop je mensen iets uitlegt, mensen op hun rechten wijst."
We hebben een alternatief voorstel gedaan van 20 miljard euro aan besparingen
"Maar ja, het najaar zal toch weer een heet najaar worden. Omdat ik nog altijd niet de indruk heb dat er enige vorm van begrip is bij deze regering."
"We hebben toch een alternatief voorstel gedaan van 20 miljard euro aan besparingen. Ik had het leuk gevonden mochten we al een uitnodiging gekregen hebben van de regering om ons plan eens te komen voorstellen. Om te kijken of we daar enigszins oplossingen in kunnen vinden. Tot op vandaag is dat niet gebeurd. Waardoor we niet anders kunnen dan onze stem laten horen in de media en op straat."
En zijn er al concrete data voor acties die eraan komen?
"Nog voor de zomer hadden we het congres van het ABVV. Daar hebben we al enkele acties aangekondigd. Zo is er een eerste actie op 24 september tegen de Europese besparingsmaatregelen en het 28e regime. (28e regimes is een verzamelnaam voor een reeks voorgestelde Europese regelgevingen die niet in de plaats komen van nationale wetgeving, maar er als een optioneel alternatief naast bestaan, n.v.d.r.: ) Verder is er ook de Klimaatmars die op 11 oktober zal plaatsvinden."
"Iedereen weet dat de State of the Union van premier De Wever op 13 oktober zal plaatsvinden, de tweede dinsdag van oktober. Wij zullen dan ook een actie organiseren rond die periode. Wat dat zal zijn, welke invulling dat zal krijgen, daar ga ik mij vandaag niet over uitspreken. Daarover lopen gesprekken met onze mensen. Maar in ieder geval: er zal een actie komen rond de State of the Union."
"En naar het einde van het jaar toe komen er nog belangrijke dossiers aan. De IPA-onderhandelingen bijvoorbeeld. We gaan kijken naar de koopkracht van de mensen. Kijken wat we nog voor de mensen kunnen verwezenlijken. En op basis van wat we krijgen, zullen wij bepalen welke acties we gaan voeren. Dus dat we nog actie zullen moeten voeren, lijkt mij zeer reëel."
Er wordt door ministers soms gezegd dat je als een goede huisvader de begroting op orde moet hebben. Daarbij moeten we soms harde keuzes maken, maar uiteindelijk moet iedereen een steentje bijdragen. Hoe kijk jij daarnaar?
"Ik heb onze premier ook horen zeggen: 'Iedereen zal de maatregelen voelen. Iedereen moet zijn steentje bijdragen.' Daar kan ik alleen maar mee akkoord gaan. Iedereen in onze samenleving zou zijn steentje moeten bijdragen."
"Maar wie is iedereen? Is dat mijn buurman, mijn buurvrouw, mijn tante, de werkzoekende, de langdurig zieke, de werknemer, de kleine zelfstandige? Ik geef maar enkele voorbeelden van mensen die bijdragen. En wat met de rijken?"
"Dan hoor je: 'De rijken dragen al heel veel bij, meneer Engelaar, want we hebben de effectentaks verdubbeld, van 0,15 naar 0,30 procent.'"
"Dat gaat over mensen die een rekening hebben van meer dan een miljoen euro. Ik ken niet zoveel leerkrachten, arbeiders of vakbondsmensen die meer dan een miljoen euro op hun rekening hebben staan."
Een mens die 3.200 euro moet betalen vanaf een rekening waarop meer dan 1 miljoen euro staat, voelt dat volgens mij niet
"Dus als je meer dan een miljoen euro op je rekening hebt staan, verdubbelt die taks. In plaats van 1.600 euro betaal je dan 3.200 of 3.300 euro. Maar wel op meer dan een miljoen euro."
"Als je dat moet betalen en je hebt al meer dan een miljoen euro staan, of je wordt geraakt door de pensioenmalus waardoor je elke maand 500 à 600 euro minder pensioen krijgt, dan is dat toch een heel groot verschil. Voor die mensen kan 500 à 600 euro bepalend zijn om het einde van de maand te halen. Die mens die plots geen 1.600 euro maar 3.200 euro moet betalen vanaf een rekening waar meer dan een miljoen euro op staat, die voelt dat volgens mij echt niet."
"Nee, de rijken betalen heel weinig mee. Peanuts tegenover wat gewone werkende mensen moeten inleveren."
Ook zagen we op acties en betogingen dat mensen de stijging van de militaire uitgaven aanklagen.
"De regering maakt de keuze dat er blijkbaar voor bepaalde zaken ontieglijk veel geld is. Daar moet niet op bespaard worden. Terwijl er in andere sectoren bijna kapot bespaard wordt. Ja, ik stel mij daar vragen bij."
"Betekent dat dat we niet in een internationale context leven, waarin we ons vragen moeten stellen? Nee. Als je ziet hoe de oorlog tussen Oekraïne en Rusland verder blijft escaleren, en als je kijkt naar wat er in Iran gebeurt, dan betert dat er niet op."
"Dan denk ik dat we waakzaam moeten zijn en ons zorgen moeten maken. Maar of we daarin zomaar blind de NAVO moeten volgen en die doelstellingen moeten realiseren door steeds meer te investeren in defensie? Daar stel ik mij ernstige vragen bij."
"Dat betekent dus niet dat ik vind dat we niet waakzaam moeten zijn. Maar bij deze regering zit daar opnieuw totaal geen evenwicht in. Voor defensie vliegt het geld de deur uit."
Ik merk zowel in mijn eigen omgeving als daarbuiten, dat er veel angst en ook wat moedeloosheid is over de situatie vandaag. Welke rol kan de vakbond spelen om mensen toch vol te laten houden en te laten zien wat we aan het doen zijn en wat er nog mogelijk is?
"Angst is altijd een slechte raadgever. Dat zeiden mijn ouders ook al. Dus ik denk dat mensen geen angst moeten hebben."
"Natuurlijk hebben veel mensen angst, omdat ze het moeilijk hebben om op het einde van de maand rond te komen. En dan gaat het niet alleen over mensen die het met heel weinig moeten doen, of van een uitkering leven. Het gaat ook over mensen die met twee werken en het op het einde van de maand toch moeilijk hebben om rond te komen."
"Dan is het gemakkelijk voor iemand zoals Bert Engelaar om te zeggen: 'Je moet geen angst hebben.' Niets is zo vervelend als op het einde van de maand moeten beginnen schrappen. Wat gaan we besparen? Wat kunnen we de kinderen nog gunnen? Wat kunnen we hen niet meer gunnen?"
"Dat is natuurlijk niet bemoedigend voor die mensen. Maar er zijn alternatieven. En ik denk dat dat het belangrijkste is waar wij als vakbond op moeten inzetten."
Wij kunnen aantonen dat bepaalde zaken anders geregeld kunnen worden, waardoor gewone werkmensen niet getroffen worden
"We mogen niet altijd reactief werken. We mogen niet in de negativiteit blijven hangen en blijven zeggen dat alles erg is en dat we niet vooruitgaan. Er zijn oplossingen."
"Ik denk dat het vooral onze taak is als vakbond om positief te blijven. We willen een brede maatschappelijke beweging opzetten met een positieve ingesteldheid. Die positieve ingesteldheid begint al bij het feit dat we met iedereen in debat willen gaan. Ik wil dus ook met de regering in debat gaan."
"Wij kunnen aantonen dat bepaalde zaken anders geregeld kunnen worden, waardoor gewone werkmensen niet getroffen worden. Er zijn manieren waarop iedereen collectief zijn steentje kan bijdragen. En ik denk dat dat belangrijk is."
"Mensen voelen een soort moedeloosheid omdat ze denken: het gaat weer bij ons gezocht worden en er zijn geen andere oplossingen mogelijk. Maar er zijn wel andere oplossingen mogelijk. Wij hebben dat aangetoond met onze plannen en voorstellen. Dus die angst is deels onterecht, al kan ik ze wel begrijpen."
Ja, en dan misschien als laatste vraag: als je in één zin een soort strijdkreet of call to action zou moeten meegeven om ook dit jaar verder te blijven gaan, wat zou die dan zijn?
"Niet zo gemakkelijk in de polariserende samenleving waarin we leven. Ik ga er twee zinnetjes van maken. Wees respectvol voor elkaar. Samen sterk. Dat laatste is onze slogan, en dat zal onze slogan blijven: samen sterk."
