De Wereld Kort: de verborgen ideologie van AI
Westers, liberaal en wereldvreemd: de verborgen ideologie van AI-modellen
Als je ChatGPT om advies vraagt, krijg je niet zomaar een neutraal antwoord. Generatieve AI draagt een uitgesproken wereldbeeld in zich. Generatieve AI is kunstmatige intelligentie die op basis van grote hoeveelheden bestaande data zelf nieuwe teksten, beelden, muziek, video’s of andere inhoud kan maken.
Uit onderzoek van The Economist blijkt dat grote westerse AI-modellen extreem niet-religieus en individueel-liberaal ingesteld zijn, ver verwijderd van de normen en waarden van het overgrote deel van de wereldbevolking.
Dat is geen toeval, maar het rechtstreekse gevolg van de data waarop ze getraind worden én de keuzes van durfkapitalisten in Silicon Valley. Vragen over rijkdom, gender of werk leveren antwoorden op die aansluiten bij de rijke, westerse elite. Afrikaanse of islamitische perspectieven ontbreken vrijwel volledig, wat gebruikers ertoe aanzet om eigen, alternatieve AI te bouwen.
Een handvol megabedrijven sturen ongemerkt onze publieke opinie
Grote westerse AI-modellen krijgen sinds kort steeds meer concurrentie van Chinese alternatieven zoals DeepSeek. Die zijn technisch transparanter, maar worden tegelijk gecensureerd rond thema’s zoals Taiwan. Omdat ze goedkoop en toegankelijk zijn, winnen ze vooral in het Mondiale Zuiden snel terrein.
De maatschappelijke impact is enorm. Nu honderden miljoenen mensen AI raadplegen voor advies, nieuwsstroomfiltering en zelfs emotionele steun, stuurt een handvol megabedrijven ongemerkt onze publieke opinie. Zonder kritische blik en democratische controle dreigt AI een krachtig instrument te worden voor politieke beïnvloeding en culturele dominantie.
Stevenen we af op een nieuwe intifada?
Terwijl de internationale aandacht op Gaza en Libanon gericht blijft, zet de Israëlische regering stappen om de Westelijke Jordaanoever de facto te annexeren. Premier Netanyahu, wankelend in de peilingen voor de verkiezingen, geeft extreemrechtse kolonisten steeds meer vrij spel om Palestijnen van hun land te verjagen.
In het dorp Qusra houden kolonisten verschillende Palestijnse families al dagenlang ingesloten. Water en elektriciteit werden afgesloten en hulpverleners tegengehouden. De aanwezige militairen grepen niet in, maar baden gezellig mee met de aanvallers. Kolonistengeweld wordt nauwelijks nog bestraft. Het leger kijkt toe en verleent dekking. Sinds oktober 2023 werden op de Westelijke Jordaanoever meer dan 1.100 Palestijnen gedood.
Dit is een directe stap richting formele annexatie
De regering-Netanyahu gaat ondertussen nog een stap verder. Defensieminister Israel Katz wil de controle over de kolonisten overhevelen van het leger naar de Israëlische politie. Die valt onder de extreemrechtse minister en kolonist Itamar Ben-Gvir. Kolonisten krijgen zo effectief de macht om zichzelf te controleren. Een directe stap richting formele annexatie.
Door Palestijnen hun laatste rechten te ontnemen en landinname te belonen, koerst Netanyahu mogelijk af op een nieuwe, bloedige intifada. Hij offert de veiligheid van Palestijnen én Israëliërs op om zijn eigen politieke hachje te redden. Zonder keiharde internationale druk kan hij straffeloos hiermee doorgaan.
Nooit geziene oorlogsuitgaven in de VS
Terwijl gezinnen worstelen met stijgende kosten en gebrekkige voorzieningen, toont het nieuwste begrotingsvoorstel van de regering-Trump de prioriteiten van Washington. Ruim driekwart van het federale budget gaat rechtstreeks naar het Pentagon, defensie en militariseringsprojecten. Een astronomisch bedrag dat de zakken van de wapenindustrie rijkelijk vult.
Voor échte maatschappelijke noden blijft amper iets over. Onderwijs moet het stellen met een schamele 3,5 procent, volkshuisvesting krijgt 3,3 procent en de arbeidsinspectie amper een half procent van het federale budget. Milieubescherming is met 0,19 procent zelfs vrijwel weggevaagd, terwijl hernieuwbare energie volledig wordt geschrapt ten gunste van de fossiele industrie.
Deze prioriteiten staan in schril contrast met wat de bevolking wil: betaalbare woningen, gezondheidszorg, goed openbaar vervoer en een duurzame toekomst. In plaats van te investeren in mens en planeet, kiest het politieke establishment voor winstzucht en permanente oorlogsvoering.
Washington wordt niet bestuurd in het belang van de werkende bevolking, maar door het militair-industrieel complex
Wat we al lang wisten, wordt door dit budget nog maar eens overduidelijk aangetoond: Washington wordt niet bestuurd in het belang van de werkende bevolking, maar door het militair-industrieel complex. Maar dit hoeft geen fataliteit te zijn. In de VS is er ook verzet. Op de No Kings Day van vorig jaar kwamen liefst 5 miljoen mensen op straat.
Dat verzet toont dat er wel degelijk een andere koers mogelijk is. De vraag is of die maatschappelijke woede zich ook kan vertalen in voldoende politieke macht om de miljarden voor oorlog en wapens om te buigen naar investeringen in mens en planeet.
Wereldhonger stijgt fors na Amerikaanse besparingen op voedselhulp
Het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties kampt met een zware financiële crisis. Sinds begin 2025 heeft de regering-Trump de buitenlandse hulp drastisch teruggeschroefd. Het sluiten van hulpkanalen en forse besparingen leiden tot een daling van veertig procent in het budget van de VN-organisatie.
De gevolgen van deze beslissingen zijn meteen voelbaar in de meest kwetsbare regio's. In vluchtelingenkampen in Kenia leidden de tekorten tot acute honger onder honderdduizenden mensen. Ook in Nigeria moesten tientallen voedingscentra voor jonge kinderen de deuren sluiten doordat het benodigde geld ontbrak.
Doordat de hulpverlening op grote schaal moet terugschalen, dreigt voor miljoenen mensen de hongerdood
Voor het komende begrotingsjaar wil de Amerikaanse overheid traditionele voedselhulpprogramma's volledig schrappen. In plaats daarvan stelt het bestuur een beperkt budget beschikbaar dat voornamelijk via christelijke organisaties zal worden verdeeld. Dat is totaal onvoldoende om de ontstane leemte op te vullen en pech voor als je in een moslimregio woont.
Wereldwijd kampen inmiddels 266 miljoen mensen met ernstige voedselonzekerheid. Doordat de hulpverlening op grote schaal moet terugschalen, dreigt voor miljoenen mensen de hongerdood.
