Handelsoorlog met VS confronteert Canada met zijn mythe van vrij land
De onredelijke handelseisen die de regering van president Trump stelt tegen buurland Canada plaatsen Canadees eerste minister Mark Carney voor een dilemma. Als hij het imago van zijn land wil vrijwaren moet hij wel hard terugslaan. Trump kondigde harde importtarieven aan tegen een reeks Canadese producten als Canada niet toegeeft. Canada reageert met identieke maatregelen.
Canada is nooit een onschuldige toeschouwer geweest geprangd tussen de Noordpool en de grote zuidelijke buur. Integendeel, het land speelt voor eigen baten en winsten een zeer actieve rol in het systeem van VS-dominantie over de wereld. Dat doet Canada vooral in het globale zuiden, zonder de minste scrupules.
De recente handelsoorlog met de VS stelt Canada nu naast een economisch probleem ook voor een existentiële geloofwaardigheidscrisis. Gaat de regering van eerste minister Mark Carney tonen dat Canada echt onafhankelijk is van de VS zoals het zelfverklaarde imago van het land dat altijd beweerd heeft of buigt hij zich naar de reële machtsverhoudingen?
Positief zelfbeeld
Canadezen hebben een zeer positief beeld van zichzelf in de wereld, een van altruïsme, vrede en mensenrechten. Die mythe is doelbewust gecreëerd en in stand gehouden tijdens en na de Koude Oorlog. Canada zou volgens die mythe ver staan van het uitgesproken militarisme van de VS, terwijl het land daar in werkelijkheid een zeer actieve rol in speelt.
Deze mythe kan maar overleven dankzij een omvangrijke institutionele propaganda-infrastructuur. Het ministerie van defensie, van buitenlandse zaken, de commerciële media en door de staat gefinancierde academische programma’s geven jaarlijks honderden miljoenen dollars uit aan het in stand houden van dit ahistorisch narratief. Kritische stemmen worden gemarginaliseerd door de media, terwijl in de mainstream politieke kanalen een zeer beperkt spectrum in stand wordt gehouden, dat de grenzen van het deftige debat bepaalt.
Een veelvoorkomende misvatting, ook onder progressieve commentatoren, is dat Canada een passief ‘slachtoffer’ zou zijn of een semi-kolonie van de VS. De Canadese elites zijn echter zeer gewillige partners die profiteren van de wereldwijde orde die door de militaire macht van de VS wordt gewaarborgd.
Hoewel Canadese politici als huidig eerste minister Mark Carney een imago van afstand tot de VS blijven uitstralen om hun binnenlandse electoraat tevreden te stellen, is deze afstand slechts tactisch, niet principieel. Voormalig eerste minister Jean Chrétien (1993-2003) vatte deze dynamiek ooit zo samen tegen VS-president Bill Clinton (1993-2001):
"Een zekere afstand bewaren is goed voor ons beiden. Als we eruitzien alsof we de 51ste staat zijn (…) kunnen we internationaal niets voor jullie doen, maar als we onafhankelijk genoeg overkomen, kunnen we dingen voor jullie doen die zelfs de CIA niet gedaan krijgt."
Canada junior-partner van de VS
Canada sloot zich enthousiast aan bij de oprichting van de NAVO in 1949 en nam actief deel aan de Koreaanse Oorlog (1950-1953), waarmee het essentiële hulp bood om de naoorlogse dominantie van de VS in Azië en Europa te versterken.
Canada speelde ook samen met de VS en Frankrijk een leidende rol in de staatsgreep van 2004 in Haïti, waarbij de democratisch gekozen president Jean-Bertrand Aristide werd afgezet. Vervolgens zette Canada troepen en politie in om het coupregime te stabiliseren zodat Canadese en andere buitenlandse kledingfabrikanten vrij spel kregen om hun arbeiders terug armoelonen te betalen en werkomstandigheden te bieden die op slavernij neerkwamen. Aristide had aan die praktijken een eind gesteld.
De onwrikbare diplomatieke, economische en militaire steun van Canada aan Israël dient de geopolitieke belangen van de VS
Canada heeft altijd rechtse militaire dictaturen, anticommunistische onderdrukkingen en operaties voor economische destabilisering gesteund wanneer die de doelstellingen van westerse bedrijven dienden. De onwrikbare diplomatieke, economische en militaire steun van Canada aan Israël dient de geopolitieke belangen van de VS en zijn Westerse bondgenoten en gaat net als in Europa volledig in tegen de wil van de eigen bevolking.
Een van de duidelijkste uitingen van het echte Canadese buitenlandse beleid is de sector van de grondstoffen. Canada is wereldwijd de hoofdstad van de mijnbouw: ongeveer 60 tot 70 procent van de mijnbouw- en exploratiebedrijven ter wereld heeft zijn hoofdkantoor in Canada en/of is genoteerd op Canadese effectenbeurzen.
Canada zet zijn buitenlands beleid systematisch in als wapen om de eigen mijnbouwconglomeraten te bevoordelen. Het Canadese ministerie van buitenlandse zaken en de ambassades oefenen druk uit op landen in het globale Zuiden om hun belasting-, milieu- en arbeidswetgeving te plooien naar de eisen van Canadese mijnbouwbedrijven.
Dat doet Canada trouwens ook in de Europese Unie. Met behulp van nepkantoren in fiscaal paradijs Nederland betaalt Canadees mijnbouwbedrijf Eldorado Gold Corporation geen belastingen in Griekenland en Turkije voor hun goudmijnen en neemt dat bedrijf geen enkele verantwoordelijkheid voor de zware vervuiling van het grondwater door kwik. Goudkristallen worden uit zand gefilterd met kwik dat zich aan het goud bindt en vervolgens terug wordt afgescheiden en in het grondwater geloosd. Arbeiders ademen die giftige kwikdampen in zonder enige bescherming en zonder enige vorm van ziekteverzekering.
Canadese ontwikkelingshulp is volledig gekoppeld aan voorwaarden die de markten van de betrokken landen volledig openstellen voor Canadees kapitaal of die projecten subsidiëren voor beweerd ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ ten bate van Canadese controversiële mijnbouwbedrijven.
Mark Carney staat voor een VS-president die openlijke onderdanigheid eist
In Latijns-Amerika, Afrika en Azië gaan Canadese mijnbouwprojecten steeds gepaard met ernstige schendingen van de mensenrechten, waaronder verdrijving van inheemse bevolkingen, verwoesting van het leefmilieu, seksueel geweld door lokale goed betaalde privé-milities en moord op activisten die zich tegen de mijnbouw verzetten. Opeenvolgende regeringen, waaronder de huidige regering van Mark Carney weigeren hun bedrijven voor binnenlandse rechtbanken te vervolgen voor al deze misdaden die ze in het buitenland plegen.
De mainstream linkse New Democratic Party (NDP), de grote vakbonden en de meeste progressieve denktanks faciliteren actief de militaire acties van Canada in het buitenland. De NDP steunt de NAVO reeds sinds zijn oprichting in 1949, steunde de oorlog in Korea (1950-53), schaarde zich achter de bombardementen op Servië (1999) en Libië (2011) en is het volledig eens met de geopolitieke lijn van de VS tegenover Oekraïne en China.
Mainstream links heeft zich in Canada steeds gehouden aan een nationalistische koers, die Canada voorstelt als een economisch uitgebuite VS-kolonie. Daarbij gaan ze volledig voorbij aan de eigen koloniale oorsprong van het land, zijn etnische zuivering van de inheemse volkeren en aan zijn militaire en economische activiteiten in het buitenland.
Canada is in werkelijkheid altijd een zeer gewillige partner geweest van de VS, waar opeenvolgende VS-presidenten tactisch mee omsprongen. Eerste minister Mark Carney staat echter voor het eerst in de geschiedenis van zijn land voor een VS-president die al die subtiliteiten maar onzin vindt en openlijke onderdanigheid eist.
De eisen die Trumps onderhandelaars stelden tijdens de gesprekken van begin augustus liegen er niet om. Ze komen neer op een feitelijke opgave van de onafhankelijkheid van het land, zonder dat formeel zo te zeggen.
Totaal onredelijke eisen
Canada mag voor online streaming niet langer voordeel geven aan eigen Canadese producties. De bescherming van de Franse taal in Québec moet worden opgeheven voor VS-bedrijven. Bedrijven voor auto-assemblage moeten terug naar de VS of moeten hun vakbonden aan banden leggen op dezelfde manier als in de VS.
Hetzelfde geldt voor Canadese landbouwproducten als melk, boter en vlees. Canada mag de invoer van deze producten uit de VS niet langer onderwerpen aan zijn veel strengere gezondheidsregels. Bovendien moet de landbouw zijn normen versoepelen naar VS-niveau op vlak van pesticiden en hormonen.
Deze eisen komen er op neer dat Canada zijn economische en culturele soevereiniteit moet opgeven
Canada mag ook niet langer goedkopere geneesmiddelen aankopen in andere landen dan de VS. VS-bedrijven moeten vrije toegang krijgen tot aardolie en aardgas in de Canadese bodem, tot de waterkrachtcentrales en tot zijn vier kerncentrales, met het recht op eerste bod voor exploitatie, net als voor mijnbouw van essentiële mineralen. Tenslotte moet Canada voortaan al zijn militair materiaal uitsluitend aankopen bij bedrijven in de VS en volledig vrije toegang geven aan het VS-leger tot het Canadese Noorden.
Deze eisen hebben niets meer te maken met eerlijke handel. Ze komen er op neer dat Canada zijn economische en culturele soevereiniteit moet opgeven en dat Canada in de feiten een VS-staat wordt. Deze eisen zijn volledig onaanvaardbaar. Canada is daarom uit de onderhandelingen gestapt en zal de dreigende dwangtarieven van Trump met gelijke munt beantwoorden. Trump haalt tevens opnieuw het dreigement boven van annexatie van ‘de 51ste staat’.
Trump heeft onmiddellijk gereageerd met nieuwe zware importtarieven, waar Carney op antwoordt met dezelfde maatregelen in de andere richting. Met zijn bekende flair voor vulgariteit heeft Trump nu ook geëist dat Lake Ontario (genaamd naar de Canadese provincie) op de grens tussen de VS en Canada voortaan Lake America moet heten.
