Tegenmacht krijgt Prijs voor de Democratie: 'Wij zullen niet de laatsten zijn'
De prijsuitreiking van de Prijs voor de Democratie wordt sinds 1992 georganiseerd door Democratie 2000 en Trefpunt als antwoord op de eerste Zwarte Zondag, de verkiezingsdoorbraak van het Vlaams Blok in 1991. Sindsdien is de prijsuitreiking uitgegroeid tot een jaarlijkse Gentse Feesten-traditie, vol inspiratie en hoop.
Lichen Ullman van Vredesactie gaf deze speech namens de winnaars bij het in ontvangst nemen van de prijs:
"De democratie waar ik voor sta, is er een waarin iedereen een fatsoenlijk leven kan leiden, iedereen vertegenwoordigd is, iedereen rechten heeft en waarin we voor de rechten van anderen opkomen. Zelfs wanneer we niet akkoord of niet getroffen zijn."
"Vaak denk ik aan het gedicht dat wordt toegeschreven aan Martin Niemöller dat begint met: 'Toen de nazi's de communisten arresteerden, heb ik gezwegen, ik was immers geen communist'. En het eindigt met: 'Toen ze mij kwamen halen was er niemand meer, die nog protesteren kon.'"
"Er valt veel over dit gedicht te zeggen. De Roma en queer-gemeenschappen worden niet genoemd, bijvoorbeeld, maar ik denk vaak aan het kernidee: dat mensen de tendens hebben om alleen op te komen voor hun eigen gemeenschappen. Wij – deze zes organisaties – wij zijn niet de eersten en we zullen niet de laatsten zijn."
"Geracialiseerde mensen, mensen met bepaalde migratieachtergronden, moslims, queer personen, mindervaliden en kansarmen zijn vaak de eerste slachtoffers van autoritaire maatregelen. Degenen met macht bestempelen hen als “anderen”, met een duidelijk doel. Politici en bedrijven die winst maken ten koste van de 99 procent hebben een “andere” zondebok nodig om de publieke woede af te leiden."
"Op 13 november 2025 waren déze zes organisaties het doelwit van een ‘politiek compromis’, zoals de bevoegde minister Gennez van Vooruit het verwoordde. Zo werden we bestempeld als de ‘anderen’. De ‘anderen’ die tonen hoe de huidige Vlaams democratie zijn beloftes niet naleeft."
De Vlaamse en federale regeringen weigeren om ‘ondubbelzinnig afstand’ te nemen van een bewind dat genocide pleegt in Gaza
"Na bijna twee maanden van politieke discussies achter gesloten deuren, besliste de Vlaamse regering om af te stappen van de gevestigde praktijk: het advies van de onafhankelijke commissie voor sociaal-cultureel volwassenenwerk volgen – een commissie die werkt volgens het decreet dat zij zelf hadden opgesteld."
"Tientallen organisaties werden daardoor hun toegekende subsidies, of subsidieverhogingen geweigerd. Langs de andere kant kreeg een aantal politieke “vrienden” aanzienlijk meer dan hun eerst was toegekend."
"Zes organisaties werden daarbij publiek aangevallen en hun subsidies werden naar nul of het minimum bedrag gebracht. De 'redenen' zijn ronduit lasterlijk: zogezegd ‘gewelddadig extremisme’ te hebben gesteund of er ‘niet ondubbelzinnig afstand’ van genomen hebben. Dit zonder enige verwijzing naar feiten, zonder dat de overheid daar enig onderzoek naar heeft gedaan, zelfs zonder de organisaties daar überhaupt op aan te spreken."
"De Vlaamse en federale regeringen weigeren nochtans om ‘ondubbelzinnig afstand’ te nemen van een bewind dat genocide pleegt in Gaza. Ze weigeren om ‘ondubbelzinnig afstand’ te nemen van kolonialisme, militaire invallen en het starten van nieuwe oorlogen. Ze weigeren om ‘ondubbelzinnig afstand’ te nemen van imperialisme, ontvoering en buitenlandse politieke inmenging."
"Maar ze investeren wél tienduizenden miljarden publiek geld in wapens en een wapenwedloop. En iedereen weet dat meer wapens gelijk staan aan meer doden. Dat terwijl ze tegelijkertijd besparen op: diplomatie en internationale dialoog, huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs, pensioenen, steun voor mensen die niet kunnen werken, de klimaatcrisis, cultuur, alles waarmee mensen uit de hele samenleving een fatsoenlijk leven kunnen leiden, startend met de meest kwetsbaren."
"Dat is geweld! We verzetten ons en we zullen ons blijven verzetten."
"Het is interessant dat – naast het feit dat de federale regering zichzelf de bevoegdheid probeert te verlenen om organisaties eenzijdig te verbieden – er op Vlaams niveau ook sprake is van het verplicht maken van een zogenaamd “ethisch charter tegen polarisering”. Dit lijkt op het waardenhandvest dat de federale overheid nieuwkomers wil verplichten te ondertekenen, onder het mom van 'integratie'."
Als mensen in een pluralistische maatschappij hebben we een heel belangrijke taak: tegenmacht bieden
"Wij zijn zeker niet de eersten en we ook zullen niet de laatsten zijn. Maatregelen zoals deze zijn volstrekt overbodig in een pluralistische democratie. Als mensen in een pluralistische maatschappij hebben we een heel belangrijke taak: tegenmacht bieden."
"Wij zijn hier omdat we geëngageerde mensen en organisaties zijn die deze aanval op de rechtstaat willen stopzetten. En we willen niet alleen de autoritaire mars tegenhouden. We willen een andere soort pluralistische democratie waarin iedereen volwaardig gerepresenteerd wordt, waar de menselijkheid en de basisrechten van elke persoon niet alleen passief “gerespecteerd” worden, maar ook actief nagestreefd worden."
"Ik ben met het gedicht Toen ze kwamen voor … begonnen. Interessant is dat de schrijver ook een antisemitische nationalist was die de nazi’s gesteund heeft. Mensen zijn meervoudig. We kunnen leren. We mogen van mening veranderen."
"Als mensen in een pluralistische maatschappij hebben we een heel belangrijke taak: tegenmacht te bieden. We moeten standvastig en daadkrachtig zijn, anders kan alles gemakkelijk een “politieke compromis” worden."
"Op dit punt van een toespraak vraag ik me vaak af: wat kan ik dan zelf doen?"
"Ik heb twee suggesties voor jullie: Ga ten eerste in gesprek met jullie lokale, nationale en federale politici – niet enkel die van de meerderheidspartijen – en vertel hen dat je deze opmars naar autoritarisme niet accepteert. Meer info hierover vind je op detegenmacht.be.Ten tweede: Neem deze zomer de tijd om iets te doen voor iemand waar jijzelf of iemand uit jouw kring geen baat bij heeft."
"Zo bouwen we de democratie verder op."
