Dekolonialisatie: Burkina Faso verbreekt diplomatieke betrekkingen met Frankrijk

Logisch resultaat van een lang proces

Zoals vele andere landen verkrijgt Burkina in 1960 zijn ‘onafhankelijkheid’ in de vorm van een neokoloniaal regime dat volledig afhankelijk is van Parijs. Het is deze neokoloniale band die Thomas Sankara in 1983 verbreekt. De staatsgreep van 1987 waarbij de populaire leider wordt vermoord, verheugt Parijs en onmiddellijk worden alle relaties tussen Frankrijk en de Europese Unie en Burkina hervat. 

De moordenaar van Thomas Sankara, Blaise Compaoré, wordt snel een sleutelfiguur van de Françafrique en de Eurafrique. Die termen verwijzen naar de neokoloniale invloedssfeer van Frankrijk en Europa in de Franse en Belgische ex-kolonies in Afrika. Sommigen zien er de woordspeling ‘France à fric’ in. Fric is informeel Frans voor centen of poen. (nvdr)

De volksopstand die een einde maakt aan 27 jaar dictatuur van Compaoré strekt zich uit over het hele jaar 2014. De Franse troepen zijn aanwezig in het kader van operatie Barkhane die officieel gericht is tegen de ‘islamisten’. 

Het zijn die Franse troepen die Compaoré evacueren naar Ivoorkust zodat deze moordenaar kan ontsnappen aan de justitie van zijn land. Hij wordt bij verstek veroordeeld tot levenslang voor “medeplichtigheid aan moord” en “aantasting van de staatsveiligheid”.

Vanaf begin 2015 eist het volk het vertrek van de Franse troepen, die zij beschuldigen van een inconsequente strijd tegen terroristische groepen om de blijvende Franse militaire aanwezigheid in de regio te rechtvaardigen en de rijkdommen en strategische routes te controleren. Dat leidt uiteindelijk tot de anti-imperialistische staatsgreep van 2022 en tot het vertrek van de Fransen begin 2023.

“De Sahel weigert nog langer te worden beschouwd als een simpele invloedssfeer of een strategische reserve ten dienste van buitenlandse belangen”

Burkina beschuldigt Parijs sindsdien van inmenging en pogingen tot destabilisatie. Daarom worden in april 2024 drie Franse diplomaten het land uit gezet, “ wegens subversieve activiteiten.” Gelijkaardige beschuldigingen klinken in Mali en Niger, die eveneens de Franse militairen de wacht aanzegden.

Neokoloniale Europese Unie

Het Europees Parlement veroordeelde op 18 juni in een resolutie: “de repressie van de civiele samenleving en de fundamentele vrijheden in Burkina Faso en de schendingen van de mensenrechten.” Deze resolutie voorgesteld door Frankrijk en aangenomen met 476 stemmen voor, slechts 11 tegen en 75 onthoudingen, vermeldt ook: “ernstige bezorgdheid over de invloed van Rusland."

Dat verklaart de ware motivaties achter deze resolutie. Mensenrechten zijn eens te meer slechts een voorwendsel voor een neokoloniaal tegenoffensief. Ze vormen de directe aanleiding voor de diplomatieke breuk.

Het communiqué van de Burkinese regering stelt dat: ”De noodzakelijke voorwaarden voor de bevordering van betrekkingen gebaseerd op wederzijds respect […] en nationale soevereiniteit niet langer aanwezig zijn. […] Er is een onophoudelijk activisme van het huidige regime in Frankrijk tegen de belangen van Burkina Faso, met openlijk neokoloniale ambities met actieve steun aan subversieve netwerken en terroristen die ons land en de Sahel in rouw dompelen, in de kwaadwilligheid en partijdigheid van toespraken en meningen over ons land om er een paria van de internationale gemeenschap van te maken.” 

“De regering bevestigt haar vastberadenheid om een onafhankelijke buitenlandse politiek voort te zetten, gebaseerd op de diversificatie van partnerschappen, de versterking van Zuid‑Zuid‑samenwerking, de ontwikkeling van evenwichtige relaties met alle staten en de bevordering van vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling.” 

Extreemrechts stuurt Afrikapolitiek EU aan

De EU-resolutie werd geschreven door de Franse Europarlementariër van de rechtse partij Les Républicains: generaal Christophe Gomart, tot 2017 directeur van de militaire inlichtingendienst. Hij is een voorstander van een alliantie met het extreemrechtse Rassemblement National, en stelt zich openlijk kandidaat voor de post van minister van Defensie. 

“De invasie van Europa door migranten uit moslimlanden en zwart Afrika is gepland, gecontroleerd en aanvaard”

Hij pleit ook voor een massieve verhoging van de defensiebudgetten en veel meer militaire steun aan Oekraïne, want Rusland is onze vijand nummer één. Voor het “bestrijden van het Russisch gevaar” pleit generaal Gomart voor een echte neokoloniale herovering van de Sahel. 

Weinig verrassend bevestigt hij de analyses van het Rassemblement National over migratie: “Deze invasie van Europa door migranten uit moslimlanden en zwart Afrika is gepland, gecontroleerd en aanvaard.”.

Jonas Hien, de voorzitter van de Thomas Sankara Stichting voor de Mensheid reageert: “Afrika verandert. Afrikaanse volkeren willen relaties gebaseerd op respect en niet op voogdij, op samenwerking en niet op afhankelijkheid, op gelijkheid en niet op paternalisme. Gomart, jouw nachtmerrie zal voortduren.” 

“Wat jou stoort, is niet alleen de herbevestiging van de soevereiniteit van Burkina Faso, Mali en Niger. Het is het symbool dat deze volkeren belichamen: dat van een Afrika dat weigert nog langer te worden beschouwd als een simpele invloedssfeer of een strategische reserve ten dienste van buitenlandse belangen.”