Feminisme anno 2026: rechten op papier zijn niet genoeg
Onlangs vroeg ik een goede vriendin of ze zichzelf een feminist vond. Haar antwoord verraste me: “Nee." Ik werd even stil. "Kom je dan niet op voor jouw eigen rechten?", vroeg ik haar. Ze lachte, keek naar mij en antwoordde: "Natuurlijk wel."
Toen ze begon uit te leggen hoe zij naar feminisme kijkt, snapte ik haar volledig. Door de polarisatie in de media wordt feminisme vaak gezien als iets radicaal. Als vrouwen die op straat komen, beha's in brand steken en “kill all men” roepen.
Maar wanneer je naar de echte definitie kijkt, is het veel simpeler. Zo zegt Emma Watson in haar speech op de HeForShe-campagne: “Feminisme betekent per definitie het geloof dat mannen en vrouwen gelijke rechten en kansen zouden moeten hebben”, klinkt het.
Als we kijken naar de geschiedenis van het feminisme in het Westen, zijn we door verschillende golven gegaan: van de eerste golf in de negentiende eeuw waarin vrouwen streden voor politieke en juridische rechten, tot de tweede en de derde golf van abortusrechten, gelijk loon en inclusiviteit.
Vandaag zitten we in het postfeminisme, een tijdperk van girlpower, keuzevrijheid en onafhankelijkheid. Volgens veel mensen is de strijd dan ook gestreden. We hebben de rechten op papier, dus het is in orde. Toch?
Ik zie dat anders. Als vrouw anno 2026 word ik nog steeds geconfronteerd met het gevoel dat mannen toch altijd een tikkeltje meer macht hebben – of denken te hebben.
De opkomst van de manosfeer
Het zit vaak in de kleine dingen, maar maakt dat de problematiek dan irrelevant? Ik vraag me af wat de rol is van feminisme in 2026. We beginnen bij iets actueels dat me oprecht beangstigt: de manosfeer. Dat is een verzameling van online communities die strikte, vaak agressieve ideeën delen over wat het betekent om man te zijn en hoe die ‘echte mannen’ naar vrouwen kijken. Ze geloven dat het feminisme en gendergelijkheid de rechten van de man hebben aangetast. Een echte man heeft macht en controle over de vrouw, volgens hen.
Andrew Tate zei eens in een interview: “Disloyaliteit is het meest walgelijke wat een vrouw haar man kan aandoen.” De interviewster vroeg: “Maar ben jij loyaal?”, waarop Tate antwoordde: “Laten we niet doen alsof mannelijke loyaliteit en vrouwelijke loyaliteit hetzelfde zijn.”
Een andere quote van Tate over feminisme: “Want wat heeft feminisme vrouwen eigenlijk gebracht? Vroeger ontmoette een man een vrouw, ze trouwden en de man had de verantwoordelijkheid om voor haar te zorgen. Zelfs als ze ruzie hadden of problemen kregen. Als ze zwanger werd, had hij de verplichting om voor haar en hun gezin te zorgen. Hij kon niet zomaar rondgaan en met allerlei andere vrouwen iets beginnen. Feminisme heeft mannen juist die mogelijkheid gegeven.”
Na het horen van die quotes vroeg ik mij af hoe anderen hierover denken. Zijn ze het ermee eens? Bespotten ze dit? Toen ik sommige opmerkingen zag onder posts op sociale media, was ik toch even geschokt. "Top G has balls to talk about women on the internet", "Don't get me started", "This video was gold back in the day". Ik vind het beangstigend om te zien dat er mensen zijn die op deze manier erop ingaan.
“Na al die jaren vechten voor gelijkheid komen er wat mannen op TikTok vertellen hoe een vrouw onderdanig moet zijn”
Kenmerkend voor de manosfeer zijn manipulatieve strategieën voor seksueel succes, mannen die onvrijwillig celibatair zijn en de schuld daarvoor bij vrouwen leggen, en het geloof dat feminisme één grote leugen is. Ze verspreiden de boodschap dat mannen biologisch geprogrammeerd zijn om te jagen en dominant te zijn. Vrouwen worden gezien als obstakels, wandelende baarmoeders en huishoudhulp.
Bedrog door een man: biologisch bepaald. Bedrog door een vrouw: immoreel. Toen ik me hierin verdiepte, werd ik er misselijk van. Volgens Plan Internationaal wordt vrouwenhaat wel degelijk aangewakkerd door de manosfeer en zorgt het voor weerstand tegen het beleid op het gebied van gendergelijkheid.
Dit is echt een stap achteruit. Na al die jaren vechten voor gelijkheid komen er wat mannen op TikTok vertellen hoe een vrouw onderdanig moet zijn. Bovendien stimuleert het schadelijk gedrag door seksistische opvattingen. Zeker voor beïnvloedbare jongeren die in deze echokamers terechtkomen, vind ik dit erg zorgwekkend. De serie Adolescence brengt dit heel goed tot uiting.
En dat dominante gedrag heeft gevolgen. Zeker als mannen het gevoel krijgen dat ze macht hebben over het lichaam van een vrouw. Dan spreken we over aanranding, intimidatie en zelfs verkrachting.
Uit Europese misdaadstatistieken blijkt dat 90 tot 95 procent van de geregistreerde daders van seksueel grensoverschrijdend geweld en verkrachting man is. Begrijp me niet verkeerd, dit is geen anti-man-propaganda. Dit is de realiteit van een structureel probleem, voortkomend uit ongelijke machtsstructuren die mannen al dan niet bewust meekrijgen.
Dat gevoel van eigenaarschap kreeg ik vorige week nog toen ik over de Meir liep. Ik stuitte op een protest en hun slogan was: bid tegen de zonde van abortus. Het protest bestond dan ook uitsluitend uit mannen.
Ik kwam thuis en ik vertelde dit vol ongeloof aan mijn vader en ik dacht dat hij het met me eens ging zijn, maar hij zei: "Ja, Hanne, iedereen heeft recht op zijn mening. Iedereen mag dit delen in het openbaar en ook mannen mogen een mening hebben over abortus."
Ik dacht in mezelf: Ja, hij heeft gelijk. Vrije meningsuiting is er voor iedereen. Maar toch bleef er iets wringen in mij. Mannen die op straat verkondigen over wat er met mijn lichaam mag gebeuren. Weten zij hoe het is om als vrouw die pure paniek te voelen van ongewenst zwanger te zijn?
Ongelijkheid in het dagelijkse leven
Dit brengt me dan bij het dagelijkse weefsel van relaties: voorbehoedsmiddelen. Tijdens datzelfde gesprek met mijn vader dacht ik: diezelfde mannen die daar op de Meir komen, hebben misschien de avond daarvoor geweigerd om een condoom te gebruiken.
Als vrouw draag jij de verantwoordelijkheid voor veilige seks. Want laten we eerlijk zijn, mannen dragen niet de fysieke gevolgen. Wat staat er voor hen op het spel? Als je als vrouw zekerheid wilt, grijp je bijvoorbeeld naar de pil of een spiraal. Je pompt je lichaam vol hormonen om controle te houden. Want ja, een mannenpil is nergens te bespeuren. Mannen staan hier vaak niet bij stil omdat dit niet hun realiteit is.
Die scheve verhoudingen beperken zich niet enkel tot zware thema's. Je ziet het in popcultuur. Kijk naar rode-loperinterviews. Vrouwelijke beroemdheden krijgen vragen over hun dieet en hoe ze hun carrière combineren met het moederschap. Denigrerend. Want worden die persoonlijke vragen ook aan mannen gesteld?
Ik zie dit patroon ook thuis in ons dagelijks leven. Vrouwen zijn sociaal geconditioneerd om te pleasen. Er wordt van hen verwacht hun kinderen naar school te brengen, om geen slechte moeder te zijn.
Maar zij willen misschien ook carrière maken. Als ze aankomen op het werk, vraagt de baas: “Waarom is dat nog niet in orde?” Terwijl mannen worden geprezen voor het absolute minimum. “Goh, wat helpt hij toch goed in huis wanneer hij één keer de was doet.” Of: “Amai, goed dat je zo'n goeie man hebt die voor jou het huishouden overneemt, zodat jij kan gaan werken.”
Dus leven we in een man’s world? Veel structurele problemen zijn al verbeterd, maar ik denk dat er nog werk aan de winkel is en dat veel mannen even moeten reflecteren over onbewuste patronen. In dit stuk heb ik een selectie gemaakt over zaken die me persoonlijk al geraakt hebben, maar er zijn nog andere problematische zaken zoals loonkloof, onderrepresentatie, het glazen plafond, culturele en religieuze repressies en nog veel meer.
We hoeven misschien geen beha's meer in brand te steken, maar we moeten wel wakker blijven. Feminisme is niet radicaal, het is een weigering om de ongelijkheid die we normaal zijn gaan vinden, zomaar te accepteren.
© 2026 Stampmedia / Hanne Moorkens
Deze opinie werd eerder gepubliceerd in de vorm van een audiocolumn bij Stampmedia.
