Hoeveel wachtlijsten kan een kind verdragen?

Hoeveel wachtlijsten kan een kind verdragen? Het is een vraag die mij steeds vaker bezighoudt. Niet alleen als zorgprofessional, maar ook als moeder en pleegmoeder van kinderen met een ontwikkelingsproblematiek.

De voorbije weken ging het opnieuw over schoolvervoer, wachtlijsten en de organisatie van het buitengewoon onderwijs. Veel mensen zien daarin beleidsdossiers. Voor duizenden gezinnen zijn het dagelijkse realiteiten die bepalen of een kind zich kan ontwikkelen en of ouders hun leven nog georganiseerd krijgen.

Ik hoor steeds vaker uitspraken dat kinderen tegenwoordig "te snel een diagnose krijgen". Alsof ontwikkelingsstoornissen een modeverschijnsel zijn. Alsof ouders uit zijn op een etiket.

Wie dat zegt, heeft waarschijnlijk nog nooit jarenlang moeten wachten op een diagnose. Nog nooit moeten vechten voor een school die hun kind wil opnemen. Nog nooit uren in de auto gezeten om een kind naar therapie te brengen omdat dichterbij geen plaats meer is. Nog nooit de voortdurende onzekerheid gevoeld of er volgend schooljaar überhaupt een geschikte school beschikbaar zal zijn.

Een diagnose opent geen deuren vanzelf. Ze is vaak slechts het begin van een lange zoektocht.

Onze kinderen hebben niet alleen ondersteuning nodig op school. Hun ouders hebben die evenzeer nodig. Want achter elk kind staat een gezin dat voortdurend probeert alle puzzelstukken in elkaar te laten passen.

Wie een kind heeft met een beperking, weet dat flexibiliteit geen luxe is maar een absolute noodzaak

In ons gezin gaan twee van onze drie pleeg- en eigen kinderen naar het buitengewoon onderwijs. Ook wij kennen de wachtlijsten. Twee jaar wachten. Drie jaar wachten. Soms zelfs vier jaar.

Ons oudste pleegkind heeft eindelijk een plaats gevonden in het secundair onderwijs. Dat voelde niet als een overwinning, maar als opluchting. Eindelijk kon één wachtlijst geschrapt worden.

Volgend jaar begint dezelfde onzekerheid opnieuw voor onze jongste zoon. Zal er plaats zijn? Zal hij de richting kunnen volgen die aansluit bij zijn talenten? Of zullen we opnieuw maandenlang moeten hopen dat ergens een plaats vrijkomt? Dat is de realiteit waarin veel gezinnen leven.

Ondertussen draait het dagelijkse leven gewoon verder. Therapieën, overlegmomenten, schoolgesprekken, medische afspraken, administratie, vervoer. Wie een kind heeft met een beperking, weet dat flexibiliteit geen luxe is maar een absolute noodzaak.

Toch hoor ik nog vaak dat ouders "toch verhoogd kindergeld krijgen". Alsof dat de oplossing is. Dat extra budget compenseert niet de gemiste werkuren. Niet de honderden kilometers die jaarlijks worden gereden. Niet de voortdurende organisatie. Niet de emotionele belasting. En al zeker niet de keuzes die ouders noodgedwongen maken om hun werk aan te passen zodat hun kinderen de zorg krijgen waarop ze recht hebben.

Tegelijk vraagt onze samenleving dat iedereen langer werkt, dat chronisch zieken opnieuw actief worden en dat werkzoekenden sneller aan de slag gaan.

Maar ouders van kinderen met een beperking krijgen vaak een heel andere boodschap. Trek uw plan. Valt het schoolvervoer weg? Zoek zelf een oplossing. Geen plaats op school? Wacht maar. Geen therapeut beschikbaar? Nog even geduld. Alsof gezinnen eindeloos rekbaar zijn.

Uiteindelijk zullen kinderen zich later niet herinneren hoeveel commissies er zijn opgericht

Wat mij misschien nog het meeste zorgen baart, is dat dit probleem zich niet beperkt tot het buitengewoon onderwijs. We wachten op huisartsen. We wachten op tandartsen. We wachten op psychologen. We wachten op diagnostiek. We wachten op therapieën. We wachten op ondersteuning. We wachten op scholen. We wachten op aangepast vervoer. Onze samenleving lijkt steeds meer georganiseerd rond wachten.

Toen ik mijn loopbaan begon, bestonden er ook tekorten. Maar wachten was toen nog een uitzondering. Vandaag lijkt het de standaard geworden. 

En dat zou ons allemaal zorgen moeten baren. Want achter elke wachtlijst zit een kind dat kostbare ontwikkelingstijd verliest. Een ouder die uitgeput raakt. Een professional die machteloos moet toekijken. Een samenleving die stilaan normaal begint te vinden wat nooit normaal mag worden.

We investeren miljoenen in hervormingen, structuren en beleidsnota's. Maar uiteindelijk zullen kinderen zich later niet herinneren hoeveel commissies er zijn opgericht. Ze zullen zich herinneren of er iemand was toen ze hulp nodig hadden.

Misschien moeten we ons daarom een veel eenvoudigere vraag durven stellen. Niet hoeveel wachtlijsten we nog kunnen beheren. Maar hoeveel kinderjaren we nog bereid zijn te verliezen.