Opnieuw Vlaamse wapens naar Israël?

“Een historische uitspraak” en “een baanbrekend vonnis”, zo klonk het nadat een Brusselse rechtbank de Vlaamse regering verbood militair materieel door te voeren naar Israël in juli 2025. De vier Vlaamse ngo’s die de zaak aanspanden - Vredesactie, INTAL, 11.11.11 en de Liga voor Mensenrechten - kregen op alle punten gelijk. 

De aanleiding voor de zaak was een container in de haven van Antwerpen. Deze bevatte militair materiaal bestemd voor een Israëlisch defensiebedrijf dat zelf onderdelen levert voor Merkava-tanks en Namer-pantservoertuigen. Dodelijke voertuigen die dagelijks worden ingezet bij de genocide in Gaza. 

Dat is zoals aan een stroper vragen of hij zich met zijn illegale activiteiten voorafgaand alsjeblieft even meldt bij het lokale politiekantoor

Uit de zitting bleek dat de Vlaamse overheid niet actief toezicht hield, en wapencontrole enkel uitvoerde wanneer transporteurs zoals scheepvaartsbedrijven daar zelf om vragen. “Dat is zoals aan een stroper vragen of hij zich met zijn illegale activiteiten voorafgaand alsjeblieft even meldt bij het lokale politiekantoor”, verklaarde Jo Dirix van Vredesactie toentertijd. 

De rechtbank oordeelde toen dat de Vlaamse regering zich daarmee niet aan internationale verplichtingen hield. “Deze historische uitspraak erkent dat de Vlaamse overheid een verpletterende juridische verantwoordelijkheid draagt als zij militaire zendingen faciliteert richting een staat die oorlogsmisdaden en mogelijk genocide pleegt”, reageerde Fien De Meyer van Liga voor Mensenrechten na de uitspraak.

Uit het vonnis vloeide vervolgens een Belgisch wapenembargo tegen Israël. “Met deze beslissing wil België er onder meer voor zorgen dat geen enkel wapen dat via België passeert, bijdraagt aan het lijden. Zo dichten we de gaten in het net van het embargobeleid,” zei minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prevot daarover. 

Minder controles en meer omwegen

Het wapenembargo tegen Israël komt nu echter in gevaar door een nieuw wapenhandeldecreet van Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA). Het voorstel wordt morgen, dinsdag 23 juni, in het Vlaams Parlement gestemd en zal volgens Diependaele de controle op de uitvoer van wapens en wapenonderdelen “efficiënter” maken. 

Maar verschillende vredes- en mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat het voorstel vooral zal leiden tot medeplichtigheid van Vlaanderen aan de doorvoer van wapens naar Israël. "Het nieuwe Wapenhandeldecreet dreigt het bestaande wapenembargo tegen Israël volledig uit te hollen. Door de afschaffing van tal van vergunnings- en controlemechanismen, geeft de Vlaamse regering de​ controle op doorvoer en effectief eindgebruik uit handen, waardoor het volledig blind zal varen bij de effectieve toepassing van het embargo tegen Israël", reageert Pax Christi Vlaanderen-directeur Orry Van de Wauwer.

Ook experts van IPIS en Amnesty International bestudeerden het voorstel van Diependaele en concludeerden in een rapport dat “het ontwerp tekortschiet in het waarborgen van een effectieve controle op de wapenhandel”. Volgens de twee organisaties komt het erop neer dat de Vlaamse regering de verantwoordelijkheid tot effectieve controle op het eindgebruik doorschuift. 

Vlaamse onderdelen gaan bijvoorbeeld naar Duitsland, waar ze worden ingebouwd in wapensystemen die vervolgens naar Israël worden geëxporteerd en ingezet in Gaza. Een andere route loopt via Frankrijk naar de Verenigde Arabische Emiraten, die op hun beurt wapens leveren aan conflictpartijen in Soedan, een land waar op dit moment eveneens een genocide aan de gang is.

"Door de verantwoordelijkheid door te schuiven, worden dit soort omwegen makkelijker gemaakt", schrijft ook 11.11.11.. Daarmee vergroot de Vlaamse regering het risico dat Vlaamse wapens of wapenonderdelen bijdragen tot ernstige schendingen van mensenrechten of het internationaal recht, zoals in Gaza of de Westelijke Jordaanoever, maar ook andere conflictgebieden in de wereld. 

“Wijs het decreet af”

Wanneer wetgeving over wapenhandel tekortschiet, is de kans reëel dat de Vlaamse overheid en Vlaamse militaire bedrijven zich medeplichtig maken aan oorlogsmisdaden, schrijven IPIS en Amnesty. Daarom roepen Vredesactie, Pax Christi Vlaanderen en Vrede vzw de parlementsleden van Vooruit en CD&V op om dit decreet af te wijzen. 

Je kunt niet enerzijds zeggen dat je wapentoevoer naar Israël tegenhoudt, en anderzijds stemmen voor een wet die de weg vrijmaakt voor wapenleveringen aan Israël

Hoewel coalitiepartners Vooruit en CD&V vorig jaar dreigden met de val van de regering omwille van het uitblijven van sancties tegen Israël, dreigen ze nu in te stemmen met een wet die Vlaamse wapens opnieuw naar Israël brengt.

"Je kunt niet enerzijds zeggen dat je wapentoevoer naar Israël tegenhoudt en dat je geen kinderen wilt zien sterven, en anderzijds stemmen voor een wet die de weg vrijmaakt voor wapenleveringen aan Israël", aldus Jo Dirix van Vredesactie.

Vredesorganisaties zetten zich al maanden in om dit decreet te stoppen en hebben een petitie met meer dan 18.241 handtekeningen ingediend bij het parlement. Ook kan je nog een mail sturen naar parlementsleden om hen op te roepen het decreet af te wijzen. 

Steun ons hier!