Pensioenhervorming goedgekeurd door parlement: vakbonden trekken naar Grondwettelijk Hof
Na maanden vertraging door veel overleg en protest heeft het federaal parlement de pensioenwet vannacht toch aangenomen. Maar de vakbonden laten het er niet bij zitten en bereiden een annulatieverzoek voor bij het Grondwettelijk Hof. Deze zal in het najaar van 2026 ingediend worden en een uitspraak valt halverwege 2028 te verwachten.
Aantasting van opgebouwde pensioenrechten
De vakbonden stellen fundamentele vragen bij de aantasting van opgebouwde pensioenrechten, de ongelijke behandeling van werknemers en de proportionaliteit van de pensioenmaatregelen. "Dit is niet de hervorming die werknemers verdienen. Een sociaal rechtvaardig pensioenstelsel telt zorg en tegenslag volwaardig mee, beschermt tegen pensioenbedragen onder het minimum, en biedt duidelijke, voorspelbare regels", aldus Ann Vermorgen, voorzitter van vakbond ACV.
"Er zijn genoeg alternatieven om de begroting te doen kloppen. Pensioenen zijn een fundament van sociale rust, gezondheid en veiligheid." Vakbond ABVV voegt daaraan toe: "De nieuwe pensioenwet oogt juridisch wankel."
Zo wordt de toegang tot vervroegd pensioen drastisch beperkt. De pensioenwet bevat de verstrenging van de definitie voor een loopbaanjaar. Een loopbaanjaar telt pas mee vanaf 156 effectief gewerkte dagen per jaar in plaats van 104 effectief gewerkte dagen. En deze norm geldt ook retroactief voor de volledige loopbaan, waardoor een deel van de mensen die eerst recht hadden op vervroegd pensioen, dat recht ineens niet meer heeft.
Deze pensioenwet bevat ook nog steeds de Jambonmalus voor mensen die met vervroegd pensioen willen gaan, maar niet minstens 35 jaar en in totaal 7.020 dagen hebben gewerkt. En ook deze malus geldt retroactief.
"Wat vandaag beslist werd is een selectieve besparing die vastbenoemden, precaire loopbanen en deeltijds werkende vrouwen het hardst raken. Mensen met een modelloopbaan en zelfstandigen blijven buiten schot", aldus ABVV.
Een doorrekening van het Planbureau leert dat de laagste pensioenen het sterkst dalen met maar liefst 12,1 percent, terwijl bijna vier op tien vrouwen bij ‘vervroegd’ pensioen een stevige pensioenmalus moeten betalen. ABVV-voorzitter Bert Engelaar: “In een land waar de wettelijke pensioenen vandaag al erg laag zijn, kunnen we enkel nogmaals vaststellen dat de Arizona-regering geen enkel respect toont voor de werknemers in dit land.”
Botsing met Grondwet
"De wet is dan wel gestemd, de juridische duurzaamheid van Jambons plannen moet nog blijken", aldus ABVV. “De kritieken van onder meer de Raad van State (die ook stelde dat de pensioenhervorming discrimineert, red.) blijven overeind en sterken ons dossier”, stelt Bert Engelaar. “Het is en blijft een zuivere pensioenbesparing die retroactief de regels herziet en daarbij vrouwen discrimineert. Zij kunnen niet terug in de tijd gaan om hun loopbaan aan te passen.”
De pensioenwet-Jambon doet bij de vakbonden ernstige vragen rijzen over de verenigbaarheid met verschillende grondwettelijke principes. Het sociaal standstill-principe schrijft voor dat een afbouw van de sociale bescherming enkel mogelijk is met een sluitende juridische motivatie en met oog voor proportionaliteit.
Ook is het volgens de vakbonden onzeker of deze pensioenhervorming de toetsing aan het gelijkheidsbeginsel doorstaat. Zo is er mogelijk sprake van indirecte discriminatie van vrouwen, aangezien zij vaker deeltijds moeten werken wegens zorgtaken of doordat ze een beroep uitoefenen waar enkel deeltijdcontracten worden aangeboden. Europa beschouwt zo’n ongelijke behandeling van deeltijders wel degelijk als een indirecte discriminatie van vrouwen.
Verder is ook de combinatie van retroactiviteit en een gebrek aan overgangsmaatregelen juridisch hoogst problematisch. Sommige 58-jarigen moeten zo tot zeven jaar langer werken, omdat ze in het verleden in verschillende jaren niet aan de benodigde 156 dagen geraakten. In deze krijgt het Grondwettelijk Hof het laatste woord.
Tot slot waarschuwt het ABVV ook voor de gevolgen van een nieuw wetsvoorstel dat klaarligt in het parlement: het voornemen van Jambon om de pensioenrechten ‘af te kappen’ bij een teveel aan gelijkgestelde periodes. De zogenaamde ‘cap 20%'. Met deze ingreep zou de Arizona-regering opnieuw een sociaal akkoord naast zich neerleggen.
Het regeerakkoord voorziet overigens ook nog een ‘hervorming’ van de gezinsdimensie, met onder meer een afschaffing van het gezins- en echtscheidingspensioen en een strengere toegang tot het overlevingspensioen. Opnieuw dreigen vrouwen daar de klos te zijn.
Pensioenproces
Op verschillende punten botst de nieuwe pensioenwet frontaal met de Grondwet, bevestigt ook pensioenspecialist Kim De Witte (PVDA). Daarom roept ook hij op tot een Pensioenproces bij het Grondwettelijk Hof, met een collectieve rechtszaak tegen deze hervorming. "Iedereen die niet akkoord is met deze pensioendiefstal, kan zich aansluiten bij deze rechtszaak.”
