'1 op 4 nachtarbeiders loopt hoog risico op slaapstoornis'
Kristel uit Zelzate, een patiënte bij Geneeskunde voor het Volk, besliste enkele jaren geleden de nachtshift op te nemen in de psychiatrische zorg. Ze is alleenstaande mama en een paar honderd euro extra per maand maakt dan een groot verschil. Maar na anderhalf jaar was ze compleet uitgeblust. Ze kon niet meer slapen en had nog nooit zo veel lichamelijke kwaaltjes gehad.
Het duurde zes weken voor Kristel opnieuw ’s nachts kon slapen
"Al wat ik bijverdien zou ik op termijn moeten uitgeven aan zorgkosten", zegt ze zelf. Nu werkt ze terug in de dag, maar het duurde zes weken voor ze opnieuw ’s nachts kon slapen. Geconfronteerd met deze realiteit wilde Geneeskunde voor het Volk het specifieke effect van nachtwerk op de gezondheid in België nader onderzoeken.
“Werken in de nacht heeft een effect op je slaap, op je lichaam en op je mentale gezondheid. We maken ons zorgen om de medische gevolgen als deze regering nachtwerk verder wil uitbreiden", aldus Tim Joye, voorzitter van Geneeskunde voor het Volk.
Slaapstoornis
De studie van Geneeskunde voor het Volk is uitgevoerd bij 512 werknemers van wie 81 procent nachtarbeid verrichtte op het moment dat de enquête werd afgenomen. Hieruit blijkt dat 1 op de 4 nachtarbeiders een hoog risico heeft op Shift Work Disorder, een slaapstoornis die rechtstreeks wordt veroorzaakt door nachtarbeid.
Bij deze slaapstoornis hebben mensen moeite met inslapen en aanhoudende vermoeidheid, wat gepaard gaat met stress die het werk, sociale leven of studie verstoort. In tegenstelling tot eenvoudige tijdelijke vermoeidheid, gaat het bij deze aandoening om een diepgaande verstoring van het biologische ritme, waarbij de interne klok van het lichaam zich niet kan aanpassen aan de veranderende werktijden.
Het aantal uur per maand dat 's nachts wordt gewerkt en de hoogte van het salaris versterken het risico
Uit het onderzoek blijkt dat twee factoren het risico op de slaapstoornis versterken: het aantal uren per maand dat 's nachts wordt gewerkt en de hoogte van het salaris. Hoe meer nachten iemand per maand werkt, hoe groter het risico om slaapstoornissen te ontwikkelen. En ook hoe lager het loon, hoe groter het risico.
Dit laatste wordt niet per se verklaard door het loon zelf, maar door achterliggende gunstigere arbeidsomstandigheden, een betere algemene gezondheid, en een gemakkelijkere organisatie van huishoudelijke taken en zorg voor naasten. Lagere lonen leiden omgekeerd juist vaak tot cumulatieve beperkingen die de vermoeidheid versterken, aldus Geneeskunde voor het Volk.
“Minder geld, meer slaapstoornissen, meer angst, meer depressies. Dat is geen toeval. De nachtpremies zijn geen bonus: ze beschermen de gezondheid", zegt Joye.
Meer arbeidsongevallen en angststoornissen
Bovendien reiken de gevolgen verder dan de slaap alleen. De werknemers die het zwaarst kampen met slaapstoornissen, hebben twee keer meer arbeidsongevallen dan de anderen. Ook lijden ze vier keer meer aan angststoornissen en depressies dan de algemene bevolking.
Iedere dag zien we in onze kabinetten de gevolgen van nachtarbeid op de gezondheid van mensen
Maar de regering wil nachtarbeid juist nog verder uitbreiden tot andere sectoren en daarbij ook de premies afschaffen, aldus Joye. "Bovendien willen ze de vergoede uren beperken van 20u tot 6u naar 23u tot 6u. Dit komt neer op een verlies van 228 euro per maand voor de werknemers."
"Iedere dag zien we in onze kabinetten de gevolgen van nachtarbeid op de gezondheid van mensen: angst, depressie, uitputting, cardiovasculaire ziekten en ook kankers. Zo heeft het internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek vanaf 2007 nachtarbeid geklasseerd als waarschijnlijk kankerverwekkend."
Schade van nachtarbeid beperken
Nachtarbeid verstoort de slaap, maar de schade kan volgens medische studies ook beperkt worden. "Het belangrijkste is om het werk goed te organiseren", zegt Joye. "Beperk opeenvolgende nachten tot minder dan drie. Respecteer voldoende recuperatietijd. Voer progressieve ploegendiensten in van ochtend- naar avond- en dan nachtshift in plaats van omgekeerd. En voorzie siësta-ruimtes met aangepaste verlichting."
Nachtarbeid moet volgens Geneeskunde van het Volk de uitzondering blijven, en kan enkel wanneer de omstandigheden goed zijn voor de werknemers.
