Blokkade van de wanhoop: Washington jaagt China en Pakistan tegen zich in het harnas
Op 5 april 2026 dreigde Donald Trump de elektrische infrastructuur, alle bruggen en spoorwegen volledig te vernietigen en Iran “terug te sturen naar het stenen tijdperk". Deze apocalyptische dreigingen gingen gepaard met een ultimatum om de Straat van Hormuz te heropenen vóór 7 april om 20:00 uur.
Op de ochtend van 7 april beloofde hij op zijn sociale netwerk opnieuw de totale vernietiging van Iran: "Een hele beschaving zal vanavond sterven, om nooit meer te herrijzen."
Diezelfde dag, minder dan twee uur vóór het verstrijken van het ultimatum, kondigde hij een onmiddellijk staakt-het-vuren van twee weken aan op basis van een voorstel in tien punten van Iran, die volgens Trump “een levensvatbare onderhandelingsbasis” vormde.
Deze oorlog is gericht tegen Chinese concurrentie en de opmars van de BRICS
Nauwelijks in werking getreden, werd het staakt-het-vuren het voorwerp van een interpretatieconflict met betrekking tot de toepassing ervan op Libanon. Terwijl Iran en de Pakistaanse premier, de bemiddelaar in het conflict, verklaarden dat het akkoord alle oorlogsterreinen omvat, inclusief Libanon, beweerde Benjamin Netanyahu het tegendeel en voerde hij diezelfde dag de hevigste bombardementen uit sinds het begin van deze oorlog.
Mislukte onderhandelingen
Het is in deze context dat de onderhandelingen van Islamabad plaatsvonden in het weekend van 12-13 april, met als resultaat een volledige mislukking en de aankondiging door de Verenigde Staten van een totale blokkade van "schepen van alle nationaliteiten die de Iraanse havens en kustzones binnenkomen of verlaten, inclusief Iraanse havens gelegen in de Perzische Golf en in de Golf van Oman."
De reactie van Teheran was niet verrassend. Nog vóór de opening van de onderhandelingen had Teheran op 7 april de minimale voorwaarden voor een duurzaam akkoord openbaar gemaakt:
"Als de situatie onbeheersbaar wordt, zullen de bondgenoten van Iran ook de Straat van Bab el-Mandeb sluiten. De VS wil de heropening van de Straat van Hormuz, maar Iran zal die niet heropenen op basis van loze beloften. Er zijn geen onderhandelingen met de VS zolang het Iran onder druk wil doen buigen. Iran zal niet toegeven zolang de Verenigde Staten onderwerping eisen”.
De inzet is aanzienlijk, aangezien Bab el-Mandeb momenteel het essentiële doorgangspunt vormt voor Saoedische olie die van de Perzische Golf naar de Rode Zee wordt omgeleid wegens de sluiting van de Straat van Hormuz.
Het gaat er om China te bedreigen met energetische verstikking, zodat het zijn steun aan Iran stopzet
De werkelijke inzet van deze Amerikaanse agressieoorlog werd van meet af aan verhuld door een lawine aan afleidende narratieven. Het discours over de vermeende Iraanse nucleaire dreiging, de repressie van het regime en het gevaar voor de regio fungeerde vooral als rookgordijn. Daarachter school een minder nobel doel: controle over strategische olieroutes, en daarmee een krachtig hefboommiddel tegen Chinese concurrentie en de opmars van de BRICS.
Uitbreiding van het conflict
De door de Verenigde Staten aangekondigde zeeblokkade geldt volgens het internationaal recht als een oorlogsdaad en betekent vooral een abrupte uitbreiding van het conflictgebied.
China is namelijk de belangrijkste afnemer van Iraanse olie en zijn schepen doorkruisen de zeestraat onder Iraanse coördinatie. Een dergelijke blokkade zou dit transport blokkeren en Chinese schepen blootstellen aan het risico van een Amerikaanse inbeslagname. Het gaat er dus om China te bedreigen met energetische verstikking, zodat het zijn steun aan Iran stopzet.
Pakistan zou het tweede land zijn dat door een dergelijke blokkade wordt getroffen. Ook dit land importeert het grootste deel van zijn olie uit de Golf. Zijn betrokkenheid als bemiddelaar drukt deze vitale inzet uit.
Deze landen distantiëren zich steeds duidelijker van de Amerikaanse strategie
Het is trouwens omdat Pakistan zich als bemiddelaar heeft aangeboden dat Iran heeft ingestemd met deelname aan de onderhandelingen. Dat blijkt uit de massale inzet van een ongekend beveiligingssysteem om de Iraanse delegatie tijdens de onderhandelingen te beschermen, namelijk escortejagers, vroegtijdige detectievliegtuigen en vliegtuigen van Chinese technologie, de beroemde JF-17’s.
Deze inzet bevestigt de uitspraken van de Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken, Ishaq Dar, die begin maart benadrukte dat Pakistan via een wederzijds defensieakkoord met Saoedi-Arabië verbonden is en dat het Saoedische grondgebied niet zou worden gebruikt voor aanvallen op Iran.
Rol van Pakistan
Tegelijkertijd heeft Pakistan, midden in de onderhandelingen op 11 april, zich op dit defensiepact beroepend 13.000 grondtroepen ingezet in Saoedi-Arabië en tussen de 10 en 18 vliegtuigen, zonder de modellen daarvan te specificeren.
Iran en Pakistan delen 900 kilometer aan gemeenschappelijke grenzen en werken al lange tijd samen op het gebied van olie. Daarnaast is het belangrijk om te vermelden dat de Iraanse consulaire zaken in de Verenigde Staten sinds 1992 door Pakistan worden behartigd.
Kortom, deze Pakistaanse militaire inzet, gefinancierd door Qatar en Saoedi-Arabië voor een bedrag van 5 miljard dollar, onderstreept dat deze landen niet langer bereid zijn zich volledig op Washington te richten en zich steeds duidelijker distantiëren van de Amerikaanse strategie.
De keuze hangt af van de krachtsverhouding tussen twee fracties van de heersende klasse in de VS
De boodschap richting Iran is duidelijk en kan als volgt worden samengevat: "Iran hoeft geen aanval vanuit Saoedi-Arabië te vrezen." De boodschap richting Washington is even duidelijk: "Qatar en Saoedi-Arabië willen niet in een Amerikaanse oorlog worden meegesleurd."
Falen
Dit wijst op een compleet falen van de Amerikaanse bondgenootschappen, nog versterkt door de weigering van meerdere Europese landen om zich in de oorlog te laten meeslepen.
Objectief bevinden de Verenigde Staten zich in een strategische impasse. Ofwel aanvaarden zij een vredesakkoord dat tegemoetkomt aan de Iraanse eisen, maar verliezen zij duurzaam hun invloed in de regio. Ofwel laten zij de oorlog een nieuwe dimensie ingaan door in botsing te komen met de belangen van twee kernmachten: China en Pakistan.
De keuze tussen deze twee opties hangt af van de krachtsverhouding tussen twee fracties van de heersende klasse in de Verenigde Staten. Enerzijds heb je de fractie die verbonden is met het militair-industrieel complex, de hightechsector en de olie-industrie, waarvan de winsten afhangen van de voortzetting en verergering van de oorlog.
Anderzijds zijn er de overige economische sectoren waarvan de winsten worden bedreigd door de duurzame stijging van de energiekosten en de gevolgen daarvan voor andere industriële producten. Het hangt ook af van de omvang van de wereldwijde beweging van verzet tegen de oorlog.
