Palestijnse media niet uitgenodigd op conferentie over ‘toekomst van journalistiek in Gaza’
“Sluit je bij ons aan om te ontdekken wat er nodig is om veilige, onafhankelijke en duurzame verslaggeving te herstellen in een van de gevaarlijkste omgevingen voor de media ter wereld”, zo introduceert de Europese Omroep Unie de conferentie. Als je het snel leest zou je kunnen denken dat het hier om een gevaarlijk oerwoud gaat en niet om een genocide.
Alsof de uitdagingen voor de media in Gaza geen verantwoordelijke hebben om aan te wijzen, en alsof ‘wij’ moeten bepalen hoe ‘de media’ weer veilig haar werk kan doen. De conferentie van EBU getuigt van een naïef begrip van de Palestijnse context en een enorme blinde vlek: er wordt liever over Palestijnen gesproken dan samen met hen.
Want wie EBU met deze conferentie vooral samenbrengt zijn: “EBU-leden, leiders van redacties, voorstanders van persvrijheid, humanitaire actoren en veiligheidsexperts”. Daaronder vallen wel twee onafhankelijke journalisten met Palestijnse roots, Jaber Badwan en Youmna El Sayed, maar geen enkele vertegenwoordiging van de Palestijnse journalistieke sector. Zoals het Palestinian Journalists’ Syndicate of een van de vele Palestijnse mediaorganisaties.
Misschien zou het niet moeten verbazen van een organisatie die Israël, een staat die openlijk oorlogsmisdaden pleegt, kritiekloos laat meedoen aan haar songfestival. Toch moet het nog altijd verontwaardiging opwekken. Want het weigeren om Palestijnse stemmen te horen, draagt bij aan hun onderdrukking.
Israël vermoordt Palestijnse journalisten
“De cijfers spreken voor zich”, zo schrijft de Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten in België (AVBB) in een reactie op de conferentie van EBU. “Sinds de Hamas-aanval in Israël op 7 oktober 2023 werden volgens het Committee to Protect Journalists (CPJ) meer dan 260 journalisten gedood in Gaza, het hoogste aantal ooit geregistreerd in een conflict”.
Recent nog, op 8 april 2026, werd Mohammed Samir Washah (Al Jazeera Mubasher) gedood door een gerichte Israëlische droneaanval in Gaza Stad. Ghada Dayekh (Sawt Al-Farah) en Suzan Khalil (Al-Manar TV en Al-Nour Radio) kwamen op dezelfde dag om bij Israëlische luchtaanvallen in Libanon.
Dat maakt Gaza inderdaad “een van de gevaarlijkste omgevingen voor media ter wereld”, maar dat komt niet alleen omdat ze aanwezig zijn in een gebied dat hevig wordt gebombardeerd. Dat komt omdat Israël bewust journalisten aanvalt.
Door Palestijnse journalisten te intimideren, zwart te maken en zelfs te doden kan Israël het narratief over de oorlog blijven bepalen
Volgens het internationaal humanitair recht moeten journalisten beschermd worden. In plaats daarvan valt Israël routinematig journalisten aan met dodelijke luchtaanvallen of door arrestaties en intimidatie. Volgens een rapport van het Geneva International Centre for Justice zijn dat schendingen van de conventie van Geneve en daarmee “oorlogsmisdaden”.
“Dit verbergt niet alleen de realiteit van de oorlog voor het internationale oog”, zo staat er in het rapport, “maar beperkt ook de informatie onder Israëliërs”. Door Palestijnse journalisten heel bewust te intimideren, zwart te maken en zelfs te doden kan Israël het narratief over de oorlog blijven bepalen. Palestijnse stemmen worden zo letterlijk monddood gemaakt en kunnen niet bijdragen aan het publieke debat.
Westerse media negeren Palestijnse stemmen
Acht BBC-journalisten schreven in november 2023 een open brief waarin ze hun eigen omroep ervan beschuldigden niet nauwkeurig te rapporteren over Palestina. Volgens hen stak de BBC meer moeite “in het humaniseren van Israëlische slachtoffers in vergelijking met Palestijnen”, en liet de omroep “belangrijke historische context weg in de verslaggeving."
Sindsdien zijn er verschillende onderzoeken en analyses naar buiten gekomen die deze beschuldigingen staven. Westerse media, zowel in de Verenigde Staten als in Europa, maken bevooroordeelde verslaggeving over Gaza en Palestina. Daarmee zijn ook de westerse media medeplichtig aan het monddood maken van Palestijnse stemmen.
Die bevooroordeelde of ongenuanceerde verslaggeving neemt verschillende vormen aan. Ten eerste mist de meeste berichtgeving over Gaza en Palestina belangrijke historische context. Dat Israël Palestina sinds de Nakba in 1948 bezet en Palestijnen onderwerpt aan systematisch geweld en een apartheidsregime, wordt vaak buiten beschouwing gelaten.
Deze verschillende benaderingen wekken empathie op voor Israëliërs, terwijl ze Palestijnen negeren en dehumaniseren
Daarnaast vertonen westerse media een voorkeur voor officiële informatie uit Israël boven Palestina. Cijfers van slachtoffers bijvoorbeeld worden van Israëlische instellingen overgenomen, terwijl ze van Palestijnse instanties worden gewantrouwd.
Bovendien krijgen slachtoffers als ze uit Israël komen vaker een eigen gezicht en eigen verhaal, terwijl Palestijnse slachtoffers statistieken blijven. Ook duidt de media veel vaker een dader aan wanneer de agressie van Palestijnse kant komt dan van Israëls kant. Zo schreven veel media dat Israëli’s werden gedood door Hamas, terwijl Palestijnen overlijden door bombardementen.
Deze verschillende benaderingen wekken empathie op voor Israëliërs, terwijl ze Palestijnen negeren en dehumaniseren. Dit gebeurde al ver voor de huidige genocide in Gaza. Een analyse van Amerikaanse media tussen 1970 en 2020 toont aan dat van alle opiniestukken over Palestina enkel 2 procent door Palestijnen zelf werd geschreven. Men schrijft dus graag over Palestina, maar liever niet met Palestijnen zelf.
Gedood, genegeerd en niet uitgenodigd
Yara Hawari, een Palestijnse journalist, hekelt hoe Palestina wordt genegeerd door de internationale gemeenschap. Onafhankelijk van hoe Palestijnen reageren op de agressie en apartheid van Israël, met gebruik van geweld of juist met geweldloze acties, “hun inspanningen worden desalniettemin gedemoniseerd, veroordeeld en uiteindelijk genegeerd”.
De EBU-conferentie weerspiegelt precies dit probleem: Palestijnen komen niet zelf aan het woord, maar worden gepresenteerd door de lens van anderen. Zoals de Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten in België (AVBB) ook in haar reactie schrijft: “Praten over mensen zonder hen is geen steun. Het is hen opnieuw onzichtbaar maken.”
‘De toekomst van journalistiek in Gaza’ is in de handen van de journalisten in Gaza, en niet de internationale gemeenschap. De internationale gemeenschap heeft herhaaldelijk gefaald in het luisteren naar Palestijnse stemmen, zowel in de berichtgeving over de genocide als in het ondersteunen van journalisten in Gaza. Een eerste stap om dit te veranderen zou zijn om hen uit te nodigen voor het gesprek.
