Stagediscriminatie begint al voor de stage start

Met REJECT werd via correspondentietesten onderzocht of studenten met een niet‑Vlaamse naam dezelfde kansen krijgen als studenten met een Vlaamse naam bij het solliciteren naar een stageplaats in Limburg. De resultaten tonen wat we al langer vaststelden in signalen uit het veld: ongelijkheid manifesteert zich vaak subtiel en gedurende verschillende fasen in het selectieproces. Het blijft onzichtbaar en structureel onder de radar.

In totaal werden 240 identieke stage­sollicitaties verstuurd binnen drie professionele bacheloropleidingen: Sociaal‑cultureel werk, Organisatie & Management en de Lerarenopleiding Secundair Onderwijs. Het enige verschil tussen de profielen was de naam en bijhorende foto, die een Vlaamse of niet‑Vlaamse herkomst suggereerden.

De bevindingen tonen een genuanceerd maar duidelijk beeld. In Sociaal‑cultureel werk werden profielen met een niet‑Vlaamse naam zelfs licht vaker positief beantwoord. In Organisatie & Management en vooral in de Lerarenopleiding daarentegen kregen studenten met een Vlaamse naam beduidend vaker een uitnodiging of positieve reactie. Voor de lerarenopleiding was dat zelfs meer dan de helft (37,5 % vs. 15% positieve reacties). Over alle opleidingen heen blijft non‑respons opvallend hoog, vooral voor studenten met een migratieachtergrond.

Die stilte is geen neutraal gegeven. Ze werkt ontmoedigend, zaait twijfel en maakt het voor studenten moeilijk om hun ervaringen te benoemen of te melden. Precies daar schuilt het probleem: stagediscriminatie uit zich zelden openlijk, maar via stiltes en afwijzingen zonder motivering.

Structurele patronen vragen structurele antwoorden

Het gaat om kleine handelingen en procedures die op zichzelf banaal lijken, maar samen een structureel patroon vormen. Ongelijkheid ontstaat niet enkel door expliciete uitsluiting, maar ook door vooroordelen in de selectie, onduidelijke selectiecriteria, impliciete bias, het ontbreken van transparante opvolging: ongelijke onbewuste en bewuste behandeling met uitsluiting als gevolg.

Dit heeft niet alleen impact op individuele studenten, maar ook op het algemeen vertrouwen in ondernemingen, onderwijsinstellingen en de arbeidsmarkt als geheel.

Scholen kunnen investeren in een structureel lerend netwerk van stageorganisaties, waarin diversiteit en inclusie expliciet worden versterkt en gedeelde verantwoordelijkheid centraal staat. Zo’n netwerk gaat verder dan het louter aanbieden van stageplaatsen: het creëert een gezamenlijke leeromgeving waarin scholen en stageorganisaties ervaringen uitwisselen, knelpunten benoemen en samen werken aan eerlijke en transparante selectieprocessen. Daarnaast is het belangrijk dat scholen een veilig klimaat creëren, waar stagebegeleiders zelf het topic van stagediscriminatie aankaarten. 

Studenten moeten stagediscriminatie veilig kunnen melden, zonder angst voor repercussies.  Hun verhalen en hun vermoedens moeten aux serieux genomen worden.  Signalen worden zo niet alleen geregistreerd, maar ook structureel opgevolgd, waarbij laagdrempelige meld‑ en opvolgstructuren voorzien worden. Ten slotte is het ook belangrijk dat die procedure overgaat in concrete maatregelen. Studenten moeten weten dat er iets gedaan wordt met hun melding.

Daarnaast is stagediscriminatie niet alleen een vorm van ongelijke behandeling die studenten raakt, maar ook een structureel verlies voor de arbeidsmarkt. Wanneer stageorganisaties studenten met een migratieachtergrond minder kansen geven, gaat waardevol potentieel verloren. Het gaat om talent, competenties, motivatie en perspectieven die nochtans broodnodig zijn op onze arbeidsmarkt. De overheid moet dit serieus nemen. Door naast te sensibiliseren, ook te handhaven als stok achter de deur.

We blijven pleiten voor een beleid dat vertrekt vanuit de realiteit van mensen, hun ervaringen ernstig neemt en structurele drempels actief wegneemt.

Ellen Frissaer is vormingswerker, Avansa Limburg. Sophia Honggokoesoemo is beleidsmedewerker bij LEVL vzw. Bekijk de website van Bovenhuids voor meer informatie.