Van Gaza naar Libanon: Israëls nieuwe doctrine van totale vernietiging
Sinds begin maart 2026 voert Israël een grootschalige militaire campagne in Libanon onder de naam operatie Roaring Lion (of ‘Brul van de Leeuw’), die begon als reactie op raketbeschietingen door Hezbollah. De operatie omvat intensieve luchtbombardementen op Beiroet en Zuid-Libanon, aangevuld met een grondoffensief dat sinds 16 maart is geëscaleerd tot een bredere invasie in het grensgebied.
De extreemrechtse Israëlische minister Bezalel Smotrich wond er onlangs geen doekjes om: de zuidelijke buitenwijken van Beiroet zullen spoedig lijken op het verwoeste Khan Younis in Gaza. Deze uitspraak markeert volgens analisten en mensenrechtenorganisaties een verschuiving van de oude ‘Dahiya-doctrine’ naar een nieuwe, nog destructievere ‘Gaza-doctrine’. Waar bij de Dahiya-doctrine buitenproportioneel geweld werd gebruikt om tegenstanders af te schrikken, lijkt het huidige doel in Libanon de volledige vernietiging van de maatschappelijke infrastructuur, zoals werd toegepast in Gaza.
Gazificatie
De zogenaamde ‘gazificatie’ van Libanon is gebaseerd op het idee dat een gehele natie verantwoordelijk is voor de acties van haar verzetsgroepen. "Het is een hele natie die hiervoor verantwoordelijk is”, zei de Israëlische president Isaac Herzog op 12 oktober 2023 over de aanval van Hamas een paar dagen ervoor.
Dat gold niet alleen voor Gaza, maar ook voor Libanon. "Wat we in Gaza doen, weten we ook in Beiroet toe te passen”, zei toenmalig minister van Defensie Yoav Gallant een maand later. "Degenen die de prijs zullen betalen, zijn in de eerste plaats de burgers van Libanon."
Yair Lapid stelde dat Israël in het zuiden van Libanon een volledig ontvolkte en platgebombardeerde zone zou moeten maken
En die prijs zijn ze vandaag aan het betalen. Voor de hele bevolking ten zuiden van de rivier Litani heeft Israël massale evacuatiebevelen uitgevaardigd, later ook voor dorpen ten noorden van de rivier en wijken in Zuid-Beiroet. Miljoenen mensen worden zo gedwongen te verplaatsen.
Door kritieke infrastructuur zoals elektriciteitscentrales en watersystemen aan te vallen, maakt Israël hele gebieden de facto onbewoonbaar. In Zuid-Libanon worden zelfs cementfabrieken en baksteenwerkplaatsen geviseerd. Voor de op de vlucht geslagen inwoners is er dan geen weg meer terug naar hun dorpen en huizen.
Israëlische media wijzen erop dat het doel is een bufferzone in Zuid-Libanon te creëren, waarbij een zone langs de grens structureel wordt ontvolkt en onder controle van het Israëlische leger komt. Dat doet heel sterk denken aan wat in de Gazastrook is gebeurd.
Ook oppositieleider Yair Lapid stelde dat Israël in het zuiden van Libanon een volledig ontvolkte en platgebombardeerde zone zou moeten maken. Hij vergeleek het expliciet met de gele lijn in Gaza, waar Israël de enclave “in tweeën knipte”: enerzijds een kuststrook waar Palestijnen naartoe zijn verdreven, anderzijds een bezette zone waar systematisch wordt gesloopt en op wie oversteekt wordt geschoten.
Hulpverleners in de vuurlinie
De menselijke tol van deze doctrine is zeer groot en wordt gekenmerkt door een schokkende straffeloosheid voor aanvallen op medisch personeel. In slechts twee weken tijd zijn in Libanon 32 hulpverleners gedood door Israëlische bombardementen. Ziekenhuizen worden zwaar bestookt onder het voorwendsel dat er militanten aanwezig zouden zijn, maar dit is een grove schending van het internationaal humanitair recht dat medische zorg beschermt.
“De straffeloosheid van dit soort aanvallen is schrikbarend en zou hoog op de agenda moeten staan. Helaas is het niet het geval.”
Meinie Nicolai, voormalig directeur van Artsen zonder Grenzen België, zegt dat het viseren van medisch personeel door het Israëlisch leger niets nieuws is. Dat was al duidelijk zichtbaar in Gaza, waar meer dan 1.700 gezondheidswerkers werden omgebracht. Dat herhaalt zich nu op Libanese bodem.
Volgens haar is het heel pijnlijk dat ondanks VN-resoluties, die verplichten om medische zorg in oorlogstijd te beschermen, de internationale reactie uitblijft. “De straffeloosheid van dit soort aanvallen is schrikbarend en zou hoog op de agenda moeten staan. Helaas is dat niet het geval.”
Zionistische droom van 'Groot-Israël'
Achter de militaire operaties schuilt een ideologie die expliciet inzet op territoriale uitbreiding van het grondgebied voorbij de huidige grenzen van de staat Israël. Binnen de Israëlische regering en rechtse nationalistische kringen herleeft de ambitie van 'Groot-Israël'.
De ideologie van 'Groot-Israël' (Eretz Yisrael Hashlemah) streeft naar de uitbreiding van de Israëlische soevereiniteit over het volledige territorium tussen de Jordaan en de Middellandse Zee (the river to the sea), gebaseerd op religieuze en historische claims uit de Bijbel. In extremere vormen omvat dit concept ook delen van omringende landen, zoals Libanon, Syrië en Jordanië, waarbij de vestiging van Joodse nederzettingen in deze gebieden als een morele en nationale plicht wordt beschouwd.
De vernietiging in Gaza kun je beschouwen als een generale repetitie voor wat er nu in Libanon gebeurt
Ongeveer gelijktijdig met de val van de Syrische regering in december 2024 is Israël Syrië binnengevallen en houdt het een zone van dat land bezet. Vandaag maakt Tel Aviv van het huidige conflict gebruik om hetzelfde te doen in Libanon.
Tijdens de recente gevechtspauzes zijn er al meldingen binnengekomen van Israëlische settlers die het zuiden van Libanon binnendringen en oproepen tot de bouw van nieuwe kolonies. Deze territoriale honger verklaart waarom Israël niet stopt bij het uitschakelen van militaire doelen, maar kiest voor een totale ontvolking. De zionistische doctrine vereist immers land zonder de oorspronkelijke bevolking.[1]
Deze expansiedrang is geworteld in een geloof in militaire dominantie als enige weg voorwaarts. Voor de ideologen van ‘Groot-Israël’ is de huidige oorlog in Libanon een gouden kans om de kaart van het Midden-Oosten definitief te herschikken en zo de oude koloniale droom te realiseren.
Verdeelde samenleving onder vuur
Ondertussen is de Libanese samenleving sterk verdeeld over hoe te reageren op deze invasie. Voor het pro-verzetskamp, met Hezbollah[2] en de sjiitische beweging Amal,[3] is dit een verdedigingsoorlog tegen een agressor die Libanon sowieso zou aanvallen. Dit kamp ziet Hezbollah als de enige kracht die de soevereiniteit nog kan beschermen tegen de zionistische expansiedrift in de regio.
Daartegenover staat een kamp dat Hezbollah juist de schuld geeft van de huidige ellende. Deze groepen, waaronder de regering en christelijke partijen zoals de Phalange,[4] pleiten voor diplomatie en de ontwapening van Hezbollah. Ze hopen dat een Israëlische overwinning de hegemonie van Hezbollah zal breken. Sommigen gaan zelfs zo ver om openlijk te debatteren over vrede met de bezetter.
Binnen de Israëlische regering en rechtse nationalistische kringen herleeft de ambitie van 'Groot-Israël'
Door vooral Hezbollah te viseren en veel vernielingen aan te richten, vergroot Israël de polarisatie tussen beiden kampen. Deze verdeeldheid verlamt de staat op het moment dat eenheid het meest cruciaal is om de geplande grondinvasie effectief het hoofd te bieden.
Koloniale agenda
Veel Libanezen vrezen dat het uiteindelijke doel van Israël niet het uitschakelen van Hezbollah is, maar een permanente bezetting. De Israëlische president Isaac Herzog heeft de huidige oorlog (tegen Libanon en Iran) omschreven als onderdeel van een bredere poging om de politieke orde in de regio te herdefiniëren.
Bij het begin van de genocidaire aanval tegen Gaza zei premier Benjamin Netanyahu dat “het Midden-Oosten zal veranderen”. De vernietiging in Gaza kun je beschouwen als een generale repetitie voor wat er nu in Libanon gebeurt: de volledige eliminatie van elke vorm van georganiseerd lokaal verzet.
Bij deze operatie krijgt Tel Aviv andermaal rugdekking van Washington. De speciale Amerikaanse gezant Thomas Barrack, die officieel bemiddelt tussen Washington, Beiroet en Israël, legt de druk volledig bij de Libanese overheid om Hezbollah te ontwapenen, zonder de Israëlische agressie te bekritiseren. Dit geeft Israël de vrije hand.
Terwijl de wereld toekijkt, wordt de toekomst van een soeverein Libanon systematisch weggeschoten
In dit scenario stevent Libanon af op een scenario dat sterk lijkt op de Westelijke Jordaanoever of Gaza: een versnipperd territorium onder externe voogdij. De vernietiging van de sociale cohesie en de fysieke infrastructuur is daarvoor het belangrijkste wapen.
Terwijl de wereld toekijkt, wordt de toekomst van een soeverein Libanon systematisch weggeschoten door een leger dat geen enkele rode lijn meer erkent. Net zoals tijdens de genocide in Gaza blijft een krachtig internationaal antwoord uit en kiezen westerse regeringen ervoor om opnieuw passief toe te zien.
Notes:
[1] De leuze ‘een volk zonder land voor een land zonder volk’ werd in de vroege zionistische beweging gebruikt om de vestiging van Joden in Palestina te rechtvaardigen. Ze suggereerde dat het gebied leeg of nauwelijks bewoond was, terwijl er in werkelijkheid al een Palestijnse bevolking leefde.
Gezien hun bijzonder grote onderlinge verscheidenheid is het bovendien maar zeer de vraag of de toenmalige joodse kolonisten als een ‘volk’ konden beschouwd worden.
[2]Hezbollah is een sjiitische politieke partij en gewapende beweging in Libanon, opgericht in de jaren 1980 tijdens de Israëlische bezetting, met steun van Iran. De organisatie combineert militaire activiteiten met sociale dienstverlening en speelt een grote rol in de Libanese politiek en regionale conflicten.
[3]Amal is een sjiitische politieke en militaire beweging in Libanon, ontstaan in de jaren 1970, die de belangen van de sjiitische gemeenschap verdedigt en vandaag een belangrijke bondgenoot is van Hezbollah. Amal is minder invloedrijk en heeft ook veel minder militaire capaciteiten.
[4] De Phalange (Kataeb-partij) is een christelijk-maronitische politieke partij in Libanon, opgericht in 1936, die een belangrijke rol speelde tijdens de Libanese burgeroorlog. De partij staat bekend om haar nationalistische en vaak pro-westerse standpunten en had historisch ook banden met Israël.
