Permanente oorlogsstrategie Israël komt recht uit het neocon-handboek

De neoconservatieve denktank Project for a New American Century (PNAC) is allang vergeten. Hun ‘nieuwe Amerikaanse eeuw’ is er niet gekomen. Meer nog, de mondiale dominantie van de VS loopt op zijn laatste benen. 

In die zin kaderen Trumps woeste uithalen in de doodsstrijd van die droom van unipolaire macht en hegemonie over de wereld. In het verwarde gebral en brutale machtsvertoon van de oranje clown in het Witte huis klinkt het sinistere doodsgereutel van het Amerikaanse Imperium. 

De militaire visie van de neocons, zoals die wordt uiteengezet in het beruchte PNAC-rapport Rebuilding America’s defences uit 2000, is echter nog steeds springlevend en dagelijkse kost. 

‘Preventieve aanval’

Allereerst is er als eerste neoconservatieve pijler het fameuze begrip ‘pre-emptive strike’: de preventieve aanval is tot de orde van de dag gaan behoren, terwijl dat in totale tegenspraak is met het internationaal recht, dat de aanvalsoorlog als misdaad beschouwt. Het VN-Handvest voorziet slechts twee uitzonderingen: zelfverdediging en militaire operaties met toestemming van de VN-Veiligheidsraad. 

Daarom was een tweede noodzakelijke pijler van de doctrine van de neocons het aan de kant schuiven van het internationaal recht. Het was , zo schreef ik 22 jaar geleden, een van de oorlogsdoelen van de illegale invasie van Irak (De Standaard, 4 maart 2004). 

Die stelling werd toen weggehoond, maar de neocons zelf gaven mij gelijk: ‘Thank God for the death of the UN ‘, schreef opper-neocon Richard Perle kort na de invasie in The Guardian. 

De omverwerping van de internationale rechtsorde is intussen een onomstotelijk feit. Vandaar dat de illegale aanval op Iran en het illegaal uitschakelen of ontvoeren van een staatshoofd intussen hooguit nog wat ontevreden gemompel opwekt onder de wereldleiders. Het lijkt meer op gekonkel van lakeien (behalve de Spaanse eerste minister Pedro Sanchez, de enige Europese leider die nog echt principes lijkt te hebben). 

Om toch een schijn van legitimiteit te geven aan die illegale operatie serveert men, in de traditie van Leo Stauss, filosofische voorvader van de neocons, ‘vrome leugens’ en ‘nuttige mythes’.  

Die moeten dienen als goede redenen voor de oorlog: de ontwikkeling van kernwapens door Iran is niet alleen onbewezen – volgens de eigen Amerikaanse inlichtingendiensten ontwikkelt Iran sinds 2003 geen kernwapens. Trouwens, Trump zelf beweerde dat hij met de vorige bombardementen in juni 2025 de nucleaire installaties van Iran volledig van de kaart had geveegd. 

Daarnaast is er het argument van de misdaden van het Iraanse regime tegen zijn eigen onderdanen. Die zijn onbetwistbaar, maar de opstandige bevolking die van Trump de belofte kreef dat ‘hulp onderweg was’, wordt nu gebombardeerd en kan onmogelijk nog protesteren. 

Dat bewijst dat het Trump nooit ofte nimmer te doen was om het verdedigen van de Iraanse bevolking en haar terechte, wanhopige roep om vrijheid.  Zoals de dcohter van een Iraanse politieke vluchteling schreef: ‘De bevrijding van Iran hoort van en voor Iraniërs te zijn, niet van en voor de VS en Israël.’ (De Standaard, 2 maart) 

Tussen haakjes, beide aangehaalde argumenten voor de oorlog tegen Iran vertonen in hun bizarre, afwisselende samenzang dezelfde structuur als de casus belli tegen het Irak van Saddam Hussein: onbestaande massavernietigingswapens en de wreedheid van de dictator. Terwijl natuurlijk veel dictators beste vrienden zijn van de VS.

‘Shock and Awe’

Shock and Awe, schok en verbijstering, is een derde sleutelbegrip uit het neocon-arsenaal, als militaire strategie van totale verplettering van de vijand door overweldiging en collectief trauma. 

Het is de strategie die Israël met verve en hemeltergende onverschrokkenheid heeft toegepast in Gaza. Naast genocide is er ook sprake van ‘urbicide’, ‘ecocide’ en ‘educide’, kortom naast de massaslachtingen, de totale vernietiging van zowel cultuur als natuur, van infrastructuur, geschiedenis en identiteit. 

De Palestijnen zijn voor generaties getraumatiseerd. Ze ondergaan nu zelfs het onaanvaardbare: een raad van technocraten onder een groteske ‘Vredesraad’, die het wegvagen van Gaza moet bestendigen in en door een ‘heropbouw’.

De zelfmoord van de immer opgewekte, strijdbare, vinnige Leila Shahid (1949-2026) - jarenlang de Palestijnse diplomatieke vertegenwoordiger in Ierland, Nederland, Frankrijk, België en de EU, en in 2011 initiatiefnemer van het Russell Tribunaal voor Palestina - is ongetwijfeld een symptoom van die Palestijnse radeloosheid voorbij de wanhoop (De Standaard, 27 februari 2026). 

Ook het vermoorden van de Iraanse ‘opperste geestelijke leider’ als eerste oorlogsfeit, toch te vergelijken met een Paus, die helaas door zijn politieke macht ook een monster was voor zijn opstandige onderdanen, is ook een toepassing van de neocon strategie van het trauma, van sprakeloos makende brutaliteit. 

Dat veel Iraniërs dansten en juichten dat die wreedaardige heerser uit de weg werd geruimd als een misdadiger is begrijpelijk, maar het helpt hen geen zier, en het blijft een enorme vernedering voor alle sjiieten in de regio. 

Het doel van deze aanslag was niet zozeer het regime doen instorten maar Shock and Awe. Men kan zich afvragen of het bombarderen van de meisjesschool in het zuiden van Iran, met minstens 165 doden, een jammerlijke vergissing was, dan wel paste in die strategie van shock en trauma. Een oorlogsmisdaad was het in elk geval.

Meervoudige gelijktijdige oorlogen 

Een van de meest ambitieuze militaire strategieën van de neocons was het voeren van ‘Multiple, simultaneous Major theater Wars’ (meervoudige gelijktijdige grootschalige oorlogen). Israël doet ook dat met verve: in Libanon, Syrië, Iran, maar ook met uitlopers naar Jemen, en niet te vergeten: Gaza. De bezette gebieden in de Westelijke Jordaanoever worden ook steeds meer een front. 

Dat kan het allemaal uiteraard enkel omdat grote broer Amerika meedoet. Want laat daar geen misverstand over bestaan: dit is een oorlog voor Israël. Deze oorlog kwam er expliciet op vraag van Benjamin Netanyhu, die er al jaren op hamert. Dat gaf Mark Rubio ook woordelijk toe: de Amerikanen moesten wel meedoen, anders zouden de Israeli’s alleen aangevallen hebben. 

‘Regime change’ en ‘nation building’ waren ook stokpaardjes van de neocons. Maar daarachter stak niets anders dan het uitschakelen, definitief destabiliseren en als het even kon opsplitsen van landen. De nation building in Irak was daar een schoolvoorbeeld van. 

Het plan Yinon uit de jaren 1980, genoemd naar een raadgever van Sharon, stelt dat de kleine, smalle staat Israël alle grote, uitgestrekte landen in zijn buurt moest zien te destabiliseren en liefst doen uiteenvallen. 

Dit plan wordt vaak weggezet als een complottheorie. Nu, zelfs als ook dit plan niet zou bestaan, het is in ieder geval bijna helemaal gerealiseerd: Irak, Syrië, Libië zijn voor eeuwig en een dag uitgeschakeld, gedestabiliseerd, lam gelegd. Nu is Iran aan de beurt. 

Het is dus geen toeval dat die leugenachtige neocon-wensdroom van regime change en ‘nation building’ nu weer van stal wordt gehaald, tegen de MAGA-ideologie van isolationisme in. Maar het doel blijft hetzelfde: Iran opsplitsen zou voor Israël ideaal zijn. 

Daarom worden nu allerlei etnische groepen, vooral de Iraanse koerden, bewapend en opgestookt om tegen het regime in opstand te komen. Een burgeroorlog of totale chaos is geen bezwaar, nee, het is een gewenste uitkomst. Dat was ook zo in Irak. En ook in Libanon moet zo ‘het werk worden afgemaakt’. 

Israël wil zijn territorium uitbreiden, niet alleen door Gaza van de kaart te vegen en de Westelijke Jordaanoever te annexeren, maar ook door een deel van Libanon en Syrië bezet te houden, liefst ook nog met militaire basissen of steunpunten elders. 

In dat kader is de recente erkenning van het van Somalië afgescheurde Somaliland door Israël in december 2025 tekenend. Israël is het eerste land om dat te doen, om zijn invloed rond de Rode zee te versterken.  

‘Een nieuwe Pearl Harbor’ 

Israël wil geen oplossingen meer, laat staan vredesakkoorden, waar het zich overigens als ze er al komen nooit aan houdt, maar permanente oorlog. Ook de economie van Israël is een oorlogseconomie geworden. Sinds 2023 is niet alleen de productie maar ook de uitvoer van wapentuig enorm gestegen. 

Israël is niet langer de ‘enige democratie in het Midden-Oosten’, maar een oorlogszuchtig Sparta, een door en door gemilitariseerde staat die op een apartheidsregime berust en niet terugschrikt voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid. Het doel van Eretz Israel, het grote Israël, als het even kan zonder Palestijnen of althans zonder Palestijnse gebieden, en zonder machtige vijanden, heiligt alle middelen. 

In het hierboven al vermelde rapport Rebuilding America’s defences, stond dat zonder een ‘katalyserende, catastrofale gebeurtenis, zoals een nieuw Pearl Harbour’, hun pleidooi voor nieuwe assertieve militaire strategie geen kans zou maken. De neocons kregen die ‘gebeurtenis’ met 9-11.

Israël heeft de schok van 7 oktober 2023 aangegrepen om geheel volgens het neocon-script helemaal voluit te gaan, niets of niemand ontziend. Dat niet alleen het hele Midden-Oosten maar de hele wereldeconomie elke dag dat deze oorlog duurt een beetje meer ontwricht wordt, is voor hen collateral damage, nevenschade.