Ons zorgsysteem duwt zieken in een doolhof van administratie en wantrouwen
Ik bleef maar doorrazen tegen mijn vrouw. Over Luigi Mangione, de man die in New York de CEO van verzekeringsreus United Healthcare doodschoot. Over hoe zijn verzekering hem in de steek liet toen hij het het meest nodig had. Over hoe het de verkeerde methode was, uiteraard was het de verkeerde methode, maar hoe ik het wel begreep. Die wanhoop. Die radeloosheid.
"Die verzekeringsbedrijven zijn hufters, afzetters, leugenaars en misdadigers," schreeuwde ik. "Ze zijn erger dan oorlogsmisdadigers! En het komt naar hier! Let op mijn woorden!"
Mijn vrouw keek me aan met die blik van: je moet nú rusten. Ze had gelijk, maar ik kon niet stoppen. Want ik had zojuist zelf een klein staaltje gekregen van hoe dit systeem werkt. Of beter: hoe het niet werkt.
'Overige'
Begin deze maand onderging ik een medische ingreep. Drie weken herstel, en bij leven en welzijn herneemt het werkleven zich. Ik ben een luxepaard, dat besef ik. Maar laat me u toch even meenemen in wat een periode van rust en herstel moet zijn.
Om de hospitalisatie aan te geven, krijg ik een online formulier. Iemand live spreken is uit den boze. Namen van contactpersonen zijn niet te vinden. E-mailadressen al evenmin. En natuurlijk staat de precieze aard van mijn ingreep niet tussen de opties. Er staat wel een optie 'overige'. Een collega had me nog gewaarschuwd dat ik die nooit mocht kiezen, als in: nooit van mijn levens. Maar het was overmacht, de dichtstbijzijnde optie was endoscopie, maar dat was het in de verste verte niet. Dus kozen we toch 'overige'.
Na twee weken val ik op de ziekenbond, terwijl mijn bediendecollega's pas na vier weken aan de beurt zijn
U zou kunnen denken dat er bij 'overige' een open vakje staat waar ik zelf kan invullen welke ingreep ik moet ondergaan. Dat zou u kunnen denken als u uitgaat van een systeem dat diensten wil verlenen aan mensen in een stresserende situatie. Quod non.
Een week later kreeg ik het bericht dat mijn aanvraag tot terugbetaling door de hospitalisatieverzekering on hold is geplaatst. Er is een gedetailleerd medisch verslag nodig. Van een ingreep waarvan mijn chirurg me met de hand op het hart verzekerde dat het geen enkel probleem zou zijn.
Verouderd klassenverschil
Maar het wordt beter. Ik heb quasi mijn hele leven als bediende gewerkt, maar als huisbewaarder - de job van mijn leven - werk ik nu in een arbeidersstatuut. En daar ontdekte ik iets wonderlijks. Een bediende met contract van onbepaalde duur in mijn sector krijgt vier weken bescherming van zijn werkgever bij ziekte. Een arbeider krijgt twee weken. Na twee weken val ik op de ziekenbond, terwijl mijn bediendecollega's pas na vier weken aan de beurt zijn.
Ik kan me geen enkele reden voorstellen die dit rechtvaardigt. Waarom zou iemand die met zijn handen werkt, die zijn kleren vuil maakt, minder bescherming verdienen dan iemand die verondersteld wordt gestudeerd te hebben? Het is een overblijfsel van een klassenverschil dat we officieel hebben afgeschaft, maar in de kleine lettertjes blijkt het nog springlevend.
Gedetailleerd attest
En het gaat verder. Het attest van werkonbekwaamheid van mijn chirurg, de man die me opereerde, volstaat niet voor mijn ziekenfonds. Ik moet een gedetailleerd attest van werkonbekwaamheid laten invullen door mijn huisarts.
Ik moet bewijzen dat mijn chirurg gelijk had toen hij zei dat ik drie weken rust nodig heb
Lees dat nog eens. Het woord van de specialist die me heeft opengemaakt, is niet voldoende. Ik moet mijn huisarts laten langskomen in mijn herstelperiode, waarin ik niet mag rijden, om een formulier in te vullen. Waarvoor ik het remgeld betaal. Om te bewijzen dat mijn chirurg gelijk had toen hij zei dat ik drie weken rust nodig heb.
Vier dagen later moeten mijn hechtingen eruit, ook door mijn huisarts. Ik had alles kunnen afhandelen met één consult. Maar de termijn voor het attest is dan al verstreken, en dan was de uitbetaling van mijn uitkering in het gedrang gekomen. Dus twee bezoeken en twee keer betalen.
Uw Persoonlijke Ruimte
Al deze contacten verlopen digitaal. Via persoonlijke ruimtes met namen als MyZiekenfonds. Platforms die verdere studies vereisen om eraan uit te kunnen. Waar het onmogelijk is om een echte medewerker te bereiken. Waar geen persoonlijke dossierbeheerder bestaat die vraagt hoe het met u gaat, of de ingreep goed verlopen is. Enkel chatbots met gegenereerde lachende gezichten op ontoegankelijke websites. Administratieve doolhoven waarin u verdwaalt. Waarin u wordt herleid tot een nummer, een dossier dat on hold staat.
Ik weet dat het allemaal zo erg niet is voor wie de weg kent, wie de taal beheerst, wie iemand naast zich heeft die bijspringt. Maar voor wie dat niet heeft, duwt dit systeem hen nog dieper in de goot. Moedeloos. Radeloos soms.
We worden uit elkaar gespeeld door verzekeraars en ziekenfondsen die zieken verdacht maken
We vragen ons soms af wie op extreme partijen stemt. Ik ben er zeker van dat het soms ook deze mensen zijn. Mensen die verlieservaring na verlieservaring meemaken. Die zich herleid voelen tot een nummer. Die nooit meer persoonlijk contact hebben. Zich opgejaagd wild voelen. Mensen die enkel nog chatbots zien omdat de loketten van ziekenfondsen gesloten zijn en de hoofdkwartieren naar anonieme glazen kantoorgebouwen aan de rand van de stad verhuisd zijn.
Leger van 500.000
Ik hoorde Dominique Willaert ooit zeggen dat als het leger van 500.000 langdurig zieken zich zou verenigen — mensen met chronische ziekten, depressie, burnout, chronische pijn, neurodivergente mensen, kortom alle misfits die niet meer passen in dit imploderende systeem, we dan echte verandering zouden kunnen forceren. Maar we zijn te versnipperd. We worden uit elkaar gespeeld. Door verzekeraars en ziekenfondsen die zieken verdacht maken. Door systemen die ons tot nummers reduceren. Door online platforms die ons in anonieme doolhoven laten verdwalen. Een digitaal Knossos voor zieken en uitgerangeerden.
En terloops, ik ben ervan overtuigd dat veel medewerkers van ziekenfondsen en verzekeringen na een tijd in zo'n systeem zelf uitvallen. Want hoe kijk je jezelf in de spiegel als je de godganse dag mensen moet verdenken en opjagen?
It's coming our way
Luigi Mangione schoot de verkeerde man neer. Dat moet glashelder zijn. Geweld is nooit de oplossing. Maar hij werd niet uit het niets een symbool. Hij werd een symbool omdat miljoenen mensen zich herkennen in zijn gevoel dat het systeem hem liet vallen toen hij het het meest nodig had.
Zieken worden nu gewantrouwd, verdacht gemaakt en opgejaagd door administraties die geen gezicht meer hebben
En dat systeem komt niet hierheen, want het is er al. Het zit in de kleine lettertjes. In het onderscheid tussen arbeiders en bedienden. In de digitale doolhoven van verzekeringsmaatschappijen en MyZiekenfonds. In de on hold geplaatste dossiers en de eis om te bewijzen dat uw chirurg gelijk had.
Het is geen goede tijd om ziek te zijn. Dat was het nooit, maar zieken worden nu gewantrouwd, verdacht gemaakt en opgejaagd door administraties die geen gezicht meer hebben.
Wat nu?
Geweld is geen oplossing. Luigi bewijst dat één kogel niets oplost, behalve dat hij een symbool werd voor de woede van velen. Maar die woede is er, en ze groeit. Dominique Willaert had gelijk. Een leger van 500.000 langdurig zieken, chronisch zieken, uitgevallen en moegestreden mensen, dat zou macht hebben. De macht om te zeggen dat wij hier zijn, dat wij met velen zijn en dat wij dit niet langer pikken.
Maar dat leger bestaat niet. Omdat we te moe zijn. Omdat we alleen zijn in onze woonkamer, met onze pijn en ons ziek-zijn in ons op kostenefficiëntie gerichte MyVerzekeringsdoolhof. Maar ook omdat we ons niet organiseren.
Het taboe rond ziekte en arbeidsongeschiktheid is deel van het probleem
Dat moet veranderen. Niet door te hopen dat iemand anders het oplost, niet door te wachten op de volgende verkiezingen. Maar door elkaar opnieuw te vinden in onze buurten, onze wijken en onze wachtzalen. Door te luisteren naar de verpleegkundige die uitvalt, naar de arbeider die discriminatie ervaart, naar de chronisch zieke die zich moedeloos voelt. Daar liggen de verhalen die de basis vormen voor verandering.
Sluit u aan bij vakbonden, patiëntenverenigingen, buurthuizen. Zoek concrete hefbomen: een collectieve klacht bij een verzekeraar, onderlinge hulp bij administratie, gemeenschappelijke aankoop van medicijnen. Klein beginnen, maar niettemin: beginnen.
Vertel uw verhaal. Maak het bespreekbaar. Het taboe rond ziekte en arbeidsongeschiktheid is deel van het probleem. Hoe meer we zwijgen, hoe makkelijker ze ons kunnen isoleren. Want als we niets doen, blijft het systeem ons vermorzelen. En dan zal de volgende Luigi ook hier opstaan, niet met een pistool, maar met een stem op de extremen. Er is een alternatief. En dat alternatief begint met twee simpele woorden: ons organiseren.
