Rubio’s speech: een eerbetoon aan het koloniale verleden en de belofte het terug te brengen
Ik weet het: het is druk en we hebben hier eigenlijk allemaal geen tijd voor, maar ik zou iedereen willen aanraden de speech van VS-minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio in München te lezen / bekijken. Het is een eerbetoon aan imperialisme en de glorie van Europa's koloniale verleden, en een belofte dat verleden terug te brengen.
Rubio is expliciet: hij wil geen democratisch Europa aan zijn zijde (zoals we ook zagen in zijn campagnetoespraak voor Viktor Orbán). Hij wil terug naar het oude Europa, “dat schepen uitzond naar onbekende, niet in kaart gebrachte zeeën en onze beschaving voortbracht”.
Voor iedereen die dacht dat het te veel over kolonialisme gaat, ziehier: het is tot Amerikaanse beleidsstrategie verheven
Hij wil terug naar een wereld waarin “de missionarissen, pelgrims, soldaten en ontdekkingsreizigers van het [Westen] vanaf zijn kusten uitstromen om oceanen over te steken, nieuwe continenten te koloniseren/te bevolken, en enorme rijken op te bouwen die zich over de hele wereld uitstrekken”.
Lees die zin nu nog eens. Dit is de Amerikaanse Secretary of State die oproept tot een terugkeer naar een wereld van “enorme rijken die zich over de hele wereld uitstrekken”. Voor alle woke critici die vinden dat er nog steeds te veel over kolonialisme gepalaverd wordt, ziehier: het is tot Amerikaanse beleidsstrategie verheven.
Zijn betoog is glashelder: alles liep fout voor Rubio, “in 1945, toen [het Westen] voor het eerst sinds het tijdperk van Columbus aan het krimpen was”. De naoorlogse rechtsorde, de zelfbeschikking van volkeren, democratie, mensenrechten, sociale welvaart, antiracisme - dit is waar het allemaal is ontspoord.
Europa moet zich niet schamen voor zijn koloniale geschiedenis, nee, het moet zich schamen voor het verlies van de koloniale geest!
Het duidelijkste voorbeeld van dit verval, voor Rubio, zijn de “antikoloniale opstanden” in de 20e eeuw. Europa moet zich niet schamen voor zijn koloniale geschiedenis, nee, het moet zich schamen voor het verlies van de koloniale geest! Het moet het vertrouwen en de energie vinden om opnieuw met een koloniale blik de toekomst tegemoet te treden.
Witte, christelijke Europeanen zijn uitgenodigd tot dit westerse imperium voor de 21e eeuw, maar laat het duidelijk zijn: enkel als vazal van de VS, die de weg desnoods ook alleen kan bewandelen. “Wij zijn bereid, als het nodig is, dit alleen te doen”, concludeert Rubio.
Een staat die afscheid neemt van zijn democratische structuur
Rubio geeft ons de logica die ten gronde ligt aan de gruwel die we zien. Het binnenvallen, afdreigen en gepland annexeren van soevereine staten, het creëren van een zogenaamde vredesraad onder Trumps totale autoritaire alleenheerschappij, het extreme geweld van antimigratiemilities die betogers door het hoofd schieten, de medeplichtigheid aan de genocide op het Palestijnse volk, het ontmantelen van de binnenlandse rechtsstaat, de extreme concentratie van macht en weelde in Trumps familiale en vriendschappelijke kringen, het intimideren van bondgenoten (zoals we vandaag in België ondervinden), het ontmantelen van alle naoorlogse instellingen voor vrede en veiligheid, enzovoort.
Dit is geen democratische staat die zich geopolitiek assertiever opstelt. Het is een staat die expliciet afscheid neemt van zijn democratische structuur en zijn internationale relaties wil herzien met een duidelijk doel, namelijk “een enorm rijk op te bouwen dat zich over de hele wereld uitstrekt”.
Wat zijn de beloftes voor de bevolking in dat uitdijende rijk? “Commerciële ruimtereizen en baanbrekende kunstmatige intelligentie”, in Rubio’s woorden. Vorstelijk absolutisme ontmoet neo-imperialisme en ontmoet de toekomstvisie van Elon Musk.
Vorstelijk absolutisme ontmoet neo-imperialisme en ontmoet de toekomstvisie van Elon Musk
Het is een wereld van extreme welvaartsconcentratie - dat is waar “commerciële ruimtereizen en baanbrekende kunstmatige intelligentie” toe leiden en waaraan ze ten dienste staan - van totalitaire repressie (zoals we in Minneapolis zien) en van structurele geopolitieke instabiliteit, precies zoals we die zagen in het pre-1945-tijdperk dat Rubio romantiseert.
Koloniale dromen
Je zou dan denken: de enige plausibele politieke positie is er een van radicale afwijzing en verzet. Geen enkel Europees land wordt welvarender of veiliger of rechtvaardiger (als we dit woord nog mogen gebruiken?) van onderdanigheid aan een verdwaalde bondgenoot die formeel stelt zich aan geen enkele regel meer te zullen houden als die hun beschavingsoorlog in de weg staat.
Dat is precies wat Trump's claim op Groenland ons ook toont. Je zou verwachten dat onze politici al even geen koloniale dromen meer koesteren en streven naar een maatschappij die daar haaks op staat, nee? Dat ze de uitnodiging tot autoritarisme afwijzen?
Theo Francken: "Wat Rubio betreft: topkerel, topspeech, topvisie"
Dat zou je denken. Maar vanuit de Belgische entourage van Theo Francken in München - bij monde van Joren Vermeersch - lezen we: "wat Rubio betreft: topkerel, topspeech, topvisie". De totale capitulatie. Dit is de grootste politieke partij van ons land. En die deelt dus klaarblijkelijk de visie van een man die expliciet oproept tot een imperialistische beschavingsstrijd volgens laat-19e eeuws model, waarbij alle naoorlogse verworvenheden op de schop mogen. Ik las Jorens bericht vijf keer, maar het staat er echt.
Ik zal eerlijk zijn: ik vind dit beangstigend. Misschien was ik altijd veel te naïef over de democratische credentials van N-VA, maar dit vind ik oprecht verbijsterend. In de steun voor Rubio's visie zien we de krijtlijnen voor een zeer donkere en nakende toekomst. Ook hier zien we nu voorstellen voor milities in het genre van ICE.
Ook hier wordt druk gezet om vormen van protest en sociale mobilisatie te criminaliseren. Ook hier zien we hoe onze minister van Defensie voor zijn MAGA alliantie bereid blijkt het internationaal recht opzij te schuiven. Ook hier zien we een onwil om de macht van big tech democratisch aan banden te leggen. "Realpolitik" heet dat - een andere term voor capitulatie.
Verenigen en verzet
Terwijl ze bij N-VA Trump's neo-imperiale tijdperk in strompelen, wat op vlak van defensie een drama is, is het tijd om ons te verenigen in sociaal verzet. Het zou een vergissing zijn om Rubio's speech, en het applaus dat volgde, niet serieus te nemen als directe aanval op de essentie van een vrije samenleving.
Een bijzonder pijnlijk moment tijdens Rubio’s speech was de lijst van de zogenoemde geniën van het Westen: “Mozart en Beethoven, Dante en Shakespeare, Michelangelo en Da Vinci, The Beatles en The Rolling Stones.”
Het is een steriele opsomming van een figuur die - met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid - geen vijf sonnetten van Shakespeare heeft gelezen. Maar laat me eindigen met Keith Richards, die ooit, vóór Trumps eerste verkiezing, zei: “Kun je je president Trump voorstellen? De ergste nachtmerrie.”
Michael Cole, producer van The Rolling Stones, beschreef het moment waarop Trump hun tour wilde misbruiken voor eigen publiciteit (geen verrassing): “Ze roepen me terug de kleedkamer in, waarop Keith zijn mes tevoorschijn haalt, het op tafel smijt en zegt: ‘Moet ik daarheen gaan en hem zelf ontslaan? Eén van ons verlaat dit gebouw - hij, of wij.’”
Trump verliet het gebouw.
Dimitri Van Den Meerssche is professor internationaal recht aan de Queen Mary University of London.
