Push-back van Latijns-Amerika tegen VS-interventie
Ik ben net terug van een spoedbijeenkomst in Bogotá met zo’n negentig afgevaardigden uit twintig landen. Spreker na spreker haalde fel uit naar de openlijke heropleving van de Monroe-doctrine als een illegale en ronduit verwerpelijke inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden.
De boodschap van Latijns-Amerika kon niet duidelijker zijn: de toekomst van Amerika moet worden bepaald door de volkeren zelf, en kan niet worden opgelegd door het Amerikaanse imperium. De bijeenkomst Nuestra América, georganiseerd door Progressive International, bracht ministers, parlementsleden, diplomaten, syndicalisten en leiders van grassrootsbewegingen uit heel Latijns-Amerika, het Caribisch gebied, Noord-Amerika en Europa samen.
Na twee dagen van intensieve beraadslagingen achter gesloten deuren en openbare bijeenkomsten is de Verklaring van San Carlos goedgekeurd. Hiermee is een nieuw continentaal project ter verdediging van soevereiniteit, democratie en vrede gelanceerd.
De afgevaardigden spraken gepassioneerd over de meest flagrante interventies van de VS
De afgevaardigden spraken gepassioneerd over de meest flagrante interventies van de VS die de zaken op het westelijk halfrond bepalen. Afgevaardigden uit Argentinië beschreven hoe Trump openlijk de rechtse president Javier Milei steunde, onder meer door tijdens de presidentscampagne een lening van 20 miljard dollar te beloven.
Dat is een schaamteloze poging om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden door financiële steun te bieden in ruil voor politieke steun. Ze veroordeelden ook de vervolging en onrechtmatige gevangenneming door lawfare van Cristina Kirchner. Lawfare is het strategisch misbruiken van rechtszaken en juridische procedures om een politieke tegenstander te verzwakken of buitenspel te zetten. Kirchner is een symbolisch voorbeeld van hoe rechtbanken als wapen worden ingezet om leiders uit te schakelen die de economische en politieke macht van de VS uitdagen.
De Hondurezen veroordeelden op hun beurt de verkiezingsinmenging in hun land. Daarbij verwezen ze naar Trumps pogingen om de Nationale Partij te steunen en zijn hypocriete gratieverlening aan voormalig president en veroordeelde narco-dictator Juan Orlando Hernández.
Hij parafraseerde het oude gezegde over de sterke man van Nicaragua, Somoza – “hij mag dan een klootzak zijn, maar hij is onze klootzak” – en grapte dat het standpunt van Washington over Juan Orlando Hernández luidt: “Hij mag dan wel een drugshandelaar zijn, maar hij is onze drugshandelaar”.
De Venezolaanse ambassadeur in Colombia veroordeelde dan weer de Amerikaanse agressie tegen zijn land. Daarbij verwees hij onder meer naar de ontvoering van president Nicolás Maduro en first lady Cilia Flores, en naar de bomaanslagen in Caracas waarbij meer dan honderd mensen omkwamen. De regering-Trump biedt Amerikaanse oliemaatschappijen vrijstelling van sancties aan, terwijl ze dreigt met verdere aanvallen als Venezuela haar eisen niet inwilligt.
De verkiezingen in Colombia vormen een cruciaal moment voor de hele regio
De Colombianen richtten hun pijlen op de arrogantie van Trump, zijn roekeloze dreigementen om Colombia te bombarderen en zijn beledigende aanvallen op hun democratisch gekozen president, Gustavo Petro. De afgevaardigden spraken met een mengeling van hoop en ongerustheid over de ontmoeting tussen Petro en Trump op 3 februari. Ze vroegen zich af of het om een oprechte poging tot verzoening zou gaan, of dat het zou uitmonden in een scenario dat doet denken aan het vernederende bezoek van de Oekraïense president Zelensky aan het Witte Huis.
Ze uitten ook hun diepe bezorgdheid over de Amerikaanse inmenging in de komende presidentsverkiezingen in mei. Petro's ambtstermijn loopt nu ten einde en de linkse kandidaat Iván Cepeda wordt geconfronteerd met een zelfverzekerde rechtse oppositie. Velen wezen erop dat de verkiezingen een cruciaal moment vormen. Niet alleen voor Colombia, maar voor de hele regio, die bij de recente verkiezingen al een scherpe verschuiving naar rechts heeft gekend.
Daarnaast veroordeelde een drugsdeskundige de aanvallen op civiele schepen in het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Deze werden zonder enige vorm van proces uitgevoerd en resulteerden in de buitengerechtelijke executie van meer dan honderd mensen, onder wie ook vissers.
De afgevaardigden betuigden hun krachtige solidariteit met Cuba
Verder spraken afgevaardigden over kustgemeenschappen die verlamd waren door angst. Veel vissers durfden niet meer uit te varen, omdat ze vreesden dat hun boten zouden worden opgeblazen. Dit leidde tot oproepen tot een ‘Reclaim the Seas’-campagne voor het verdedigen van het recht om zonder angst te vissen, samen met voorstellen om solidariteitsvloten naar Venezuela en Cuba te organiseren.
De Cubaanse ambassadeur in Colombia hekelde de ongekende escalatie van de economische blokkade tegen Cuba. Hij wees daarbij op pogingen om de olietoevoer af te snijden, met als doel het land in een totale economische crisis te storten en zo een regimewisseling af te dwingen.
De afgevaardigden betuigden hun krachtige solidariteit met Cuba. Progressive International kondigde aan dat de volgende bijeenkomst van Nuestra América in Havana zal plaatsvinden. Het nieuwe decreet van Trump, waarin hij dreigt met invoerheffingen voor elk land dat “direct of indirect” olie aan Cuba levert, maakt het alleen maar urgenter om internationale solidariteit op te bouwen en concrete manieren te vinden om de belegering te doorbreken.
Vertegenwoordigers van de Morena-partij van de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum veroordeelden de escalerende aanvallen van Trump op Mexico. Ze noemden onder meer het bestempelen van het land als een “narco-staat”, het dreigen met militaire actie over de grens en het inzetten van invoerheffingen en migratiehandhaving als wapens. Die aanvallen zijn bedoeld om de democratisch gekozen regering van Mexico te destabiliseren en haar project van sociale transformatie te ondermijnen.
De regering-Trump zaait verdeeldheid en gokt erop dat Zuid-Amerikaanse landen elk afzonderlijk de confrontatie zullen aangaan
Jana Silverman, een van de drie afgevaardigden die de Democratische Socialisten van Amerika vertegenwoordigen, sprak over de systematische schending van de rechten van miljoenen migranten in de Verenigde Staten, voornamelijk afkomstig uit Latijns-Amerika. Zij worden geconfronteerd met detentie, deportatie en onderdrukking door de staatsautoriteiten.
Ze bracht het krachtige concept van het ‘recht om niet te migreren’ naar voren. Dat is het vaak over het hoofd geziene mensenrecht om met waardigheid in het eigen land te kunnen blijven, in plaats van te worden gedwongen te vluchten door armoede, geweld of buitenlandse interventie.
Volgens de afgevaardigden maken deze aanvallen deel uit van één samenhangende strategie van de VS. Ze zien daarin een hernieuwde Monroe-doctrine die het westelijke halfrond als exclusieve invloedssfeer beschouwt, waar sancties diplomatie vervangen, dwang samenwerking verdringt en militair geweld achter elke onderhandeling op de loer ligt.
De regering-Trump zaait verdeeldheid en gokt erop dat Zuid-Amerikaanse landen elk afzonderlijk de confrontatie zullen aangaan. Maar de enige manier om weerstand te bieden aan 's werelds grootste militaire en financiële machine is door middel van collectieve actie, een taak die wordt bemoeilijkt door de huidige politieke verdeeldheid in de regio.
Terwijl sommige regeringen nauw samenwerken met Trump, blijven andere, zoals Venezuela en Cuba, recht in het vizier staan. Ondertussen zijn internationale instellingen grotendeels verlamd: de VN wordt beperkt door het veto van de VS, de Organisatie van Amerikaanse Staten fungeert als een echokamer van Washington en regionale mechanismen (zoals CELAC, ALBA en CARACOM) zijn kwetsbaar en moeten nieuw leven worden ingeblazen.
Soevereiniteit moet worden verdedigd in de straten, op de werkplek, in de klaslokalen en in de gemeenschappen
Uiteindelijk is de meest beslissende kracht tegen de agressie van de VS de macht van het volk – de macht van sociale bewegingen, vakbonden, jongerenorganisaties en gemeenschapsgroepen - gesteund door hernieuwde solidariteit in het mondiale noorden. Soevereiniteit, zo waren de afgevaardigden het eens, moet worden verdedigd in de straten, op de werkplek, in de klaslokalen en in de gemeenschappen.
Zoals de Colombiaanse senator Gloria Florez ons vertelde: “De VS staat terecht in heel Amerika. En de mensen, van migranten tot Afro-afstammelingen, inheemse volkeren en vrouwen, reageren met moed, solidariteit en waardigheid. Dit is ons Amerika, en daar horen ook sociale bewegingen in de Verenigde Staten bij. Samen moeten we de Monroe-doctrine voorgoed begraven.”
Medea Benjamin is medeoprichter van de anti-oorlogsorganisatie CODEPINK in de VS. Dit artikel verscheen eerder op Pressenza. De vertaling is van Gaston Van Dyck.
