In Rojava worden de Koerden opnieuw opgeofferd
Het Koerdische volk wordt al duizenden jaren, binnen de historische geografie waarin het leeft, blootgesteld aan een van de langst aanhoudende en meest systematische onderdrukkingsregimes van het moderne tijdperk.
De Koerden, die na de Eerste Wereldoorlog door de kunstmatige grenzen van imperialistische machten werden verdeeld over Turkije, Irak, Iran en Syrië, zijn sinds de oprichting van het natiestatenstelsel het doelwit van een beleid van ontkenning, assimilatie, gedwongen verdrijving, massamoord en genocide. Desondanks is het Koerdische volk erin geslaagd zijn historische bestaan voort te zetten door taal, cultuur en collectief geheugen te beschermen.
Samenleven als noodzaak
Binnen de harde geografische en sociologische omstandigheden van het Midden-Oosten hebben de Koerden al vroeg begrepen dat samenleven niet louter een keuze is, maar een historische noodzaak. In plaats van religieuze, sektarische en etnische verschillen weg te drukken, pleitten ze ervoor die juist te beschermen en te verankeren via mensenrechten, de rechtsstaat en gelijke rechten voor alle burgers.
De Koerden hebben al vroeg begrepen dat samenleven niet louter een keuze is, maar een historische noodzaak
Deze benadering vormt, tegenover radicaal-religieuze, sektarische[1] en racistische ideologieën, een zoektocht naar een seculiere, democratische en pluralistische maatschappelijke orde. Omdat deze opvatting echter niet strookt met de veiligheidsgerichte en centralistische politiek van de staten in de regio, worden de Koerden voortdurend blootgesteld aan politieke en militaire druk.
Het feit dat zij staatloos zijn en een sterk versnipperde structuur hebben, heeft het bemoeilijkt om de schendingen jegens het Koerdische volk binnen het internationale systeem doeltreffend zichtbaar te maken.
Als de ingebakken anti-Koerdische houding van regeringen in de regio samenvalt met hun diplomatieke en mediatieke invloed, verdwijnen zware mensenrechtenschendingen tegen Koerden vaak naar de achtergrond op de internationale agenda. Deze context is bepalend voor een correct begrip van wat er vandaag in Rojava gebeurt.
Rojava
Vandaag heeft deze historische continuïteit van onderdrukking in het noordoosten van Syrië, namelijk in Rojava, een uiterst kritieke en gevaarlijke fase bereikt. De Koerden en andere etnische en religieuze minderheden in de regio staan tegenover een feitelijke dreiging van genocide.
Hay’at Tahrir al-Sham (HTS) en zijn leider leider Ahmed al-Sharaa (El Jolani) werden tot voor kort internationaal als terreurorganisatie en -leider bestempeld en door velen ideologisch met IS geassocieerd. Het feit dat hij vandaag door internationale actoren als (interim)president van Syrië wordt gelegitimeerd, heeft die dreiging verder aangescherpt.
Door het compromis met de VS is duidelijk dat de IS-ideologie onder verschillende namen opnieuw op het terrein wordt gebracht
De lokale structuren van zelfbestuur en zelfverdediging die in de afgelopen vijftien jaar onder Koerdische leiding zijn opgebouwd, worden systematisch geviseerd. Volgens het internationaal recht zijn dat nochtans burgerlijke en democratische ruimtes die bescherming verdienen.
Door het compromis dat de VS met El Jolani heeft gesloten en de militaire, logistieke en inlichtingensteun van de Turkse regering, is duidelijk zichtbaar dat de IS-ideologie onder verschillende namen opnieuw op het terrein wordt gebracht. Dit is in openlijke strijd met internationale verbintenissen inzake de bestrijding van terrorisme.
Wat er in 2014 in Kobane gebeurde, neemt in het geheugen van de internationale gemeenschap een bijzondere plaats in. Tienduizenden Koerdische verzetsstrijders kwamen om het leven en de stad werd grotendeels verwoest.
Desondanks hebben de Koerdische troepen, meer bepaald de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), met steun van de internationale coalitie, IS verslagen en een ernstige veiligheidsdreiging op wereldschaal geëlimineerd. De aanvallen die vandaag op Rojava worden gericht, treffen niet alleen het Koerdische volk, maar ook de verworvenheden van deze gezamenlijke strijd tegen IS.
Betrouwbare rapporten vanop het terrein onthullen systematische schendingen tegen burgers, geweld en misdrijven tegen vrouwen, de vernieling van begraafplaatsen en onmenselijke behandeling van de lichamen van overledenen. Deze daden vormen duidelijke schendingen van het internationaal humanitair recht, de Conventies van Genève en internationale normen met betrekking tot het misdrijf genocide.
De vrijlating van IS-leden uit kampen onder Koerdisch toezicht vormen een mondiale veiligheidsdreiging
Bovendien vormt de vrijlating van IS-leden die werden vastgehouden in kampen onder Koerdisch toezicht niet alleen een regionale, maar ook een mondiale veiligheidsdreiging.
Vandaag wordt de stad Kobane feitelijk belegerd. Het viseren van de infrastructuur voor elektriciteit, water en communicatie en het veroordelen van burgers tot honger en dorst, is volgens het internationaal recht een duidelijke vorm van collectieve bestraffing.
Toch houdt het Koerdische volk vast aan zijn eis voor een vreedzaam bestaan en de wil om samen te leven. De mobilisatieoproep van Mazlum Kobani, opperbevelhebber van de Syrische Democratische Strijdkrachten, is een uitdrukking van solidariteit tussen volkeren en van het legitieme recht op zelfverdediging.
Verantwoordelijkheid van internationale gemeenschap
De verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap is evident. De Verenigde Naties, de Europese Unie, de Raad van Europa, de Mensenrechtenraad van de VN en alle relevante internationale mechanismen moeten onmiddellijk onafhankelijke onderzoeksprocedures starten naar de gebeurtenissen in Rojava.
In de eerste plaats is het beëindigen van de huidige oorlog, het beschermen van burgers, het openen van humanitaire corridors en het documenteren van mogelijke oorlogsmisdaden een vereiste van het internationaal recht. Stilte of uitstel zal onherstelbare gevolgen hebben.
Dat Koerdische troepen, die tot gisteren door de internationale gemeenschap werden gesteund vanwege hun strijd tegen IS, vandaag met vernietiging worden bedreigd, schaadt de morele en juridische consistentie van de wereldorde ernstig.
Stilte is geen neutraliteit, stilte maakt de weg vrij voor om schendingen te laten voortduren
Het opschorten van het narratief over mensenrechten en democratie omwille van politieke belangen laat niet alleen het Koerdische volk, maar alle samenlevingen die op deze waarden vertrouwen, weerloos achter. Wat in Rojava wordt verdedigd, is niet alleen de toekomst van één volk. Het gaat om de rechtsstaat, de menselijke waardigheid en het beginsel van samenleven. De houding die de internationale gemeenschap in dit proces aanneemt, zal niet alleen de wereldorde van vandaag, maar ook die van morgen bepalen.
Stilte is geen neutraliteit, stilte maakt de weg vrij om schendingen te laten voortduren. Wat in Rojava wordt verdedigd, is niet alleen de toekomst van de Koerden, maar de bescherming van het gemeenschappelijke geweten en de waardigheid van de mensheid.
Daarom hebben alle internationale instellingen en besluitvormers die handelen op basis van mensenrechten en universeel recht de plicht om tegen de gebeurtenissen in Rojava openlijke, principiële en concrete stappen te ondernemen.
Sezer Örenç is vakbondsman en mensenrechtenactivist uit Turkije. Hij woont sinds vier jaar in de regio Antwerpen.
Note:
[1] Sektarisch betekent dat je mensen tegenover elkaar zet en bevoordeelt of benadeelt op basis van hun (religieuze) stroming of geloofsgroep, waardoor verdeeldheid en vijanddenken ontstaan.
