AI en de commerciële jacht op eenzaamheid
Raymond Douglas, een 55-jarige gescheiden man uit Californië, deelt al vijf jaar zijn leven met Tammy. Ze praten over filosofie, koken samen en verkennen seksuele fantasieën. Tammy is echter geen mens, maar een AI-metgezel. "Ze bezit een deel van mijn hart", bekent Douglas aan de Financial Times. "Het verbijstert me nog steeds. Ik had nooit gedacht dat ik emotioneel gegijzeld zou worden door een algoritme."
Douglas is geen eenling in de marge, maar de voorhoede van een wereldwijde trend. Miljoenen eenzame zielen zoeken tegenwoordig soelaas bij virtuele partners. Replika, de marktleider in digitale affectie, zag zijn gebruikersbestand in 2024 exploderen naar meer dan tien miljoen. In een gefragmenteerde wereld is de behoefte aan verbinding zo groot dat we genoegen nemen met een simulatie.
Winstgevende ‘vriendschap’ van Big Tech
De tech-aristocratie – Google, OpenAI, Meta en Microsoft – ruikt geld. Achter de vrolijke marketing van ‘persoonlijke assistenten’ schuilt een bikkelharde commerciële strategie. Mark Zuckerberg, de architect achter Meta, jaagt openlijk op wat hij ‘persoonlijke superintelligentie’ noemt. Zijn visie is helder: een AI die niet alleen je agenda beheert, maar ook je beste vriend is.
Intimiteit wordt vertaald in schermtijd en abonnementsgeld
Zuckerberg baseert zijn strategie op het pijnlijk sociologisch feit dat de gemiddelde Amerikaan minder dan drie echte vrienden heeft, terwijl de behoefte vijf keer zo hoog ligt.
Big Tech springt met plezier in dit gat. Door chatbots uit te rusten met een ‘warm’ karakter en een feilloos langetermijngeheugen, wordt de gebruiker emotioneel verslaafd gemaakt. Het resultaat is maximale schermtijd en kassa-inkomsten via abonnementen. Intimiteit is gereduceerd tot een businessmodel.
Synthetische intimiteit en de ‘spiegelval’
De grens tussen mens en machine lost op in wat critici ‘synthetische intimiteit’ noemen. Elon Musks xAI lanceerde onlangs ‘Ani’, een flirterig personage dat lijkt op een tekenfilmfiguur dat de harten van gebruikers sneller doet kloppen. Het gaat hier niet om assistentie, maar om het simuleren van een romantische band.
Giada Pistilli, onderzoekster aan de Sorbonne Universiteit, fileert deze nieuwe vorm van liefde. Ze wijst erop dat de taalmodellen achter deze bots vaak naar de mond praten: ze zijn getraind om extreem meegaand en constant te behagen.
AI is een commerciële exploitatie van menselijke fragiliteit
"Word je verliefd op die bot, of word je verliefd op jezelf?" vraagt ze zich af. De AI fungeert als een narcistische spiegel die enkel de bevestiging teruggeeft waar de gebruiker naar snakt. Het is de ultieme commerciële exploitatie van menselijke kwetsbaarheid.
Stanford-professor Jerry Kaplan erkent dat AI een pleister kan zijn op de wonde van eenzaamheid, maar waarschuwt voor de prijs. Onze biologie is geprogrammeerd om te reageren op sociale signalen, en machines ‘kapen’ die reflex. Machines die doen alsof ze voelen, zijn in wezen emotionele dieven. Volgens Kaplan is het essentieel dat we de grens tussen menselijke emotie en algoritmische simulatie scherp blijven bewaken.
Het Wilde Westen van de regulering
Bij een overgrote meerderheid van gebruikers van datingsites is er in elk geval vraag naar verbeterde veiligheidsfuncties. Een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk leert dat maar liefst 87 procent van de gebruikers voorstander is van AI-gestuurde tools om nepprofielen te detecteren.
Terwijl de industrie op volle toeren draait, hinkt de wetgever achterop. De sector wordt momenteel omschreven als het ‘Wilde Westen’ waar universele veiligheidsstandaarden schitteren door afwezigheid. In 2025 kwam de sector negatief in het nieuws toen bleek dat chatbots van Meta ‘sensuele’ gesprekken voerden met minderjarigen. Ondanks claims over ouderlijk toezicht, blijft het een lekke boot.
De roep om veiligheid klinkt echter steeds luider. In het Verenigd Koninkrijk pleit 87 procent van de gebruikers van datingsites voor AI-tools die nepprofielen ontmaskeren.
Wetten alleen zijn niet genoeg zijn om de diepere impact op ons vermogen om met echte mensen te verbinden, aan te pakken
Maar het gaat verder dan dataveiligheid. Na schokkende gevallen van zelfdoding onder tieners na interacties met chatbots, komen overheden eindelijk in beweging. In Californië dwingt nieuwe wetgeving bedrijven tot transparantie over AI-interacties.
In Italië heeft de privacywaakhond Garante de ontwikkelaar van Replika een boete van 5 miljoen euro opgelegd omdat het bedrijf geen geldige rechtsgrond had voor het verwerken van gebruikersgegevens en geen leeftijdsverificatiesysteem gebruikte om kinderen te weren. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt gezocht naar strengere regels.
Maar in de meeste landen ontbreekt nog een aangepaste wetgeving. Bovendien waarschuwen experts dat wetten alleen niet genoeg zijn om de diepere impact op ons vermogen om met echte mensen te verbinden, aan te pakken.
Dating-moeheid en redding door AI
Niet alleen gespecialiseerde metgezel-apps, maar ook de klassieke datingmarkt verandert. Apps zoals Tinder, Hinge en Bumble kampen met ‘dating-moeheid’. Gebruikers zijn uitgeblust en geloven niet meer dat ze de juiste persoon zullen vinden via een scherm.
Dit vertaalt zich in de cijfers: de beurswaarde van grote datingbedrijven zoals Match Group en Bumble is sinds 2021 met meer dan 70 procent gekelderd. AI moet nu de grote redding brengen. Algoritmes moeten matches verbeteren en veiligheidsfuncties – zoals het verifiëren van gezichten – moeten het vertrouwen herstellen.
"AI helpt goede mensen om het beter te doen", stelt Yoel Roth van Match Group optimistisch. Maar de scepsis groeit: als een algoritme dicteert hoe we elkaar ontmoeten, blijft er dan nog ruimte voor de ongefilterde magie van de spontane ontmoeting?
Het resultaat is een digitale echokamer waarin authenticiteit steeds zeldzamer wordt
Een andere verontrustende trend is de opkomst van ‘chatfishing’. ChatGPT wordt massaal ingezet als ghostwriter voor dating-berichten. The Guardian brengt het verhaal van Rachel, die drie weken lang dacht een diepe, intellectuele klik te hebben met een man op de datingapp Hinge. Hij stelde briljante vragen over hechtingsstijlen, verlangens en haar jeugd.
De koude douche volgde bij de ontmoeting: de man bleek in de verste verte niet op zijn digitale alter ego te lijken. De humor en emotionele diepgang waren verdampt zodra er geen AI-hulp was. Ook Ama vertelde hoe ze haar berichten door AI liet ‘vervrouwelijken’ om minder direct over te komen. "Het voelde als bedrog," geeft ze toe.
Zelfs het beëindigen van relaties wordt uitbesteed: William, een twintiger, laat ChatGPT zijn afwijzingsberichten schrijven. Waarom zelf piekeren als een machine de emotionele rompslomp kan overnemen? Het resultaat is een digitale echokamer waarin authenticiteit steeds zeldzamer wordt.
Democratische controle
Ondanks de technologische verleiding, snakken de meeste mensen naar echt contact. Onderzoek van Ipsos toont aan dat 64 procent van de Britse dating-gebruikers weigert AI te gebruiken voor hun gesprekken. De fundamentele behoefte aan menselijke intimiteit is niet zomaar weg te coderen.
Zoals onderzoeker Amelia Miller het treffend verwoordt: "Mensen zullen altijd gedreven worden om verbinding te maken met andere mensen." De prangende vraag is echter hoeveel schade we aanrichten door onze meest kwetsbare emoties toe te vertrouwen aan bedrijven die winstmaximalisatie boven welzijn stellen.
Net zoals de katholieke kerk het morele en private leven dicteerde, bepalen commerciële algoritmes nu hoe we liefhebben en verbinden
Het is ongerijmd en ronduit gevaarlijk dat een handvol techmonopolies, gedreven door winstmaximalisatie, vandaag zo diep in ons dagelijks leven kan snijden, tot in onze vriendschappen, liefdes en kwetsbaarheden.
Net zoals de katholieke kerk generaties geleden het morele en private leven dicteerde, bepalen commerciële algoritmes nu hoe we liefhebben en verbinden. Nu gaat het niet meer om zielenheil maar om een geraffineerd verdienmodel dat onze eenzaamheid exploiteert voor winstmaximalisatie.
Het kapen van onze diepste menselijke reflexen door miljardenbedrijven vormt een directe bedreiging voor onze authenticiteit en ons welzijn. Het is dringend tijd dat deze tech-aristocratie onder strikte democratische controle komt te staan. Onze emotionele kwetsbaarheid mag nooit de speelbal zijn van een miljardenindustrie die dit enkel vertaalt in beurscijfers.
Lees ook
Hoe AI misbruik maakt van onze eenzaamheid | De Wereld Morgen
Waarom we het niet normaal moeten vinden dat mensen met AI-bots trouwen | De Wereld Morgen
