“Maduro zal terugkeren naar Venezuela”
Wat we begin januari meemaken, is een van de zwaarste geopolitieke misdrijven van de afgelopen decennia. De aanval op Venezuela heeft geen enkel fundament in het internationaal recht. Zelfs het Amerikaanse Congres gaf geen toestemming voor deze agressie. Dit is geen “interventie” maar een koloniale invasie.
Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog (1945) probeert de wereld zich vast te klampen aan diplomatieke spelregels. Washington heeft die regels nu simpelweg aan flarden gescheurd. We zien voor onze ogen wat steeds vaker “re-kolonisatie” wordt genoemd: de schaamteloze terugkeer van het kolonialisme, zoals Europese grootmachten in de 19e eeuw deden wanneer ze vonden dat macht volstond als argument.
Nacht van raketten in Caracas
Ik was in Caracas toen het losbarstte. Ik heb in mijn leven staatsgrepen gezien, revoluties, massale opstanden, barricades en straatgevechten, maar een Amerikaans bombardement heb ik nog niet meegemaakt. En geloof me: het is iets helemaal anders wanneer je om twee uur ’s nachts uit je slaap wordt gerukt door zware explosies. Je voelt de kracht van de inslagen tot in je lijf.
De verdediging van de president was intens. Tientallen mensen uit de eerste beschermingsring kwamen om in de gevechten
Ik zat bovendien dicht bij een van de doelwitten: de luchthaven van La Carlota, in het hart van Caracas. Een strategische plek. Opvallend genoeg werd de landingsbaan niet vernietigd, wat erop kan wijzen dat men die eventueel zelf wilde gebruiken.
In tegenstelling tot wat achteraf werd verkocht, ging het niet om een “snelle, gemakkelijke” operatie. De bombardementen duurden ongeveer twee uur.
Intussen weten we dat het doel was de president in handen te krijgen. Maduro moest worden ontvoerd, samen met zijn echtgenote Cilia Flores. Ook het verhaal dat ze gewoon “binnenwandelden” en hem uit zijn bed haalden, houdt geen steek. Uit mijn contacten met Maduro weet ik bovendien dat hij ’s nachts bijna nooit slaapt. Hij bekijkt dan informatie en neemt dossiers door.
De verdediging rond de president was intens. Tientallen mensen uit de eerste beschermingsring kwamen om in de gevechten. Dat alleen al toont hoe hard er weerstand werd geboden. En het is weinig waarschijnlijk dat de Amerikaanse aanvallers géén verliezen leden. Dat is wel de officiële lezing, herhaald door president Donald Trump. Maar Trump staat nu niet bepaald bekend om zijn trouw aan de waarheid.
Maduro blijft, politiek gezien, de grondwettelijke president van Venezuela
Er zijn ook overlevenden. Hun getuigenissen zullen cruciaal zijn. Zij stonden oog in oog met de gewapende mannen die de residentie aanvielen, onder meer agenten van Delta Force.
Trump verklaart “controle”, maar schuift oppositie opzij
Op 3 januari kwam Trumps verklaring. Daarin zaten twee grote boodschappen. De eerste: Maduro is gevangengenomen, niet gedood. Hij leeft en is zichtbaar actief. Ondertussen zagen we hem in een rechtszaal in New York.
Dat gegeven verandert alles, want vanaf nu valt hij onder de bescherming van de wetten en de grondwet van de VS. Ze hadden hem kunnen vermoorden of ze hadden hem ook kunnen wegstoppen op een plek waar het recht niet geldt, zoals Guantánamo. Dan was hij 'verdwenen', geïsoleerd en onbereikbaar.
Maar dat is niet gebeurd. Hij communiceert en precies daardoor blijft hij, politiek gezien, de grondwettelijke president van Venezuela.
De tweede boodschap is politiek nóg ontwrichtender: Trump verklaarde dat de Verenigde Staten Venezuela “controleren” en het land zullen “besturen”, inclusief de rijkdommen. We hebben hier met andere woorden niet alleen te doen met een aanval, maar ook met een claim op bestuur.
Trump zegt het zelfs expliciet: het is niet de oppositie die het Venezolaanse volk het beste vertegenwoordigd
En dan volgt de onthulling die alles zegt: ze gaan dat “bestuur” niet overdragen aan de oppositie. Integendeel, ze zetten de oppositie opzij, wat op zijn minst heel vreemd is. Was dit niet dezelfde oppositie waarvan werd beweerd dat ze de verkiezingen “massaal” won, met meer dan 70 procent van de stemmen? Als ze zó sterk stond, waarom krijgt ze dan niet eens het stuur in handen?
Trump zegt het zelfs expliciet: het is niet de oppositie die het Venezolaanse volk het best vertegenwoordigt. Ook minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio bevestigt dat. Ze geven toe dat oppositieleiders, waaronder Nobelprijswinnaar María Corina Machado, in het buitenland zitten en geen controle hebben over de belangrijkste sectoren van het land.
De les van Irak
We kunnen hieruit afleiden dat Washington lessen trekt uit zijn eigen fiasco in Irak. In 2003 vielen de Verenigde Staten Irak binnen en wonnen snel de militaire oorlog. Daarna stelden ze een burgerlijk bestuurder aan, een soort proconsul namens het Witte Huis, om het land te beheren.
Die proconsul deed twee dingen die Irak deden ontploffen: hij ontbond het Iraakse leger en verbood de regerende Baath-partij. Twee pijlers die het land samenhielden. Honderdduizenden gewapende mannen, getraind en georganiseerd, belandden in de weerstand.
Het Irak-scenario willen de Verenigde Staten vermijden in Venezuela
De snelle overwinning vervelde in een lange, uitputtende oorlog. Een oorlog die de Verenigde Staten tienduizenden doden kostte en die de Amerikaanse publieke opinie murw sloeg. Uiteindelijk moesten ze zich terugtrekken uit Irak.
Dat Irak-scenario willen de Verenigde Staten nu vermijden in Venezuela. Daarom zoeken ze een formule waarbij ze een akkoord kunnen sluiten met wie het land werkelijk bestuurt: de Bolivariaanse regering,[1] die de continuïteit van de staat in handen heeft.
Praten met wie het land bestuurt
In mijn laatste interview met Maduro zei hij het duidelijk: hij is bereid te bespreken en te onderhandelen. Oorlog is niet redelijk, zei hij. Maar in termen van vrede kan er wél gepraat worden. Als de Verenigde Staten willen investeren, als ze willen deelnemen aan de ontwikkeling van Venezuela, dan kan dat. Die lijn is, in zijn woorden, de redelijke weg.
En precies dat lijkt Washington te hebben begrepen. Alleen hebben ze Maduro jarenlang voorgesteld als een monster. En dan blijven er nog maar twee opties over. Ofwel trekken ze hun militaire vloot terug en geven ze toe dat je voor dialoog geen oorlogsmacht nodig hebt. Maar dan moeten ze ook toegeven dat Maduro niet het monster is dat ze zelf hebben gecreëerd.
“Eén ding is zeker: Maduro zal terugkeren naar Venezuela”
Ofwel ontvoeren ze hem onder valse voorwendsels, zoals de beschuldiging rond het drugskartel Cartel de los Soles – iets wat zelfs de Amerikaanse justitie als onzinnig heeft bestempeld – en onderhandelen ze vervolgens met de macht die het land echt controleert.
Wat ze nu lijken te doen is praten met de chavistische[2] Bolivariaanse regering, terwijl ze tegelijk de politieke symboliek van de ontvoering gebruiken om hun eigen publiek te bedienen.
De komende weken zal dat debat zich ontvouwen. Eén ding is zeker: Maduro zal terugkeren naar Venezuela. Dat is de hoop, niet alleen van veel Venezolanen, maar ook van iedereen die inzet op internationaal recht en niet op de wet van de sterkste.
Lees hier ons volledig dossier over Venezuela.
Ignacio Ramonet is voormalig hoofdredacteur van Le Monde Diplomatique. Hij schreef een lang interviewboek met Hugo Chávez en recent sprak hij nog uitgebreid met president Nicolás Maduro, in een interview dat rond nieuwjaar 2026 werd uitgezonden. (Dailymotion)
Dit is een licht ingekorte vertaling van een podcast van Ignacio Ramonet. Je kan hem hieronder volledig beluisteren (Spaans).
Notes:
[1] Het Bolivariaans project dat Hugo Chávez in Venezuela lanceerde, is een nationalistisch en socialistisch programma, geïnspireerd door Simón Bolívar. Het wil via participatieve democratie, sociale programma’s en herverdeling van olie-inkomsten de macht van elites breken en de soevereiniteit tegenover de VS versterken.
[2] Het chavisme is de politieke stroming in Venezuela die is ontstaan rond de voormalige president Hugo Chávez. Het is een mix van links patriotisme, anti-imperialisme en een sterke rol voor de staat, met nadruk op sociale programma’s voor armere lagen.
