Huidige situatie in Venezuela: regering onder druk maar veerkrachtig volk
In de vroege ochtend van 3 januari lanceerde de regering van de Verenigde Staten een grootschalige aanval op de Venezolaanse hoofdstad Caracas en drie andere deelstaten.
Ongeveer 150 vliegtuigen zwermden door het luchtruim en voerden bombardementen uit met een uitzonderlijke hevigheid. Onder deze toestellen bevonden zich zeer geavanceerde systemen voor elektronische oorlogsvoering evenals zware aanvalshelikopters. De inwoners van de stad hadden nog nooit zulk aanhoudend geweld meegemaakt.
Later verklaarde president Donald Trump tijdens een persconferentie: “De lichten van Caracas werden grotendeels gedoofd dankzij een specifieke expertise waarover wij beschikken. Het was donker en het was dodelijk.”
Dit was hyper-imperialisme in de hoogste versnelling
Als de Verenigde Staten jaarlijks meer dan 1.000 miljard dollar uitgeven aan defensie, moet je niet verwonderd zijn dat ze daarmee over het dodelijkste arsenaal ter wereld beschikken. Dit was hyper-imperialisme in de hoogste versnelling.
Elitetroepen van Delta Force daalden vanuit helikopters af naar de locatie waar president Nicolás Maduro de nacht doorbracht. Zij stuitten op verzet van grondtroepen, die ze met een overweldigende vuurkracht vanuit de lucht neersloegen. Dit kostte het leven van 24 Venezolaanse en 32 Cubaanse soldaten.
Zodra het verzet was geneutraliseerd, nam Delta Force president Maduro en zijn echtgenote Cilia Flores (lid van de Venezolaanse Nationale Assemblee) gevangen. Zij werden naar de USS Iwo Jima gebracht en vervolgens naar de Verenigde Staten gevlogen.
Daar moeten zij terechtstaan in het Southern District van New York op basis van een aanklacht waarin wordt beweerd dat zij “voorheen legitieme instellingen hebben gecorrumpeerd om cocaïne naar de Verenigde Staten te smokkelen”. In totaal worden zes personen in de aanklacht genoemd, waaronder Maduro en Flores.
Geen overgave
Ondertussen nam vice-president Delcy Rodríguez de leiding over. Zij hield een bijeenkomst met de belangrijkste politieke leiders van het land, waaronder de minister van Binnenlandse Zaken Diosdado Cabello, die eveneens in de aanklacht wordt genoemd. De bijeenkomst kwam uitgebreid in het nieuws.
Tijdens deze eerste bijeenkomst riep Rodríguez op tot de vrijlating van Maduro en Flores. Zij benadrukte dat Maduro de legitieme president blijft en bevestigde dat de regering intact is en de situatie beoordeelt.
Heropenen van dialoog is noodzakelijk, met oog op Trumps primaire interesse: de olie-industrie
Binnen een dag verklaarde Rodríguez, die inmiddels beëdigd is als waarnemend president, dat zij openstaat voor overleg met de Verenigde Staten om een nieuwe aanval te voorkomen. Al bleef zij vasthouden aan de eis tot vrijlating van Maduro en Flores.
De omvang van de Amerikaanse aanval maakte duidelijk dat Venezuela een langdurig bombardement van de VS niet kan doorstaan. Het heropenen van de dialoog is dan ook noodzakelijk, vooral met het oog op Trumps primaire interesse: de olie-industrie.
Rodríguez stamt uit een revolutionaire familie. Haar vader, Jorge Antonio Rodríguez, was de oprichter van de Socialistische Liga, waarbinnen Delcy Rodríguez en Maduro ooit als kaders dienden. Er is dan ook geen sprake van enige overgave van het ‘Bolivariaanse proces’, dat de fundamentele politieke koers vormt voor Rodríguez en haar regeringsteam.
Toen op 3 januari de dageraad aanbrak en de geur van explosieven in de lucht bleef hangen, was de bevolking gealarmeerd en diep geschokt. Het is belangrijk op te merken dat de bombardementscampagne van Operatie Shock and Awe in Irak (2003) wordt overschaduwd door het geweld van Operatie Absolute Resolve (2026) tegen Venezuela. De bommen waren krachtiger en de wapensystemen geavanceerder.
Het duurde niet lang voordat de mensen in Venezuela de straat op gingen
Toch duurde het niet lang voordat de mensen de straat op gingen. Bij een spontane ‘open microfoon’ voor het presidentiële paleis van Miraflores verzamelden menigten zich om zich uit te spreken tegen de aanval op hun land.
De meeste sprekers hier uitten hun passie voor het Bolivariaanse proces. Zij begrepen dat deze aanval niet alleen hun soevereiniteit schond, maar – belangrijker nog – werd uitgevoerd in naam van de oude Venezolaanse oligarchie en Amerikaanse olieconglomeraten. Hun politieke kijk was opvallend, maar werd door de reguliere media volledig genegeerd.
Kwetsbaarheid van het Globale Zuiden
Enkele uren vóór de aanval ontmoette president Maduro nog de gezant van president Xi Jinping, Qiu Xiaoqi. Zij bespraken China’s Derde Beleidsnota over Latijns-Amerika, waarin de Chinese regering bevestigde: “Als ontwikkelingsland en lid van het Globale Zuiden heeft China altijd, door dik en dun, in solidariteit gestaan met het Globale Zuiden, waaronder Latijns-Amerika en het Caribisch gebied.”
Zij bespraken de 600 gezamenlijke projecten en de Chinese investeringen van 70 miljard dollar in Venezuela. Na het gesprek werden foto’s verspreid via sociale media en de staatstelevisie. Qiu vertrok vervolgens met de Chinese ambassadeur Lan Hu en functionarissen van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Enkele uren nadien werd de Venezolaanse hoofdstad gebombardeerd. De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde die dag: “Dergelijke hegemoniale daden van de VS schenden het internationaal recht en de Venezolaanse soevereiniteit ernstig, en bedreigen de vrede en veiligheid in de regio. China verzet zich hier resoluut tegen.”
Binnen het (extreem)rechtse kamp in Latijns-Amerika werd de gevangenneming van Maduro uitbundig gevierd
Verder kon er echter weinig worden gedaan. China beschikt niet over de capaciteit om het Amerikaanse hyper-imperialisme met militaire middelen terug te dringen.
Binnen Latijns-Amerika werd de gevangenneming van Maduro uitbundig gevierd door de zogenaamde ‘woede golf’. Dat is het opkomende (extreem)rechtse kamp, aangevoerd door de Argentijnse president Javier Milei.
De rechtse president van Ecuador, Daniel Noboa, benadrukte de noodzaak om de ‘roze golf’, geïnspireerd door het bolivarianisme van Hugo Chávez, definitief te verslaan: “Alle criminele narco-Chavistas zullen hun straf niet ontlopen. Hun structuur zal eindelijk over het hele continent instorten.”
Tijdens een bijeenkomst van de CELAC (Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten) leidde Argentinië een groep van tien landen om een veroordeling van de Amerikaanse schending van het VN-Handvest in Venezuela te blokkeren. Het ging over Argentinië, Bolivia, Costa Rica, de Dominicaanse Republiek, Ecuador, El Salvador, Panama, Paraguay, Peru en Trinidad en Tobago.
Het is een teken van de groeiende invloed van de ‘woede golf’ dat de CELAC, ooit een baken van soevereiniteit, nu meegaat in het Amerikaanse avonturisme. De CELAC werd in 2010 opgericht als opvolger van de Rio Groep (1986) om een regionaal orgaan te vormen zonder de Verenigde Staten (in tegenstelling tot de Organisatie van Amerikaanse Staten). De oprichting werd destijds gedreven door de ‘roze golf’.
De eerste co-voorzitters waren de rechtse Chileense president Sebastián Piñera en de Venezolaanse leider Hugo Chávez. Deze vorm van eenheid tussen links en rechts rondom het concept van soevereiniteit is inmiddels onherkenbaar verzwakt.
Dit is klassenstrijd op continentaal niveau
Het onvermogen van de CELAC om op te treden betekent dat niet alleen haar eigen principes - zoals de verklaring van Latijns-Amerika tot ‘Zone van Vrede’ in 2014 - van tafel zijn geveegd, maar ook het Handvest van de Organisatie van Amerikaanse Staten. Trump heeft openlijk beloofd de Monroe-doctrine te doen herleven. Deze doctrine werd oorspronkelijk in 1823 geformuleerd door James Monroe om Europese inmenging te bestrijden, maar ook om de onafhankelijkheidsstrijd onder leiding van Simón Bolívar in te dammen.
Het bolivarianisme werd door Hugo Chávez nieuw leven ingeblazen als ideologisch kader voor de ‘roze golf’. Trumps omarming van de doctrine en zijn roep om een “Trump-corollarium” – het gebruik van alle middelen om de doctrine af te dwingen – signaleren een Amerikaans streven om oude oligarchieën te herstellen en Amerikaanse multinationals de vrije hand te geven.
Mogelijk wordt zelfs de Vrijhandelszone van de Amerika’s (FTAA), een initiatief dat in 2005 door Chávez werd getorpedeerd, nieuw leven ingeblazen. Dit is klassenstrijd op continentaal niveau.
Lees hier ons volledig dossier over Venezuela.
