De EU sanctioneert voortaan ook meningen
De meest recente individuen en organisaties die door de EU op de sanctielijst zijn gezet, werden toegevoegd op 15 december. Concreet betekent dit dat hun rekeningen worden bevroren en dat EU-burgers en -bedrijven hun geen geldmiddelen, financiële activa of economische middelen ter beschikking mogen stellen. Er is geen mogelijkheid tot verweer tegen deze beslissing, noch worden de betrokkenen vooraf gehoord.
Een van de activiteiten die onder het besluit vallen is “het plannen van, het aansturen van, het zich direct of indirect inlaten met, het steunen van, of het anderszins faciliteren van het gebruik van informatiemanipulatie”. Met andere woorden de uitvoerende macht - in de vorm van de Raad van de EU en de facto de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid Kaja Kallas - krijgt de beslissingsmacht om mensen op de sanctielijst te zetten zonder rechterlijke tussenkomst. Louter omwille van verkondigde meningen en op basis van eigen interpretaties van wat ‘informatiemanipulatie’ is.
Zo wordt letterlijk gesteld dat “influencers die pro-Russische propaganda en complottheorieën promoten over de Russische invasie van Oekraïne, alsook anti-Oekraïense of anti-NAVO-discoursen”, op de sanctielijst kunnen worden gezet.
De stap naar het criminaliseren van de vredesbeweging is daarmee flinterdun geworden
Dat komt erop neer dat mensen en organisaties het zwijgen worden opgelegd zodra ze afwijken van het officiële narratief. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet langer kritisch mag zijn over de keuze van de EU om in Oekraïne vast te houden aan een militaristische koers, of dat je niet mag wijzen op de nefaste rol van de expansionistische confrontatiepolitiek van de NAVO. Evenmin zou je nog mogen stellen dat de miljarden, die onder druk van de NAVO naar hogere militaire uitgaven gaan, “ter voorbereiding op een oorlog met Rusland”, beter besteed kunnen worden aan menselijke veiligheid: sociaal welzijn, de strijd tegen armoede en ongelijkheid, en klimaatactie.
De stap naar het criminaliseren van de vredesbeweging is daarmee flinterdun geworden. Het spreekt voor zich dat dergelijke maatregelen bedoeld zijn om af te schrikken. Critici zullen voortaan twee keer nadenken vooraleer ze de officiële koers van de NAVO of EU aan kritiek onderwerpen. Het EU-besluit vormt dus een gevaarlijk afglijden naar autoritarisme.
Platte censuur
Eén van de individuen die deze maand op de lijst is gezet, is Jacques Baud. Hij is een voormalige officier van het Zwitsers leger die ook voor Buitenlandse Zaken en de inlichtingendienst van Zwitserland heeft gewerkt. Hij vervulde functies voor de Verenigde Naties in Soedan en was volgens zijn uitgever werkzaam binnen programma’s van de NAVO in Oekraïne ten tijde van de Maidan-opstand in 2014. De jongste jaren werpt hij zich op als strategisch analist. Hij heeft uitgesproken meningen over de oorlog in Oekraïne en de rol van de NAVO, die hij evenwel altijd onderbouwt. Hij schreef daarover ook diverse boeken -zelfs bestsellers- die wijdverbreid te verkrijgen zijn.
Zijn ‘misdaad’ is interpretatie: het geven van analyses die afwijken van het officiële verhaal van de EU
Het doet er niet toe of je akkoord gaat met de meningen en analyses van Baud - wat er wel toe doet is dat deze sinds vorige week gecriminaliseerd worden wegens pro-Russisch en "destabiliserend voor een derde land", met name Oekraïne. Vooreerst is er geen bewijs dat hij met of voor Rusland heeft gewerkt, enkel dat hij aanwezig is op “pro-Russische” en Russische mediakanalen. Zijn ‘misdaad’ is interpretatie: het geven van analyses die afwijken van het officiële verhaal van de EU en de NAVO. Hij werd gesanctioneerd zonder enige juridische procedure. Dit komt dus neer op platte censuur en is in strijd met het democratische grondrecht op vrije meningsuiting.
Ook de Zwitsers-Kameroense Nathalie Yamb, die een uitgesproken criticus is van de Franse aanwezigheid in Afrika (wat haar in het vaarwater bracht van Rusland), werd op 15 december op de sanctielijst gezet. Voor de betrokkenen betekent dit dat ze zelfs toestemming moeten vragen om hun rekeningen te mogen gebruiken om eten te kopen en dat ze niet meer vrij mogen rondreizen.
Alarmerende wake-upcall
Hoewel het om een manifeste inbreuk gaat op de elementaire principes van de rechtsstaat, wordt er in media en politiek weinig ruchtbaarheid gegeven aan het ondemocratische EU-besluit. Protest is er evenmin. Het toont hoe de angstpsychose voor ‘de Rus’ het pad effent voor een autoritair rechtssysteem waarbij elke kritiek vertaald wordt als pro-Russische propaganda en de eigen officiële propaganda als enige waarheid geldt.
Het inperken van grondrechten in naam van de veiligheid is een vaak voorkomend verschijnsel in oorlogstijd, waarin iedereen geacht wordt achter de vlag van het bewind te lopen. Het criminaliseren en mogelijk verbieden van organisaties en meningen omdat ze buiten het mainstreamdiscours vallen - ook onder de aankomende wet Quintin in België - gebeurt allemaal in naam van de verdediging van, juist, onze democratie en rechtsstaat. Het besluit van de Raad van de EU zou een alarmerende wake-upcall moeten zijn voor iedereen die werkelijk begaan is met onze democratie.
