Gas, wapenhandel en Big Tech: de economie van de genocide
Ongeveer 200.000 ton explosieven zijn al op Gaza gedropt. Huizen, ziekenhuizen, scholen, universiteiten, moskeeën, kerken, historische sites en landbouwgrond zijn verwoest. Het gaat niet alleen om fysieke vernietiging, maar ook om het vernietigen van hun cultuur en samenleving.
Het VN-Ontwikkelingsprogramma UNDP schat dat er de komende drie jaar 20 miljard dollar nodig is om de wederopbouw op te starten. De VN, EU en Wereldbank spreken over een totaalplan van 70 miljard. De wederopbouw zal decennia duren. Alleen al het ruimen van de naar schatting 55 miljoen ton puin - goed voor 13 piramides van Gizeh - is een monsterklus.
Die totale verwoesting wordt tegelijk gepresenteerd als economische opportuniteit: een nieuw proces van kapitalistische accumulatie, met lucratieve contracten voor Israëlische, Saoedische, Amerikaanse, Britse, Italiaanse, Qatarese en andere bedrijven.
Militaire verovering wordt gevolgd door uitbesteding aan privébelangen en niet-verkozen machthebbers
Het valt niet uit te sluiten dat de Palestijnse comprador-burgerij,[1] die met Israël samenwerkt, goede deals zal kunnen sluiten. Bovendien was Bezalel Smotrich, zionistisch minister van Financiën, duidelijk toen hij Gaza omschreef als een potentiële “vastgoedbonanza”.
Het nieuwe gezicht van het imperialisme
Volgens de plannen zou Gaza na de massale verwoesting bestuurd worden door een ‘Vredesraad’ onder leiding van Donald Trump en de voormalige Britse premier Tony Blair. Blair liet, gesteund door Trump, weten bereid te zijn in die raad te zetelen onder voorzitterschap van Trump.
Diplomaten uit Arabische landen maakten echter bezwaar tegen Blairs betrokkenheid, omdat hij als premier volop de door de VS geleide ‘oorlog tegen het terrorisme’ steunde en in 2003 samen met de VS duizenden Britse troepen naar Irak stuurde, op basis van de valse bewering dat Saddam Hoessein massavernietigingswapens had.
In het Midden-Oosten geldt Blair als medeverantwoordelijk voor de verwoesting van Irak en volgens de diplomaten hoort hij niet thuis in een ‘Vredesraad’.
Het Tony Blair Institute is één van de motoren achter het idee van een ‘Gaza Riviera’. Rond Blair verzamelt zich een groep miljardairs en politici. Politiek analist Ranjan Solomon beschrijft deze groep als het nieuwe gezicht van het imperialisme. Militaire verovering wordt gevolgd door uitbesteding aan privébelangen en niet-verkozen machthebbers.
Kushner (schoonzoon van Trump) belichaamt een systeem waarin de logica van privaat vastgoed wordt gekoppeld aan staatsmacht om land te confisqueren, bevolkingen te onderwerpen en de politieke toekomst van een regio te hertekenen.
Dit is klassieke ‘accumulatie door onteigening’: het lijden van een volk omzetten in kapitaal
Kushners ‘Deal van de Eeuw’ bevat een subplan om Gaza te veranderen in een ‘Singapore aan de Middellandse Zee’ of een ‘Gaza Riviera’. Op papier klinkt dat als ontsnapping aan armoede. In werkelijkheid gaat het om de uitwissing van Palestijnen als politiek subject, gedegradeerd tot laagbetaalde werknemers op hun onteigende land, terwijl buitenlandse investeerders en regimes de winst opstrijken.
Dit is klassieke ‘accumulatie door onteigening’: het lijden van een volk omzetten in kapitaal. De Gaza Riviera esthetiseert een façade van moderniteit die de diefstal van soevereiniteit toedekt. Het is geen degelijk economisch plan maar de droom van de kolonisator: de gekoloniseerden dwingen toeristen te bedienen op de plek van hun trauma.
Door investeringszones, technologiecentra en ‘modernisering’ te beloven, cultiveren de VS een klasse van Arabische elites die zich verbinden aan westers kapitaal, terwijl de grote meerderheid van de bevolking politieke macht wordt ontzegd.
Het resultaat is een soort comité van koloniale gouverneurs uit de VS en het VK, aangevuld met een beperkte Palestijnse elite in een ondergeschikte rol. Het is op zijn best een model in de koloniale protectoraatversie.
Veel betekenend in dat verband is dat Trump van plan is om een Amerikaanse generaal met twee sterren aan te stellen als leider van de internationale troepenmacht die in Gaza zal worden ingezet in het kader van het staakt-het-vurenakkoord.
Een nieuwe kolonisatie
Het opkomende Gaza-project is dat van een gepacificeerde neokoloniale ruimte waarin circulatie, consumptie en productie van kapitaal centraal staan. Veel verschilt dit niet van Trumps bredere idee van een ‘Midden-Oosten Riviera’. Het enige dat voorlopig lijkt verschoven of uitgesteld is een openlijke, grootschalige deportatie van Palestijnse overlevenden.
De gecoördineerde aanval op alle aspecten van het leven vormt de voorwaarde voor zulke megaprojecten
De gecoördineerde aanval op alle aspecten van het leven van een opgesloten bevolking vormt de voorwaarde voor zulke megaprojecten. Palestijnen worden er herleid tot goedkope arbeidskrachten of veiligheidstroepen in een regionale strategie van kapitaalaccumulatie voor de autoritaire dromen van de superrijken.
Energie, Gaza en de wereldorde
Naast de wederopbouw is er nog een factor: de olie- en gasvelden voor de kust van Gaza, geschat op 500 miljard dollar.
In 2010 werd het Léviathan gas- en olieveld ontdekt, minder dan 200 kilometer van de kust van Israël en Gaza, deels in Palestijnse wateren. Daar ligt ook Gaza Marine, in 1999 ontdekt door British Gas (nu Shell) en formeel eigendom van de Palestijnen. De Palestijnse Autoriteit sloot toen een deal met British Gas en een Palestijns bedrijf, maar Israël blokkeerde de exploitatie.
Met Tony Blair als tussenpersoon kwam een nieuwe overeenkomst tot stand die Israël 75 procent van de toekomstige gasinkomsten gaf. Het Palestijnse deel zou op een internationale rekening terechtkomen onder controle van de VS en het VK. Hamas, dat in 2006 de verkiezingen in Gaza won, verwierp de deal.
Controle over gas en olie rond Gaza past in deze grotere machtsstrijd
In 2007 verklaarde Moshe Ya’alon, de latere vicepremier en minister van Defensie, dat “gas niet kan worden gewonnen zonder een militaire operatie om de controle van Hamas over Gaza uit te roeien”. In 2008 volgde operatie Cast Lead. Nadien confisqueerde Israël de Palestijnse gasvelden, in strijd met het internationaal recht.
Israël wil al langer een knooppunt worden voor gastransport naar Europa. De Palestijnse gebieden zijn daarbij strategisch: ze liggen op de geplande India-Middle East-Europe Corridor (IMEC), een netwerk van spoorwegen, havens en pijpleidingen als tegenzet tegen de Chinese Nieuwe Zijderoute en de Indiaas-Iraans-Russische Noord-Zuidcorridor.
IMEC mist momenteel de middelen om echt te concurreren met China, maar de inzet is duidelijk: wie energie controleert, beschikt over geopolitieke hefboomkracht. China bouwt via deals met Rusland, Iran en de Golfstaten mee aan een alternatief financieel systeem op basis van de petro-yuan. Dat ondergraaft de dominantie van de Amerikaanse petrodollar. Controle over gas en olie rond Gaza past in deze grotere machtsstrijd.
Big business op de ruïnes
De volkerenmoord op Palestijnen levert grote multinationals winst op. Een rapport van Francesca Albanese, speciaal VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden, toont hoe meer dan zestig bedrijven direct profiteren van de vernietiging van Gaza en de bezetting.
Het militair-industriële complex wordt gevoed door grote Israëlische staatsbedrijven én internationale wapenproducenten zoals Lockheed Martin, Boeing, General Dynamics en Airbus. Big tech-bedrijven zoals Palantir, Google, IBM, Amazon, Microsoft en HP leveren de software en infrastructuur voor een permanent controlesysteem over de Palestijnse bevolking.
Toeristische platformen als Airbnb, TripAdvisor en Booking.com verdienen aan de verhuur van kamers in illegale nederzettingen
Voertuig- en machinebouwers zoals Caterpillar, Volvo en Hyundai leveren bulldozers en zware machines voor de bouw van illegale nederzettingen en voor de sloop van huizen, scholen en ziekenhuizen.
Het Israëlische bedrijf Mekorot heeft een monopolie op de Palestijnse watervoorziening en dwingt Palestijnen om water te kopen uit grondwaterlagen onder hun eigen land, tegen woekerprijzen en met frequente onderbrekingen. Zo wordt water een wapen.
Chevron en BP spelen een sleutelrol in de aanvoer van ruwe olie via strategische pijpleidingen. Zelfs toeristische platformen als Airbnb, TripAdvisor en Booking.com verdienen aan de verhuur van kamers in illegale nederzettingen.
Ook de financiële sector profiteert. Staatsobligaties vormen een belangrijke financieringsbron voor de Israëlische begroting. Banken als BNP Paribas en Barclays, en fondsen als BlackRock, Vanguard en Pimco behoren tot de honderden investeerders die fors inzetten op Israëlische schuldpapieren.
Universiteiten zijn mee verstrengeld. Het Europese Horizon-programma ondersteunt al jaren samenwerking met Israëlische instellingen, ook wanneer die betrokken zijn bij apartheid en oorlogsmisdaden. Miljarden euro’s aan Europees publiek geld vloeiden zo naar het militaire en technologische apparaat van Israël.
Dit is hedendaags kolonialisme in actie: extractie, winst en kolonisatie van land door verdrijving van de bevolking. Bedrijven verzwakken de Palestijnse economie met beperkingen op handel, landbouw, visserij en toegang tot water, en profiteren van goedkope Palestijnse arbeid en geplunderde hulpbronnen.
Zo wordt duidelijk hoe mondiaal kapitalisme de vernietiging van samenlevingen integreert in zijn normale functioneren
Zo wordt duidelijk hoe mondiaal kapitalisme de vernietiging van samenlevingen integreert in zijn normale functioneren. Militaire contracten, energie- en bewakingsdeals komen samen in een genocide-economie. De taal van mensenrechten en democratie wordt selectief en hypocriet ingezet om dat te legitimeren.
Volkerenmoord in slow motion
We hoeven ons geen illusies te maken: de zionistische plannen voor genocide zijn niet verdwenen, ze zijn alleen tijdelijk gepauzeerd. Het Arabisch-Israëlisch-Amerikaanse project biedt Palestijnen nauwelijks alternatieven. Het doel is niet echte wederopbouw, maar het herontwerpen van de Palestijnse ruimte. In het Trump-Blair-plan wordt de Palestijn herleid tot ontvanger van humanitaire hulp, niet erkend als drager van nationale rechten of als onafhankelijke politieke entiteit.
De huidige wapenstilstand in Gaza is hoogstens een tactische pauze in een bredere strategische oorlog
De huidige wapenstilstand in Gaza is hoogstens een tactische pauze in een bredere strategische oorlog: een gefragmenteerde Derde Wereldoorlog waarin VS, EU en Israël botsen met China, Rusland en Iran. Nu het niet gelukt is de bevolking van Gaza volledig te verjagen is het meest waarschijnlijke scenario een hervatting van de geleidelijke verdrijving: een volkerenmoord in slow motion.
Dit artikel is gebaseerd op een essay van Maurizio Brignoli: Le motivazioni economiche dietro la tregua e il destino di Gaza.
Note:
[1] De compradore-burgerij is de lokale, vaak welgestelde elite in een gekoloniseerd of economisch afhankelijk land die samenwerkt met buitenlandse machten en hun economische belangen dient, meestal in ruil voor eigen voordeel.
