Hoe Netanyahu’s Israël zichzelf vernietigt
Israël, zegt Pappé, is niet meer het land van de oude zionistische idealen. Onder premier Benjamin Netanyahu is het uitgegroeid tot wat hij noemt de 'staat van Judea': een regime waarin religieus fanatisme en extreem nationalisme samenvloeien. De huidige machthebbers, zoals minister Itamar Ben-Gvir, dromen van een theocratie gebaseerd op Bijbelse mythes.
Ze willen niet alleen de Palestijnen verdrijven, maar ook een rijk uitbouwen dat zich uitstrekt tot in Libanon, Syrië en Jordanië. Deze ideologie is niet nieuw, maar ze heeft zich sinds de jaren 1970 diep in de Israëlische samenleving genesteld. Wat ooit een marginale stroming was onder kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, is vandaag uitgegroeid tot de dominante kracht in de politiek.
Neo-zionisme
Volgens Pappé is Netanyahu’s regering 'neo-zionistisch': een verhard, racistisch en gewelddadig vervolg op het oorspronkelijke zionisme. Waar eerdere regeringen nog een 'geleidelijke' etnische zuivering van Palestijnen voerden, kiest deze voor openlijke vernietiging.
De massale verwoesting van Gaza en de voortdurende aanvallen op de Westelijke Jordaanoever zijn geen toevallige ontsporingen, maar onderdeel van een bewuste strategie. Genocide, zegt Pappé, is een politiek middel geworden.
“Wat begon als een protest tegen ongelijkheid, groeide uit tot een fanatieke beweging die religie boven democratie plaatst”
Tegelijk verhardt Israël ook intern. De haat die het regime cultiveert tegenover Palestijnen, keert zich steeds vaker ook tegen 'seculiere Israëli’s'. Wie niet in de religieuze lijn past, wordt gemarginaliseerd. Dat splijt de samenleving van binnenuit.
De machtsbasis van de huidige regering ligt niet bij de rijke elite, maar bij de Mizrahi-Joden - afstammelingen van Joden uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika die na 1948 naar Israël werden gehaald. Zij werden decennialang als tweederangsburgers behandeld door de Europese, Asjkenazische elite. Veel van hen leefden in armoede, in 'ontwikkelingssteden' zonder perspectief.
Religieuze bewegingen boden wat de overheid niet gaf: sociale steun, een gevoel van identiteit en trots. Zo ontstond een brede achterban voor religieus-nationalistische partijen. Wat begon als een protest tegen ongelijkheid, groeide uit tot een fanatieke beweging die religie boven democratie plaatst. Jongeren die op religieuze scholen werden opgeleid, zien vandaag racisme en geweld als vanzelfsprekend.
De droom van een Bijbels rijk
Net als de christelijke extremisten in de VS lezen deze Israëlische fundamentalisten hun politiek letterlijk uit de Bijbel. Een van hun doelen is het vernietigen van de Al-Aqsa moskee in Jeruzalem om op die plek een 'derde tempel' te bouwen. Rond de Klaagmuur bestaat zelfs een Instituut voor de Derde Tempel dat de plannen al klaar heeft liggen.
Die messiaanse visie reikt verder dan Palestina. In hun mythische kaart van het oude Israël horen delen van Jordanië, Syrië en Libanon bij hun goddelijke erfdeel. Pappé waarschuwt: dit klinkt waanzinnig, maar het is geen fantasie. Het bepaalt vandaag al Israëls militaire strategie, van Zuid-Libanon tot de Gazastrook.
“In de diaspora groeit een nieuwe generatie Joden die geen deel meer wil uitmaken van het zionistische project”
De leiders van de staat van Judea zien zichzelf als de natuurlijke heersers van de regio. Ze willen de omliggende landen tot onderdanige staten herleiden - door militaire macht, intimidatie en permanente oorlog. De recente aanvallen in Gaza, Zuid-Libanon en zelfs Syrië passen in die logica.
Maar die expansie heeft een prijs. Volgens Pappé groeit het besef in de Arabische wereld dat deze arrogantie alleen maar mogelijk is, omdat hun eigen regeringen zwak zijn. Mocht er opnieuw een golf van volksverzet opstaan, dan zou Israël niet langer tegenover enkele verzetsgroepen staan, maar tegenover 'echte legers' van buurlanden die hun bevolking wél vertegenwoordigen.
Economische en morele uitputting
De voortdurende oorlogen vreten niet alleen aan het morele, maar ook aan het economische fundament van Israël. De VS blijven de belangrijkste geldschieter: voorheen drie miljard dollar per jaar, intussen al meer dan vijftien miljard sinds 2023.
Maar zelfs Washington kan die uitgaven niet eeuwig dragen. Zeker niet nu ook in de VS de steun voor Israël onder jonge Joden sterk afneemt. Israël dreigt bovendien internationaal te isoleren. Steeds meer landen praten openlijk over sancties, vergelijkbaar met die tegen Rusland.
De boycot- en desinvesteringscampagnes winnen aan kracht, en de Europese publieke opinie keert zich snel tegen het Israëlische geweld. In de diaspora, vooral in de Verenigde Staten, groeit een nieuwe generatie Joden die geen deel meer wil uitmaken van het zionistische project. Voor velen voelt Israël niet langer als een toevluchtsoord, maar als een bron van schaamte.
“Er is een grens“aan hoe lang je miljoenen mensen onder militaire bezetting kunt houden”
Velen sluiten zich aan bij Palestijnse solidariteitsbewegingen of pleiten openlijk voor een binationale, seculiere staat waarin iedereen gelijke rechten heeft. Dat idee – één democratische staat voor alle inwoners tussen de rivier en de zee – was lang taboe. Nu komt het terug op tafel, ook onder Joodse denkers.
De Palestijnse toekomst en het einde van een regime
Pappé ziet hoop bij de jonge Palestijnse generatie. Ondanks de huidige verdeeldheid van de verzwakte leiders, ontstaat er volgens hem een nieuw politiek bewustzijn. Jonge Palestijnen willen af van de illusie van de tweestatenoplossing. Ze eisen één duidelijke visie: een dekolonisatie van het hele gebied en gelijke rechten voor iedereen.
Als Israël, of de staat van Judea, blijft doorgaan op het huidige pad, zal die eis onvermijdelijk aan kracht winnen. De wereld zal moeten kiezen: apartheid blijven steunen of een rechtvaardige oplossing omarmen.
Intern vertoont Israël steeds meer barsten. De legerreserves raken uitgeput: duizenden reservisten weigeren nog op te komen, families verarmen, en het moreel zakt. De Israëlische Defensiemacht is gebouwd om korte, gewonnen oorlogen te voeren - niet om eindeloze bezettingen te handhaven.
Ook de uittocht groeit: naar schatting honderdduizenden Israëli’s hebben sinds 2023 het land verlaten. Wie kan, vertrekt. Vooral seculiere, hoogopgeleide Israëli’s willen hun kinderen niet langer laten dienen in een leger dat betrokken is bij genocide.
Pappé benadrukt intussen wel dat Israël voorlopig nog een formidabele militaire macht blijft. Maar geen enkel koloniaal systeem is eeuwig. “Er is een grens", zegt hij, “aan hoe lang je miljoenen mensen onder militaire bezetting kunt houden”. De internationale context verandert snel. Het Amerikaanse imperium, dat Israël decennialang steunde, wankelt zelf. Zonder die steun zal Israël zich moeten heruitvinden, of verdwijnen.
“Het einde van het huidige Israëlische regime komt sneller dan velen durven denken”
Wat volgt na een mogelijke ineenstorting? Pappé schetst geen romantisch beeld: dekolonisatie is altijd “chaotisch en pijnlijk”. Toch gelooft hij dat Palestijnen, eenmaal vrij van bezetting, zullen kiezen voor “herstel in plaats van wraak”. Zijn hoop rust op een herinnering aan het verleden: vóór 1948 leefden moslims, joden en christenen samen in Palestina, in een complex maar vreedzaam maatschappelijk weefsel. Dat kan opnieuw, zegt hij, als de koloniale logica plaatsmaakt voor gelijkheid.
Israël, gebouwd op de mythe van eeuwige veiligheid, staat volgens Pappé “op de rand van de afgrond”. De combinatie van religieus fanatisme, economische uitputting, moreel verval en internationale isolatie maakt het regime instabieler dan ooit. Misschien zal het vallen als Zuid-Vietnam, volledig verdwijnen, of misschien als Zuid-Afrika - door de val van een ideologie.
Hoe dan ook, schrijft Pappé, het einde van het huidige Israëlische regime komt sneller dan velen durven denken. Wat na dat einde komt, hangt af van ons allemaal. Van de moed van Palestijnen en Israëli’s die weigeren te haten, van de solidariteit van burgers wereldwijd, en van de bereidheid van regeringen om eindelijk hun eigen woorden over mensenrechten ernstig te nemen.
Want als Israël instort, zal niet enkel een staat verdwijnen, maar ook de kans ontstaan op iets nieuws: een land waar niemand meer boven de ander staat.
Dit artikel is een samenvatting van het interview dat Chris Hedges had met Ilan Pappé voor Scheerpost over zijn recente boek, eind oktober 2025.
