De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
VRT is niet neutraal over Gaza, nieuws is nooit neutraal
Op VRT NWS (27 augustus 2025) lees ik in een artikel dat op het filmfestival van Venetië een film over Hind Rajab wordt voorgesteld. Het leest zo:
“Een opvallende titel is The Voice of Hind Rajab van Kaouther Ben Hania. Hind Rajab was een meisje van vijf jaar in het noorden van Gaza. Ze werd samen met haar familieleden gedood door het Israëlische leger, terwijl ze vastzat in een auto. Ook de twee hulpverleners die probeerden haar te redden, werden gedood … In de auto nam Hind Rajab de telefoon over van een gedood familielid ...” (Woorden onderstreept door de redactie.)
In berichten van de VRT en andere Vlaamse en Nederlandse media over de slachting in Gaza worden Palestijnen 99 keer op de 100 ‘gedood’, terwijl het juiste woord ‘vermoord’ moet zijn.
In Engelse media hebben ze het over ‘killed’ en niet over ‘murdered’, in het Frans gaat het over ‘tué’, niet over ‘assassiné’.
Na bijna twee jaar oorlog in Gaza, die door internationale organisaties en deskundigen als genocide wordt omschreven, rijst de ongemakkelijke vraag: kan journalistiek neutraal blijven?
'Neutraliteit'
Het verschil tussen ‘gedood’ en ‘vermoord’ lijkt klein, maar het bepaalt hoe mensen de werkelijkheid zien. ‘Gedood’ klinkt technisch en neutraal, ‘vermoord’ wijst op opzet. Moeten journalisten vasthouden aan die neutraliteit, of gruwelijkheden bij hun naam noemen? Neutraliteit wordt al decennialang gezien als dé norm. Vandaag doen media als VRT en NOS dat ook: ze kiezen ‘doden’ boven ‘vermoorden’.
Dikwijls worden in grotere media Israëlische verklaringen ook eerst uitgebreid voorgesteld, zonder nuance. Palestijnse stemmen volgen pas daarna, als ze al volgen. Het is dan ook meestal met een voorzichtig “volgens …”, alsof hun getuigenissen minder geloofwaardig zijn. Dan hebben we het niet meer over neutraliteit, maar over framing, zeg maar inkadering.
De westerse media tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina
Oslobođenje (‘bevrijding’) is de oudste krant van Bosnië-Herzegovina, ooit opgericht als een anti-nazikrant tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kemal Kurspahić, hoofdredacteur tijdens de belegering van Sarajevo, beschreef in zijn boek As Long As Sarajevo Exists (1997) hoe Oslobođenje, ondanks de belegering van Sarajevo, bleef publiceren en vasthield aan journalistieke integriteit en onafhankelijkheid. Hij benadrukte dat het streven naar ‘neutraliteit tegen elke prijs’ niet juist is. Zelfs als dat betekent dat je in de verslaggeving over oorlog een balans zoekt die in de werkelijkheid niet bestaat.
Westerse media hadden tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina de neiging om de schuld te verdelen, alsof beide partijen gelijkwaardig verantwoordelijk waren, terwijl er sprake was van een agressor (de Servische nationalisten) en slachtoffers (de Bosnische bevolking).
Westerse media hadden tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina de neiging om de schuld te verdelen
Adam Michnik, een van de meest invloedrijke Poolse intellectuelen, historici, essayisten en democratische activisten van de afgelopen decennia, was hoofdredacteur van de nationale krant Gazeta Wyborcza ('Verkiezingsnieuwsblad') sinds de oprichting van de krant in 1989 tot 2023. In zijn boek Letters from Freedom (1998) benadrukte hij dat journalisten de stem van de slachtoffers moeten laten horen, niet die van de beulen.
Stel daders en slachtoffers niet gelijk
In Gaza vielen meer dan 60.000 doden, 18.000 van hen zijn kinderen. Honderdduizenden mensen worden er moedwillig uitgehongerd. De overblijvende ziekenhuizen functioneren er nog amper. Voor journalisten is Gaza de dodelijkste oorlog ooit. Meer dan 200, vooral Palestijnse, journalisten werden er vermoord in gerichte aanvallen.
Objectiviteit betekent feiten controleren, niet daders en slachtoffers gelijkstellen of het narratief van de daders letterlijk overnemen. Te strikte neutraliteit vertekent de werkelijkheid.
Journalisten moeten feiten niet alleen rapporteren, maar ook duiden, betekenis geven en helderheid tonen. Zoals VN-secretaris António Guterres zei: “Dit is geen waarschuwing. Dit is de realiteit die zich voor onze ogen afspeelt.”
De vraag is niet hoe journalisten neutraal blijven, maar hoe ze de waarheid zichtbaar maken, voor wie weigert te zien.
Deze mediakritiek werd overgenomen van het Salon van Sisyphus. Lees over hetzelfde thema deze analyse van Jonathan Cook: Even the media's Gaza 'investigations' hide the real story of Israel's atrocities
