Met Trump komen er turbulente tijden voor Latijns-Amerika

Het nieuws waarmee de bevolking van de Verenigde Staten en de rest van de wereld wakker werden, was wel het laatste dat ze wilden horen.

Niet alleen werd Donald J Trump, leider van de proto-fascistische MAGA-beweging, verkozen tot president van de Verenigde Staten, hij zal ook een comfortabele Republikeinse meerderheid in de Senaat krijgen, en mogelijk ook een Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden.

Hij behaalde ongeveer hetzelfde aantal stemmen als in 2020, 74 miljoen. De verkiezingsoverwinning behaalde hij omdat de Democratische kandidaat, Kamala Harris, 11 miljoen stemmen minder kreeg dan Joe Biden in 2020.

Programma van wraak

Door de sterke steun van het Hooggerechtshof voor Trumps politieke opvattingen, lijkt weinig hem in de weg te staan om zijn doel te bereiken: de oprichting van een autoritaire regering die alle bestaande instituties omvormt tot instrumenten voor zijn politieke beweging, ideologie en beleidsplannen.

Tijdens de verkiezingscampagne en sinds zijn verlies in 2020 heeft Trump een programma van wraak tegen zijn politieke tegenstanders gepromoot, inclusief de media, die hij “de vijand van binnenuit” noemt.

Hij is ook van plan om miljoenen - voornamelijk Latino - immigranten uit te zetten, die hij ervan beschuldigt “het bloed van het land te vergiftigen”.

Trumps vijandigheid jegens China zal de kern van zijn buitenlandse beleid worden

Zijn strategisch plan voor de VS is vervat in een document van 900 pagina’s door de Heritage Foundation, getiteld Project 2025. Indien volledig geïmplementeerd, zou dit de meeste bestaande mechanismen en praktijken, die de VS ondanks hun tekortkomingen als een democratie kwalificeren, grotendeels uitwissen.

Het lijkt erop dat Trumps vijandigheid jegens China de kern van zijn buitenlandse beleid zal worden. Hoewel sommigen hoop kregen na zijn belofte van “geen oorlogen” tijdens zijn overwinningsspeech, mogen we niet vergeten dat hij tijdens zijn vorig mandaat al een “handelsoorlog” voerde tegen China, een land dat hij als een grote bedreiging beschouwt.

Waarschijnlijk zal hij deze koers voortzetten door de militaire opbouw rond de Zuid-Chinese Zee te intensiveren en Taiwan te bewapenen, zoals Biden al heeft gedaan.

Openlijke Amerikaanse vijandigheid jegens China begon met president Barack Obama's "Pivot to East Asia" in 2011, die de militarisering van het VS beleid ten opzichte van de Aziatische reus voorbereidde. De militaire opbouw op 8.000 mijl afstand van de VS zorgt voor onrust in de regio.

Afbeelding

Er valt weinig vooruitgang te verwachten van de komende regering Trump in het Midden-Oosten en Palestina. In december 2017, minder dan een jaar in functie, draaide Trump bijna zeven decennia van VS beleid in deze gevoelige kwestie om. Hij erkende Jeruzalem formeel als de hoofdstad van Israël en verplaatste de VS ambassade naar Jeruzalem.

Er was wereldwijde verbijstering, ook bij grote delen van het establishment in de VS, omdat het “decennia van onwrikbare neutraliteit van de VS over Jeruzalem aan diggelen sloeg”.

De Trojka van de tirannie

Wat Latijns-Amerika betreft, richtte de Trump-regering van 2016-20 zich specifiek op wat zijn nationale veiligheidsadviseur, John Bolton, de "trojka van de tirannie" noemde - namelijk Cuba, Venezuela en Nicaragua - die hij ook "een driehoek van terreur" noemde.

Bolton beschuldigde deze regeringen van “enorme regionale instabiliteit en het ontstaan van een broeinest van communisme”. In 2018 bevestigde staatssecretaris Rex Tillerson de Monroe-doctrine opnieuw, wat een sterk signaal gaf aan Latijns-Amerika dat de VS de regio niet zou toestaan banden te smeden met opkomende wereldmachten zoals China.

Nicaragua

Het was tijdens de regering van Trump dat de VS, na enkele jaren van zorgvuldige en methodische voorbereidingen, de couppoging van 2018 tegen Nicaragua orkestreerde en financierde. De kleine Centraal-Amerikaanse natie werd meer dan zes maanden lang geteisterd door wreed geweld, wat leidde tot moedwillige vernieling van eigendommen, enorme economische verliezen en de dood van bijna 200 onschuldige mensen.

Onder druk van de haviken in de VS, heeft de regering Biden, het agressieve beleid tegen Nicaragua voortgezet door een reeks sancties op te leggen.

Onder druk van de haviken in de VS, heeft de regering Biden, het agressieve beleid tegen Nicaragua voortgezet

Venezuela

Trump legde Venezuela honderden sancties op met verschrikkelijke menselijke gevolgen. Tussen 2017 en 2018 stierven ongeveer 40.000 kwetsbare mensen als gevolg daarvan. De Venezolaanse economie werd gewurgd. De olie-industrie werd verlamd met als dubbel doel het ontzeggen van de belangrijkste inkomstenbron van het land en het voorkomen van olieaanvoer naar Cuba.

Trump dreigde herhaaldelijk met militaire agressie. In 2017 werd Venezuela zes maanden lang geconfronteerd met straatgeweld van de oppositie. Er was een moordaanslag op president Nicolás Maduro in augustus 2018 en in januari 2019 verklaarde de door de VS naar voor geschoven Juan Guaidó zichzelf “interim-president” van Venezuela.

Een maand later was er vanwege de oppositie een militaire provocatie aan de grens met Colombia. In maart 2020 bood het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS een beloning van 15 miljoen dollar voor “informatie die leidt tot de arrestatie van president Maduro”.

In mei 2019 was er een mislukte staatsgreep en in mei 2020 een huurlingenaanval. In 2023 gaf Trump publiekelijk toe dat hij Maduro wilde omverwerpen om controle te krijgen over de grote olievoorraden van Venezuela.

Cuba

Hoewel Cuba al de langste en meest omvattende blokkade van een land in vredestijd heeft doorgemaakt (meer dan zes decennia), werd de druk onder Trump aanzienlijk opgevoerd.

In 2019 beschuldigde Trump de Cubaanse regering ervan "Venezuela te controleren" en eiste dat de 20.000 Cubaanse specialisten op het gebied van gezondheidszorg, sportcultuur, onderwijs, communicatie, landbouw, voeding, industrie, wetenschap, energie en transport, die Trump ten onrechte als soldaten afschilderde, het land zouden verlaten, met het dreigement een "volledige en totale" blokkade in te stellen.

Door de verscherping van de VS blokkade, overschreed de jaarlijkse kost tussen april 2019 en maart 2020 voor het eerst de 5 miljard dollar. Dat is een stijging van 20 procent ten opzichte van het jaar ervoor.

Trump’s beleid van “maximale druk” tegen Cuba had nog andere ernstige gevolgen. Voortaan werden nu ook op basis van een wet uit 1996 (Helms-Burton) rechtszaken toegestaan tegen buitenlandse bedrijven die zaken doen met Cuba. Financiële en commerciële transacties vanuit Cuba werden nog meer belemmerd.

Er kwam een vliegverbod van de VS naar alle Cubaanse provincies behalve Havana. Bedrijven die brandstof leverden werden vervolgd en geïntimideerd.

Een intense campagne werd gevoerd om de Cubaanse medische samenwerking in diskrediet te brengen. USAID, de grote officiële ontwikkelingsorganisatie van de VS, verstrekte een subsidie van bijna 100.000 dollar aan een in Florida gevestigde organisatie die Cubaans toerisme als uitbuiting afschilderde.

54 Cubaanse groepen ontvingen 40 miljoen dollar aan Amerikaanse subsidies om onrust op het eiland te bevorderen

Trump verminderde ook drastisch de geldtransfers vanuit de VS naar het eiland en beperkte de mogelijkheid van VS burgers om naar Cuba te reizen, waardoor bedrijven en derde landen aarzelden om nog zaken met Cuba te doen.

Daarnaast ontvingen 54 Cubaanse groepen 40 miljoen dollar aan Amerikaanse subsidies om onrust op het eiland te bevorderen. Met beperkt resultaat. In juli 2021 en in maar 2024 had Cuba te kampen met onrust die aangewakkerd was door groepen die gefinancierd werden vanuit de VS. Dit model van onrust is gebaseerd op wat de VS eerder in Nicaragua en Venezuela toepaste.

Trump's laatste sabotagedaad, vlak voor de inauguratie van Biden, was om Cuba opnieuw op de lijst van Staatssponsors van Terrorisme (SSOT) te plaatsen door het ten onrechte te beschuldigen van banden met internationaal terrorisme.

De gevolgen waren en zijn verwoestend: tussen maart 2022 en februari 2023 stopten 130 bedrijven, waaronder 75 uit Europa, hun handel met Cuba. Die maatregel veroorzaakt grote gevolgen voor de betalingen voor de aankoop van voedsel, medicijnen, brandstof, materialen, onderdelen en andere goederen.

Solidariteit meer dan ooit nodig

Door zijn retorische excessen, dreigementen en vulgariteiten is Trump, wereldwijd aanzienlijk in diskrediet geraakt. Maar desondanks leidt hij een extreemrechtse beweging met een grote aanhang, heeft hij het presidentschap, controleert hij de Senaat en kan hij rekenen op de expliciete medeplichtigheid van het Hooggerechtshof.

Daardoor verkeert hij in een bijzonder sterke positie om de “trojka van de tirannie”, vooral Cuba, aan te pakken. Kortom, Trumps verkiezing tot president heeft een historische betekenis in de slechtste zin van het woord.

Trump heeft wellicht het idee om “het karwei af te maken” met Cuba, maar ook Venezuela en Nicaragua

Uit zijn toespraken valt te vermoeden dat hij graag geschiedenis wil schrijven en wellicht het idee heeft om dat te doen door “het karwei af te maken” met Cuba, maar ook Venezuela en Nicaragua. Als hij die weg inslaat, kan hij terugvallen op een reeks agressieve beleidsmaatregelen die hij tussen 2016-2020 al nam.

Bovendien zal hij genieten van de controle van rechtse Republikeinen over de Commissie Buitenlandse Zaken van de Senaat. Erger nog, de pro-blokkade senatoren van de harde lijn Ted Cruz en Marco Rubio, zijn leidende leden van deze commissie en hebben een obsessie met Cuba. Trump kon rekenen op meer stemmen in Florida, waar de anti-Cubaanse Republikeinen de steun en verkiezingsoverwinning versterkten.

Wereldwijd beschikt hij ook over een communicatienetwerk dat in handen is van zijn medestander, miljardair Elon Musk. Verder, ongeacht wie er in het Witte Huis zit, is de machinerie die aanstuurt op een “regimewissel” altijd bezig met het beramen smerige plannen voor Cuba.

Dus, zet je schrap! Er komen turbulente tijden voor Latijns-Amerika. Een tweede termijn van Trump betekent verhoogde dreiging voor heel Latijns-Amerika, maar vooral voor Cuba. Daarom moet ons solidariteitswerk aanzienlijk versterkt worden.

Dr. Francisco Dominguez is hoofddocent aan de Middlesex University, waar hij hoofd is van het Centrum voor Braziliaanse en Latijns-Amerikaanse Studies en secretaris van de Venezuela Solidarity Campaign.

Dit artikel verscheen eerder op Morning Star.