Opinie

Waarom we moeten wakker liggen van het schenden van basisrechten voor mensen zonder wettig verblijf?

Afbeelding
Foto: Dokters van de Wereld
Foto: Dokters van de Wereld
Het omstreden wetsontwerp dat politie de bevoegdheid geeft om privé-woningen van mensen zonder papieren te betreden en hen bestuurlijk aan te houden, is afgelopen week door de Kamer goedgekeurd. Maar een wet die grondrechten zoals het recht op privacy en veiligheid op de helling zet, moet altijd in vraag gesteld worden.

Nu de wet rond woonstbetredingen is goedgekeurd, mogen politie en de Dienst Vreemdelingenzaken, mits toestemming van de onderzoeksrechter, privé-woningen binnengaan en mensen zonder wettig verblijf bestuurlijk aanhouden. Meer dan 200 organisaties, waaronder de vereniging van onderzoeksrechters, de Orde van de Vlaamse Balies, BelRefugees en Myria (het Federaal Migratiecentrum), hebben hierover sterke bezorgdheden geuit. 

Over heel België organiseerden ze afgelopen weken en maanden meerdere acties om het wetsontwerp te contesteren. Deze druk zorgde voor een aantal aanpassingen aan het wetsontwerp, maar de grootste redenen van kritiek blijven. Het project Stop Visites Domiciliaires, dat verschillende organisaties over dit thema verenigt, stelt dat de criteria over wie er in aanmerking kan komen, vaag zijn. Ook is er te weinig procedurele waarborging. En uiteindelijk is de wet volgens hen gewoon onnodig.

De wet laat toe dat een woonstbetreding door politie of Dienst Vreemdelingenzaken mogelijk is wanneer het gaat om mensen die "waarschijnlijk de openbare orde in gevaar brengen". Het gaat dus over een verondersteld risico in plaats van een strafbaar feit. 

Tegelijkertijd bestaat er al voldoende wetgeving om huiszoekingen te doen bij personen die een (mogelijk) gevaar zijn voor de maatschappij of verdacht worden van een misdrijf, klinkt de uitleg van de beweging rond Stop Visites Domiciliaires. Deze wetten gelden al voor iedereen. 

'Maar voor mensen zonder wettig verblijf zal het niet hebben van de juiste of geldige documenten worden herleid tot een misdrijf. Zo lijkt er te worden verondersteld dat iemand zonder een geldig verblijfsdocument de facto gevaarlijk is.'

Past bij retoriek van N-VA

Dit wetsontwerp past in de retoriek van de N-VA die immigranten criminaliseert. Volgens Flor Didden van 11.11.11 maakt dit deel uit van het uitwijzingsbeleid dat ook wil inzetten op afschrikking. Het probleem is dat het afschrikken van mensen die al in een kwetsbare situatie leven, hen nog meer in de marges van de samenleving duwt. 

De organisatie Vriendschap Zonder Grenzen (VZG), die zich inzet voor vluchtelingen, legt uit dat mensen zonder wettig verblijf zich al in een precaire situatie bevinden en nog meer zullen twijfelen om beroep te doen op de hulp waarop ze recht hebben.  

Daarnaast zet deze wet solidariteit onder druk, aldus Gil Puystiens van VZG. “Het kan hen de basisrechten, zoals het recht op onderdak, voedsel of onderwijs, van andere gezinsleden die wel geldige verblijfsdocumenten hebben, onder druk zetten.” Hij legt uit dat bovendien ook mensen die onderdak bieden aan personen zonder geldige papieren, riskeren onderworpen te worden aan woonstbetredingen. Zelfs als er kinderen aanwezig zijn in het huis.

Want het principe van de onschendbaarheid van de woning stelt dat thuis bij uitstek de plaats is die de staat niet mag betreden, behalve in uitzonderlijke situaties met sterke garanties. De organisatie CNCD 11.11.11, stelt dat de nieuwe wet een politiek van intimidatie verdiept en basisrechten op de helling zet voor de arrestatie en deportatie van migranten. Deze sterke neiging tot controle en handhaving past bij een regering die zich meer en meer autoritair opstelt.

Rechten van iedereen in gevaar

Vele organisaties vinden het zorgelijk dat ook andere politieke partijen deze autoritaire lijn volgen. De meeste partijen veroordeelden de VS wanneer ICE de rechten van de mens systematisch schond, maar laten België stap voor stap in die richting verglijden. 

Zoals ook Eva Vanhoorne, gemeenteraadslid van Groen in Brugge, duidelijk maakt: "Zo wordt een rechtsstaat uitgehold. Niet in één klap, maar doordat de politieke meerderheid telkens weer een grens verlegt en grondrechten ondergeschikt maakt aan haar eigen agenda."

Als een groot deel van de samenleving zich duidelijk tegen deze wetgeving keert, zou je verwachten dat een regering in een democratie daarnaar luistert. Het is een gevaarlijk precedent wanneer grondrechten niet voor iedereen gelden, want als de overheid basisrechten van één groep afneemt, dan komen de rechten van iedereen in gevaar.

Afbeelding
Steun DWM
Steun hier

Vandaag op de hoogte van de wereld van morgen?