Opening academiejaar: dreigen onze universiteiten R&D-afdeling van defensie-industrie te worden?
De uitspraken van KU Leuven-rector Séverine Vermeire en de brede steun voor de dertien geblokkeerde Gazaanse studenten laten zien dat aanhoudend protest voor een academische boycot het beleid niet onberoerd laat. De druk vanuit studenten en academisch personeel werpt duidelijk vruchten af: ethische vragen worden eindelijk luidop gesteld aan de academische top en banden met omstreden partners worden steeds vaker onder de loep genomen.
Maar het probleem reikt veel verder dan het individuele beleid van een enkele universiteit. De Europese onderzoeksarchitectuur, zoals de aankomende Horizon 2028 onderzoeksakkoorden, vormen het fundament waarop militair en duaal onderzoek genormaliseerd wordt.
Instituten, zoals de Israëlische Technion University, die nauw verweven zijn met de ontwikkeling van defensietechnologie en militaire surveillance, profiteren op grote schaal van deze Europese onderzoeksfondsen. Het argument dat het hier "slechts om civiel onderzoek" gaat, vervaagt in een tijdperk waarin de grens tussen civiele AI, drone-technologie en militaire toepassing bijna onbestaande is. Met de aangekondigde verhoging van de Europese militaire budgetten dreigt het komende Horizon 2028-akkoord deze agenda nog dieper te verankeren in onze kennisinstellingen. En Israël is één van grootste profiteurs.
Een academische boycot is meer dan noodzakelijk als we als universiteiten niet medeplichtig willen zijn aan de gruweldaden die Israël uitvoert. Maar we moeten durven verder gaan en de Europese subsidielijnen in vraag stellen. Als we willen voorkomen dat hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek fungeren als de R&D-afdeling van de oorlogsindustrie, moeten rectoren en beleidsmakers zich uitspreken. Pas wanneer de voorwaarden voor programma's zoals Horizon herzien worden, kan de academische wereld haar claim op ethische en maatschappelijke verantwoordelijkheid écht waarmaken.
