Caroline Strubbe’s ‘Trying to Forget to Remember’ trilogie: De kunst van pijn te laten zien en voelen
“We kozen voor een grote internationale première in het MoMA,” vertelde Caroline Strubbe ons na de Belgische première van The Silent Treatment tijdens Film Fest Gent 2025, “de New Yorkse curator is laaiend enthousiast. Hij gaat de drie films (n.v.d.a. van haar onder de titel Trying to Forget to Remember gegroepeerde trilogie) programmeren gedurende twee weken.” Bij die gelegenheid omschreef curator Dave Kehr haar als “een stem die ik nog niet eerder heb gehoord. Bij momenten intimistisch, gedetailleerd en realistisch op het tastbare af, maar daarnaast ook raadselachtig, ontwijkend en met eerbied voor het inherente mysterie van mensen en plaatsen.”
De prikkel van het concept
Via festivals, bioscopen en streaming worden we overspoeld met films. Niet evident voor filmmakers van fragiel, kleinschalig werk. Even knipperen met de ogen en een film waar jaren werk in kroop is weg. The Silent Treatment is zo’n kwetsbaar kleinood en daarom besloten Strubbe en haar producent Tomas Leyers zich te laten opmerken door in te zetten op het Trying to Forget to Remember concept. Een trilogie waarin de tijd speelt. “Ik ben met dit project zo’n 20 jaar bezig geweest,” stelt Strubbe, “dit drieluik tonen is een goede manier om die belangrijke periode af te sluiten.”
Producent Minds Meet presenteert de trilogie als ‘Vlaamse Girlhood’. Knipogend naar Boyhood (2014), Richard Linklaters epos dat twaalf jaar uit het leven van de jonge Mason (Ellar Coltrane) volgt. Spilfiguur van Lost Persons Area (2009), I’m the Same I’m an Other (2013) en The Silent Treatment (2025) is een van kind naar 18-jarige tiener evoluerende Tess (Kimke Desart). Haar antagonist is een volwassen man, de Hongaar Szabolcs (Zoltan Miklos Hajdu).
Aangezien beide acteurs telkens hun rol hernemen zien we hen ouder worden. Veranderen en toch hetzelfde blijven. Een beetje zoals het door Jean-Pierre Léaud vertolkte personage dat François Truffaut over twintig jaar (van Les 400 coups via Baisers Volés en Domicile Conjugal tot L’amour en fuite) liet meegroeien.
Pijn voelen die je ziet
Gedreven door de nood om via eigenzinnige verhalen persoonlijke demonen uit te drijven maakt Caroline Strubbe kwetsbare artistieke films over mysterieuze mensen. Als auteur richt ze zich op een cinefiel publiek zonder ontoegankelijk te worden. Strubbe maakt contemplatieve films die op een rustige maar gestileerde wijze schoonheid, persoonlijke expressie en emotionele kracht nastreven. Films als trip en als zoektocht naar identiteit en betekenis. Of zoals de persbrochure het formuleert: "Strubbe invites viewers to reassemble narrative meaning through memory and empathy."
De eerste twee delen van Strubbe’s drieluik breken resoluut met dialoog gedreven cinema om haar fysiek en emotioneel ontwortelde personages te observeren en te vatten in enigmatische verhaallijnen boordevol ambiguïteit. Elk beeld zegt iets, elk detail prikkelt en een onderstroom van pijn, ontreddering en verlies suggereert dat tragiek de zoektocht richting melodrama stuurt. Een met een open (lees: ambigu) einde.
De drie delen zijn zo gemonteerd dat ze als ‘stand alone’-film gezien kunnen worden, ook al vormen ze een vervolgverhaal. Maar de volgorde kan door elkaar gehusseld worden, wat telkens andere inzichten oplevert. Want daar gaat het bij Trying to Forget to Remember om: informatie over het verleden doet anders kijken naar mensen. Met meer empathie en minder vooringenomenheid. In het besef dat verloren lopen mensen op de juiste weg kan zetten.
De weg naar een vervolgverhaal
Met een filmschoolopleiding in Barcelona en op festivals bekroonde kortfilms (Melanomen, Taxi Dancer) die niet dienden als opstapje naar een langspeelfilm is Strubbe een atypische Vlaamse cineaste. Iemand die niet zozeer regisseur wil zijn maar iets moet vertellen. Ze begon een verhaal op papier te zetten om iets van zich af te schrijven, “iets heel persoonlijk over een periode die een grote indruk naliet”. Ondanks de ongewone, epische lengte van haar pennenvrucht bleek cinema het ideale medium. “Ik heb nooit beslist om regisseur te worden,” benadrukt Strubbe, “ik werd regisseur om dat verhaal te kunnen vertellen”.
Een verhaal dat ze uiteindelijk in drie delen opbrak. Alles start met debuutfilm Lost Persons Area, een drama over een dysfunctioneel gezin in een niemandsland tussen hoge elektriciteitspylonen. Vader, moeder, dochter en een Hongaarse arbeider worstelen er met de leegte en de vervreemding die het landschap rond hun mobilhome uitademt. Vruchteloos want de negenjarige Tess en Szabolcs blijven alleen achter.
Om opnieuw op te duiken in I’m the Same, I’m an Other waar ze samen onderweg zijn en in een Brits verlaten kuststadje belanden. Pijn en verlies bindt hen maar communicatie blijkt een probleem. Ze spreken elkaars taal niet en begrijpen ook amper elkaars gebaren en blikken. Of de betekenis van de objecten die Tess verzamelt. De finale scheiding is even tragisch als onafwendbaar.
Vele jaren later trekt in The Silent Treatment een 18-jarige Tess naar Budapest, de geboortestad van een nog altijd zijn verleden ontvluchtende Szabolcs. Tess en zijn Hongaarse vriendin Andrea dwingen hem te communiceren en traumatische herinneringen te (her)bleven om ze daarna (beter) te kunnen vergeten. Kortom, een geforceerde emotionele crisis helpt om loutering te vinden en biedt alle betrokkenen de kans om verder te gaan met hun leven.
Filmisch puzzelen
De verregaande symbiose tussen auteur en verhaal maakt van Caroline Strubbe op zich al een uitzonderlijk filmmaakster. Maar zoals filmmaker Paul Vecchiali ons ooit toevertrouwde, “een regisseur met een vaste stijl is geen auteur maar een cineast met een tic” en Strubbe onderscheidt zich ook door stijlvariatie. Zo is er in het slotdeel in tegenstelling tot de eerste twee delen wel plaats voor dialogen en wordt er niet enkel beroep gedaan op beweeglijke, hand gehouden camerabeelden maar kiest Strubbe ook voor statische, rigide opnamen. Terwijl licht en ruimte in elk deel een andere impact hebben op de personages. "Ik wil niet in herhaling vallen" bevestigt de cineaste.
Toch is er één constante: Caroline Strubbe laat telkens via suggestie de puzzel in elkaar vallen. In haar visie is dat een kwestie van respect voor de kijker die intuïtief begrijpt wat hij ziet. Ook al omdat de trilogie inspeelt op universele gevoelens (rouw, onbegrip, verdriet) en ons een spiegel voorhoudt waarin vervreemding, eenzaamheid en het gewicht van het verleden de ondraaglijke droefheid van het bestaan kleuren. Onder meer daarover spraken we met de cineaste.
De lange bochtige weg
De vijf jaar die je na I’m the Same I’m an Other wou nemen om Kimke Desart ouder te laten worden zijn er een goede twaalf geworden. Waarom hebben we zo lang op The Silent Treatment moeten wachten?
Caroline Strubbe: “Daar zijn verschillende redenen voor. Zo bleek het schrijfproces veel moeilijker omdat ik in de toekomst moest kijken en je weet nooit hoe acteurs gaan evolueren. Terwijl ze de film echt wel dragen. The Silent Treatment gaat over drie personages die elkaar heropvoeden. De hele dynamiek van dat proces wordt bepaald door hoe de acteurs hun geëvolueerd personage invullen.
Dat het hele drieluik draait rond hoe het verleden doorwerkt in het heden en zijn stempel drukt op de toekomst maakt het nog wat complexer. Maar vooral ook: ik wou dat de drie protagonisten evenwaardig waren en evenveel aandacht kregen. Het uitwerken van het scenario, met aandacht voor verbanden en details, was daardoor een tijdrovende klus.
Een ander punt was dat, ondanks de internationale lof die ik kreeg voor de twee eerste films, mijn derde deel heel moeilijk door de filmcommissie geraakte. Tot mijn verbazing want ik dacht dat er toch vertrouwen zou zijn. Dat bleek niet zo en maakte alles moeilijker. Waardoor er veel tijd kroop in de zoektocht naar subsidies en producenten.”
The Silent Treatment sluit een met Lost Person Area en I’m the Same I’m an Other begonnen trilogie af. Was het de bedoeling dat de film ook op zichzelf kon staan?
“Absoluut. We wilden er een geen aflevering van een Tv-serie van maken maar een bioscoopfilm. Daarom moest hij ook toegankelijk zijn voor wie geen voorkennis van de twee vorige films heeft. Daardoor duurde de montage langer dan normaal. Er mochten immers verwijzingen zijn naar andere delen en gebeurtenissen maar alles diende duidelijk te blijven in het kader van deze film.
Bij de tweede film ging het nog om de eerste uit mijn hoofd te bannen tijdens de montage maar nu bleek dat erg moeilijk. We hebben er ook met drie monteurs op gezwoegd. De testvertoningen waren niet evident. Je vergeet als filmmaker immers het verleden niet, je draagt dat mee. Tijdens het kijken zag ik ook telkens de vorige films. Daarom vind ik het fijn wanneer kijkers met een frisse geest naar de zaal komen.”
Traumatische herinneringen
Als filmmaker zit je net als je personages in de greep van het verleden.
“Klopt. De trilogie snijdt thema’s aan als het gewicht van trauma’s, eenzaamheid, vergiffenis en de zoektocht naar geluk aan maar gaat ook over herinneringen en beeldvorming. Waar ik mee wilde spelen is wat het effect is van geheugen op interpretatie. Hoe kleuren je herinneringen de manier je observeert en interpreteert. Voor de personages maar ook voor de kijker. Wat als je de derde film voor de twee eerste ziet? Wat als je de tweede eerst ziet en dan de eerste? Je hebt dan telkens een ander perspectief omdat je het verleden van de personages niet kent.
Dat hebben we in de montage telkens nadrukkelijk uitgetest. In de tweede film zie je dat een man een kind meenam in zijn auto en vermoed je meteen het ergste. Wanneer je dan het verleden van die man ziet verandert dat de zaken toch, dan wordt hij een slachtoffer. Het geeft aan dat dader en slachtoffer vaak dicht bij elkaar liggen. Dat wou ik bij The Silent Treatment meer duidelijk maken. Hoe kwam dit bij jou over?
Ik heb Lost Persons Area en I’m the Same I’m an Other bewust niet teruggezien voor The Silent Treatment te ontdekken en de films zaten dus ver…
“..wat goed is, ik heb liever dat mensen achteraf er naar teruggaan of die vorige films dan pas ontdekken…”
… maar mede door een straffe fotografie zaten nogal wet beelden verankerd in mijn geheugen zodat ik de neiging had te gaan puzzelen. Uit welke film kwam dit nu weer? En ook: wat wil dit zeggen? Ik kreeg ook het gevoel dat de eerste twee films meer sfeerfilms waren gelinkt aan de locaties terwijl nu Hongarije als locatie wel symbolisch geladen is maar alles meer draait om de personages en hun traumatische emoties. Minder mysterieus omdat er toch zaken afgerond worden.
“Ik wou ook niet meer hetzelfde doen en met dit deel in herhaling vallen. Bij de eerste films zat ik heel dicht op de personage en vertrok ik van blikken die me inspireerden. De films zijn telkens erg stijlvast en de personages blijven altijd ingetogen terwijl ze alles ondergaan. In scènes die vaak lang uitlopen.
Nu wilde ik samensmelten met de actie, scènes ontwikkelen die draaien rond een conflict. Waarbij veel explicieter gevoelens tot uiting komen. Weg van het onderkoelde met dank aan sterke emotionele uitbarstingen. Bovendien wou ik spanning creëren en de vraag waar we naartoe gaan introduceren. Daarom koos ik voor een zekere dramatische opbouw. Ik wou ook de film afsluiten terwijl er toch ook zaken open blijven.”
Minder stilte, meer woorden
Er zijn in The Silent Treatment opvallend meer dialogen. Daarin worden dingen uitgesproken en uitgeklaard.
“Ik heb in tegenstelling tot mijn eerste twee films wèl met dialogen gewerkt omdat ik me niet wilde herhalen. Daarin schuilde een gevaar, want mensen hebben graag dat je dezelfde film maakt, maar ik wou absoluut iets anders doen.”
De tijd heeft ook zijn werk gedaan. Waardoor er rationele reflectie is opgetreden en loutering mogelijk wordt.
“In de eerste films zijn het zwijgzame personages die verloren zijn, die elkaar ontvluchten. Onder meer omdat ze niet verbaal kunnen communiceren. In The Silent Treatment roepen ze elkaar tot de orde, wordt de stille man bevraagd. Hij is zowat de clichématige man die in zwijgzaamheid vlucht en door zowel Tess als Andrea wordt aangepord om te spreken. De filmtitel verwijst naar dat doodzwijgen, dat weigeren om te communiceren. De vrouwen reageren op de silent treatment die ze te lang moesten ondergaan.”
Zwijgen als wapen
Deze silent treatment is een vorm van emotionele manipulatie. Tegelijk is het ook een bron van onbegrip. Waardoor mensen, zowel personages als kijkers, dingen beginnen te projecteren op hem.
“Ik tracht het proces van de film en de ervaringen van de personages te laten samenlopen. Wat ik als regisseur ervaar komt meestal overeen met wat de acteurs en de personages doormaken. Ik heb me ook moeten forceren om aan het einde over te gaan tot zijn bekentenis. Waardoor de ambiguïteit verdwijnt. Of toch weer niet. Hoe ervaar jij dit?”
Vraagtekens verdwijnen maar er duiken tegelijk nieuwe vragen op. Want het leven gaat voort en het is niet te voorspellen hoe de personages verder zullen evolueren. In die zin blijft het ambigu. Afgesloten maar eigenlijk ook weer niet want dit is geen absoluut einde.
“Er is iets afgesloten en daardoor kunnen ze verder. De verwerking zorgt voor opluchting en de vrijheid om een nieuwe start te nemen. Wanneer je met vragen zit doe je vaak beroep op je verbeelding en dat werkt niet altijd positief. Hier gebruikt Tess uiteindelijk haar fantasie om de dood van haar ouders te verwerken. Maar welke wegen de personages zullen inslaan blijft onduidelijk. Het blijft dus onvoorspelbaar en ook ambigu want veel blijft een kwestie van interpretatie.”
Tijd vloeit, alles beweegt
De verstreken tijd tussen de films weerspiegelt het tijdsverloop in de levens van de personages. Maar ook de acteurs verouderden natuurlijk. Werken met dezelfde acteurs tijdens verschillende tijdsgewrichten moet uitdagend geweest zijn.
“Het grote vraagteken was natuurlijk of Kimke, die uitstekend was als kindactrice in de eerste twee films, nog zou kunnen acteren. Want kinderen zijn heel intuïtief en spontaan terwijl er bij volwassenen toch techniek komt kijken bij acteren. Maar na enkele oefeningen was ik verkocht en opgelucht want Kimke heeft het nog altijd. Kimke is een natuurtalent, ze is heel opmerkzaam en pikt snel dingen op. Dat helpt enorm bij de interactie met medespelers.”
Na I’m the Same I’m an Other zei je dat er na de derde film ook een vierde zou komen waarin je de drie wilde samenbrengen. Is dat nog het voornemen?
“Met producent Tomas Leyers hebben we besloten dat we dit gaan doen. Wanneer juist is nog de vraag. We moeten er de tijd en de middelen voor hebben. Maar er zijn veel inhoudelijke vragen natuurlijk. Hoe doen we het? Gaan we terug naar het verleden? Werken we met parallel montage? Of kiezen we voor een film in drie delen? Daar moeten we nog over nadenken. Het mag immers geen bijeen plaksel worden. Maar er zijn natuurlijk positieve voorbeelden zoals Boyhood. En Francis Ford Coppola heeft van The Godfather en The Godfather II een televisiereeks gemaakt.”
Op zoek naar het publiek
Maar eerst is er de release van The Silent Treatment en de zoektocht naar een verdeler die mee wil stappen in het presenteren van de film als deel van een drieluik.
“We zoeken een geëngageerde distributeur die gelooft in het concept. Ik heb de rechten van de vorige twee films ondertussen verworven en het is de bedoeling om de drie films samen uit te brengen. Als een trilogie onder de titel Trying to Forget to Remember.”
Aldus Caroline Strubbe n.a.v. de avant-première van The Silent Treatment tijdens Film Fest Gent 2025. Een jaar later heeft ze samen met de producent zelf het heft in handen genomen en wordt het drieluik na voorstellingen tijdens het BRIFF nationaal uitgebracht. Het concept en de onderliggende gedachte blijven.
“Het idee is dat wanneer je de films in een andere volgorde bekijkt, je een andere visie ontwikkelt. Daarbij verandert telkens ons oordeel over de personages. Het punt is: hoe kunnen we oordelen over mensen wanneer we hun verleden niet kennen. Hoe kunnen we hen dan beoordelen of veroordelen?
Dat kan ook een soort spel worden. Testen hoe je visie verandert. Wanneer je een of twee delen niet gezien hebt denk je immers anders over de personages. Je hebt niet alle informatie over hun verleden. De drie films hoèven niet samen gezien te worden, ze staan op zichzelf, maar de wisselwerking tussen levert andere indrukken op. Die confrontatie met nieuwe invalshoeken en interpretaties kan een spel worden. We hopen dat velen zullen willen meespelen.”
De strijd om aandacht
Het is ook een manier om je de onderscheiden. Met het overaanbod vliegen ook in arthouses de films pijlsnel voorbij. Die vluchtige aandacht maakt fragiele films extra kwetsbaar.
“The Silent Treatment is geen commerciële actiefilm maar ook geen themafilm of politieke film. Het is een artistieke film en dat is heel atypisch in de hedendaagse cinema. Meer en meer wordt van filmmakers gevraagd om een format te volgen qua content, stijl en lengte. Daar ben ik te rebels voor. Dan heb ik een ‘ik maak nooit meer een film’ reflex.
Maar ik ga blijven vechten voor film als een kunstvorm die je in de zalen moet zien en die gedurfd en vooral vrij moet zijn, Cinema die de kijkers meeneemt naar plekken waar ze niet graag komen. Dat soort verhalen wil ik nog wel vertellen en wanneer dit in volledige vrijheid kan gebeuren, graag! Maar willen producenten daar nog geld aan geven, willen ze nog met mij werken? Dat is maar de vraag.
Men wil ook nog wel jonge filmmakers en eerste films subsidiëren maar daarna wordt het moeilijk. Ik zit niet in de niche van jonge via sociale media verkoopbare filmmakers, en ik hoef daar ook niet in te zitten, maar dat blijkt voor producenten en de subsidiërende overheid een probleem. Met het concept van Trying to Forget to Remmeber denk ik evenwel iets speciaal gemaakt te hebben.
Films en een trilogie waar toeschouwers niet alleen wanneer ze zaal verlaten over nadenken maar waar ze maanden later op terugkomen. Dat hoop ik toch. Nu, ik heb nooit beslist om regisseur te worden, ik werd regisseur om dit verhaal te vertellen. Mijn motto is ‘maak je films persoonlijk en authentiek, koester je onafhankelijkheid en kijk in jezelf om je te onderscheiden van anderen’. Dat was het opzet bij deze trilogie.”
Interview Gent, 10 oktober 2025
‘TRYING TO FORGET TO REMEMBER’ DRIELUIK
LOST PERSONS AREA van Caroline Strubbe. België, 2009, 109’. Met Sam Louwyck, Lisbeth Gruwez, Kimke Dessart, Zoltán Miklós Hajdu. Scenario Caroline Strubbe. Muziek Albert Márkos. Fotografie Nicolas Karakatsanis. Montage Frédéric Fichefet. Productie Tomas Leyers.
I’M THE SAME I’M AN OTHER van Caroline Strubbe. België, 2013, 109’. Met Kimke Dessart, Zoltán Miklós Hajdu, Mark Hanney. Scenario Caroline Strubbe. Muziek Albert Márkos. Fotografie David Williamson. Montage David Verdurme. Productie Tomas Leyers.
THE SILENT TREATMENT van Caroline Strubbe. België-Hongarije, 2025, 125’. Met Kimke Dessart, Zoltán Miklós Hajd, Dianna Magdolna Kiss, Lisbeth Gruwez. Scenario Caroline Strubbe. Muziek Albert Márkos. Fotografie David Williamson. Montage David Verdurme, Louis Deruddere, Arthur Nelissen. Productie Tomas Leyers.
The Silent Treatment is tot eind september te zien in Cinéma Galeries te Brussel (Koninginnegalerij 28).
Het drieluik Trying to Forget to Remember reist vanaf begin 2027 onder meer naar Kortrijk (januari), Gent (januari), Turnhout (maart), Antwerpen en Leuven (data nog te bepalen).
