NAVO-top: Liefdesverklaring aan de wapenindustrie

Ludo De Brabander is woordvoerder van Vrede vzw, een organisatie die zich al meer dan een halve eeuw inzet tegen militarisering en ijvert voor vrede. Samen met honderden andere vredesactivisten trok hij naar Turkije om er te protesteren tegen de NAVO-top. We blikken samen met Ludo terug op de afgelopen NAVO-top.

Streamer: “Voor meer dan 50 miljard aan nieuwe contracten getekend” 

Volgens de Belgische premier, Bart De Wever, was het een zeer geslaagde top en dan vooral rond de engagementen om de militaire investeringen te laten groeien. 

"Net daarover was er nochtans grote verdeeldheid in de Belgische regering. In de zomer van 2025 vonden een aantal partijvoorzitters, Conner Rousseau (Vooruit), Georges-Louis Bouchez (MR) en Sammy Mahdi (CD&V), dat absurd, crazy, krankzinnig enzovoort. Uiteindelijk zijn ze geplooid en zitten we op dat traject om 5 procent van ons bruto nationaal product te investeren in 'defensie'.  We moeten tegen 2035 naar 3,5 procent direct militair gerelateerde uitgaven." 

"En wat je nu gezien hebt op deze top, is dat de militaire investeringen van de Europese bondgenoten en Canada gestegen zijn met meer dan 139 miljard." 

"Maar wat nog opvallender is, is natuurlijk het grote aantal contracten dat is getekend. Op 7 juli was er het Defense Industry Forum, een feestje voor de militaire industrie. Volgens de NAVO-verklaring is er voor meer dan 50 miljard aan nieuwe contracten getekend." 

"Waarover er verdeeldheid is? Over bijna alles"

"En België is daar zeker niet achtergebleven. België heeft onder meer voor 3,1 miljard aan raketten besteld voor haar luchtverdedigingssysteem. Er is ook een radarsysteem aangekocht en er zijn contracten gesloten voor nog een ander luchtafweersysteem, Skyranger."

"Duitsland gaat Oekraïense drones aanschaffen, de Bars-drones, die een grote snelheid hebben en 800 kilometer ver kunnen vliegen. Dan praten we over Rusland als doel natuurlijk. Het was de top van de militaire industrie. Eisenhower waarschuwde al in zijn afscheidsrede in 1961 voor de invloed van de militaire industrie. Wel, op deze top heeft die haar invloed laten gelden."

Trump had het over de NAVO-top als “love story”. Was het ook die grote eensgezindheid die ze zo graag willen laten uitschijnen?

"Als je kijkt naar de officiële NAVO-verklaring, dan vult die amper een A4'tje. De Ankara Summit Declaration, die op 8 juli is gepubliceerd, telt zes puntjes en dat is eigenlijk bijna hetzelfde als wat de verklaring was in Den Haag. Als je dat vergelijkt met eerdere NAVO-verklaringen: dat zijn documenten van 10 à 20 pagina's. Dat zou erop kunnen wijzen dat er over veel zaken liever niet gecommuniceerd wordt en dat er dus waarschijnlijk veel onenigheid is."

"Een tweede tekenend gegeven is dat er voor het eerst geen volgende NAVO-top is aangekondigd. Albanië heeft zichzelf nochtans kandidaat gesteld daarvoor, maar er kwam dus geen aankondiging. Normaal gezien kondigt men altijd de volgende NAVO-top aan, maar dat is nu niet gebeurd."

"Hoewel de NAVO zelf, en zeker NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, het graag heeft over een succesvolle top, blijkt dat niet echt uit de resultaten."

Als er dan verdeeldheid is, waarom denk je dan dat dat zo is, of is dat gissen?

"Waarover er verdeeldheid is? Over bijna alles. Men doet alsof men schrik heeft van Trumps humeur. Maar Trump heeft de afgelopen maanden niets anders gedaan dan uithalen naar de NAVO-bondgenoten. Hij vindt dat de Europese bondgenoten onvoldoende engagement tonen."

"Dat was een jaar geleden al zo, toen hij naar aanleiding van de NAVO-top in Den Haag stelde dat alle NAVO-lidstaten 5 procent van hun bruto binnenlands product in defensie en defensie gerelateerde uitgaven moeten investeren. Hij vond dat Europa niet zijn fair share deed en dat de lasten zogezegd gelijk verdeeld moesten worden. Europa is daarvoor geplooid."

"Trump valt Iran aan en verwacht vervolgens dat de andere NAVO-bondgenoten hem gewoon ter hulp schieten"

"Nu ging dat natuurlijk vooral ook over het gebrek aan medewerking in de oorlog tegen Iran. Trump ziet de NAVO letterlijk als een instrument van de VS, waarbij hij zijn NAVO-bondgenoten gewoon kan inschakelen. Het is voor Trump niet nodig om de bondgenoten te consulteren over een NAVO-strategie rond bijvoorbeeld Iran. Hij valt Iran aan en verwacht vervolgens dat de andere NAVO-bondgenoten hem gewoon ter hulp schieten."

"Daarom was Trump zeer negatief in de aanloop naar de top. Hij claimde bijvoorbeeld opnieuw Groenland en haalde nog maar eens uit naar Spanje. Spanje heeft op de vorige NAVO-top bedongen dat het als enige niet wil meegaan in die 5 procent. Spanje stelt dat 2,1 procent voldoende is omdat het volgens Sánchez anders ten koste gaat van de sociale zekerheidsuitgaven, dus van de welvaartsstaat."

"Ik denk dat dit alles samen toont dat dat zogenaamd succes, of dat toonbeeld van eenheid dat die NAVO-top altijd moet of wil zijn, er achter de schermen toch anders uitziet."

Heeft Sánchez gelijk? Dat militaire uitgaven ten koste gaan van de sociale zekerheid is immers iets dat je hier ook hoort op de oppositiebanken en op betogingen. Is die link echt zo rechtstreeks?

"Ja, dat is ongetwijfeld zo. België heeft eigenlijk gezegd dat het de komende tien jaar voor 34 miljard aan nieuwe wapens, wapensystemen en militair materieel wil aankopen. Dat is dus een ongelofelijk pak geld. Ik hoef er geen tekening bij te maken: de regering zegt vandaag dat ze op zoek gaat naar 10 miljard aan besparingen op de overheidsuitgaven." 

"Dat zal erop neerkomen dat men wil besparen op de sociale zekerheid, het openbaar vervoer, het onderwijs, justitie en andere openbare diensten. Maar een groot deel van die zogenaamde besparingen zijn eigenlijk gewoon een overheveling van budgetten van andere sectoren naar het militair apparaat. Wat men bespaart bij de ene, geeft men aan de wapenindustrie."

Ik weet dat je er pas een heel boek over hebt geschreven, een aanrader trouwens. Maar moeten we niet dringend investeren in ons leger? De dreiging van de Russen bijvoorbeeld lijkt toch zeer reëel?

"Ja, dat is een van de mythes die ik in mijn boek behandel: de mythe van de Russische dreiging. Rusland heeft niet de intentie om Europa binnen te vallen. Ik zeg dat niet, dat komt van generaal Alexus G. Grynkewich, de Supreme Allied Commander Europe. Die zegt dat Rusland de slagkracht van de NAVO kent en geen plannen heeft in die richting."

"De Europese NAVO, dus zonder de Verenigde Staten, heeft een overmacht inzake troepensterkte, budgetten en wapensystemen. Een voorbeeld: de Europese NAVO heeft meer dan dubbel zoveel gevechtsvliegtuigen als Rusland en meer dan dubbel zoveel pantservoertuigen. Dat gaat op voor bijna alle belangrijke wapensystemen. Dan praat ik nog niet over de capaciteit van de Verenigde Staten."

"Je stelt ook vast dat Rusland zich heeft vastgereden in de oorlog in Oekraïne. Ondanks hun zogenaamde militaire slagkracht lukt het niet om Oekraïne onder de voet te lopen. Ze zitten met een bevroren frontlinie en boeken amper vooruitgang."

"Dat is een perverse strategie, waardoor mensen sneuvelen aan het front"

"Rusland heeft één capaciteit waarin het superieur is aan de Europese NAVO en dat zijn kernwapens. Indien Rusland zich bedreigd voelt en het conventioneel niet kan halen in een confrontatie met Europa, dan wordt de nucleaire dreiging zeer reëel. Dat scenario kunnen we best vermijden. Vandaar dat er volgens mij vanuit Europa best een diplomatiek initiatief komt rond Oekraïne."

"Europa heeft nog altijd geen diplomatieke initiatieven genomen. In plaats van altijd maar nieuwe wapens te leveren en dat als enige traject te zien, zou men ook kunnen voorstellen om rond de tafel te gaan zitten. Nu helpt men Oekraïne eigenlijk helemaal niet: men gebruikt het als een soort bufferstaat tegen Rusland, om via Oekraïne te proberen Rusland te verzwakken."

"Dat is een perverse strategie, waardoor mensen sneuvelen aan het front, Oekraïense jonge mannen en vrouwen."

Was er ook weer extra steun voor Oekraïne op deze NAVO-top?

"Je kan gerust zeggen dat Zelensky een winnaar is op deze top. Hij haalde 70 miljard euro aan militaire uitrusting en steun binnen voor dit jaar en het komende jaar. Hij mag zelfs de fameuze Patriot-raketten krijgen van Trump."

"De VS lijkt er nu ook mee in te stemmen dat men Oekraïne wapens kan leveren die Rusland ver in het binnenland kunnen treffen. Dat soort escalatie betekent dat je flirt met nucleaire escalatie, dus ik denk dat dat zeer gevaarlijk is."

Alliantie van democratische staten?

"Een andere mythe is die van de alliantie van democratische staten. Ik was zelf in Istanbul, waar een NAVO-tegentop van de vredesbeweging voorzien was. In Ankara was alles verboden en mensen die daar toch op een of andere manier betrokken waren bij anti-NAVO-activiteiten, zijn gearresteerd. Tweehonderd Turkse activisten zijn gearresteerd en ook een paar internationale vredesactivisten zijn aangehouden op de luchthaven en de dag nadien gedeporteerd. Zelf ben ik samen met een collega tegengehouden; we werden twee uur ondervraagd."

"Dat wijst erop dat de NAVO, en zeker Turkije, weinig kritiek verdraagt, waardoor je het idee van de NAVO als een alliantie van democratische staten best met een grote korrel zout neemt."

Wil je meer te weten komen over NAVO dan is het nieuwe boek van Ludo De Brabander een aanrader.