Neen Theo Francken, niet iedereen heeft een bureaujob, airco en een privézwembad

Als de voorspellingen uitkomen, maken we momenteel de warmste week ooit mee in ons land. Vanaf woensdag kondigt het KMI code oranje af. De hittegolf treft niet alleen ons land, maar heel West-Europa. In Frankrijk werden afgelopen weekend temperaturen tot 42 graden gemeten. Ook in Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk kan het de komende dagen 40 graden worden.

Hittedoden? LEEF!

Volgens minister van Defensie Theo Francken (N-VA) is dat niets om je druk over te maken. “Het is twee dagen warm en we gaan weer allemaal doodgaan precies”, zo schreef hij aan het begin van deze hittegolf. “Man, man, die journalisten, waar blijven ze die toch vinden. Geniet van het prachtige weer. En LEEF! (Straks foto’s van zwembad, frisse Stella en barbecue.🍗)”

Vroege en intense hittegolven, zo meldt nochtans het KMI, verhogen de druk op de volksgezondheid, de waterbeschikbaarheid en de natuur, en vergroten het risico op droogte en hittestress. “Dat een hittegolf van deze omvang zich al in juni voordoet, past bovendien in de trend van steeds frequentere en extremere hittepieken die de voorbije decennia in België zijn waargenomen."

De Wereldgezondheidsorganisatie wijst er zelfs op dat zo’n hittegolf een noodsituatie vormt. In de voorbije vier jaar vielen in de 54 landen die deel uitmaken van WHO Europa 200.000 doden door de hitte. De voorbije twintig jaar is de mortaliteit door warmte met 30 procent gestegen. Bij mensen ouder dan 65 gaat het om een stijging van 85 procent tussen de periodes 2000-2004 en 2017-2021. Wat is de boodschap van Francken voor de potentiële slachtoffers? “LEEF!”

Klimaatverandering en ongelijkheid

Het aantal hittedoden zal de komende jaren enkel toenemen, want door de klimaatverandering zullen er steeds meer en intensere hittegolven komen, zoals we nu ook meemaken. Op lange termijn zijn we allemaal de klos. Zeker omdat de combinatie van hitte en droogte de kans op bosbranden groter maakt, wat de aarde dan weer een stukje verder opwarmt, wat dan weer meer bosbranden tot gevolg heeft.

Maar op korte termijn, je krijgt toch zo'n beetje de indruk dat dit de termijn is waarop minister Francken denkt, zijn de gevolgen van de klimaatopwarming niet gelijk verdeeld. Terwijl sommigen op hun kantoorjob de airco kunnen opzetten, zweten anderen zich te pletter bij het ophalen van vuilnis. Terwijl sommigen hun airco in hun privézwembad kunnen springen, zitten anderen vast op de bovenste verdieping van een klein en snikheet appartementje in een stad die niet meer afkoelt, nu het bestuur alle bomen heeft laten kappen. 

Wegkijken

Nu is het heel erg menselijk om vatbaar te zijn voor de verleiding van het wegkijken en de ontkenning. Wie heeft er nog nooit gedaan alsof de afwas er niet is wanneer je deze niet ziet? Het is ook te begrijpen dat veel mensen al meer dan genoeg aan hun hoofd hebben en dus meer zin hebben in een Stella aan het zwembad dan in nog maar eens een deprimerende documentaire over de ecologische crisis.

Een democratie heeft natuurlijk burgers nodig die tot op zekere hoogte betrokken zijn, maar op zich vind ik het zo gek nog niet om politici te verkiezen die ons vertegenwoordigen wanneer zij zich over deze problemen buigen. Wat echter bijzonder wraakroepend is, is wanneer deze politici niet alleen handig gebruikmaken van dit wegkijken, maar het actief gaan aanmoedigen. En ronduit gevaarlijk zijn politici, zoals Francken dus, die schieten op de boodschapper en haat aanwakkeren tegen journalisten die het aandurven om het probleem aan te wijzen.

Nog maar het begin

Het is namelijk een journalistieke plicht om te wijzen op het onaangename feit dat de hittegolf die we vandaag meemaken, zoals Greta Thunberg ook zegt, nog maar het begin is. “Het meest verontrustende hieraan is niet alleen dat we voortdurend hitterecords breken en de hele biosfeer veel sneller destabiliseren dan modellen voorspellen, maar ook dat dit in de media en de politiek niet wordt behandeld als de existentiële crisis die het is”, aldus Thunberg.

Thunberg heeft een punt. We lijken ons collectief te gedragen als een patiënt die niet naar de dokter wil uit angst voor de diagnose, waarvan hij ergens wel weet dat hij eraan zit te komen. Wie beweert dat het leuk of makkelijk zal zijn om onze uitstoot af te bouwen, liegt, maar soms moet je ergens een einde aan maken voor het een einde maakt aan jou. We staan voor een keuze tussen wat juist is en wat gemakkelijk is. Hoe langer we die keuze uitstellen, des te groter de gevolgen die we ervan zullen ondervinden.