Kunstenaars eisen dat Bozar programmering van Israëlische dirigent Lahav Shani terugdraait
De gruwelijke misdaden tegen de menselijkheid van de staat Israël razen nog altijd voort. Er zijn nog dagelijks dodelijke bombardementen in Gaza, waar Israël de resterende bevolking steeds meer in een hoekje drijft en mensen doodschiet die over de schuivende ‘gele lijn’ heen stapt.
Op de Westelijke Jordaanoever ondersteunt Israël kolonisten bij etnische zuiveringen en moordpartijen. De afgelopen maand kwam nogmaals de systematische verkrachting van Palestijnse gevangenen onder de aandacht door onderzoek van The New York Times. En in Libanon voert Israël eveneens een vernietigende invasie uit, met duizenden burgerdoden tot gevolg.
Israëlisch dirigent Lahav Shani
Aangezien onze regeringen het zelfs temidden van een voortdurende genocide niet aan hebben gedurfd om serieuze stappen tegen Israël te ondernemen, verplichten ze ons als burgers om zelf in verzet te komen. Daarom ondertekenden al meer dan 750 Belgische en Nederlandse instellingen en meer dan 2.300 kunstenaars en kunstwerkers de Culturele Boycot Israël. Deze schrijft voor om de samenwerking met alle medeplichtige Israëlische bedrijven, organisaties en instellingen stop te zetten tot de gelijke rechten van de Palestijnen voluit worden gerespecteerd.
Besluit van kunstencentrum Bozar in Brussel om Shani dit najaar te programmeren, tart daarmee alle verbeelding
Eén van de dapperste voorlopers van deze boycot was het Festival van Vlaanderen in Gent, die in september van vorig jaar een concert van het Münchner Philharmoniker annuleerde waar Lahav Shani als dirigent zou optreden. Shani is chef-dirigent van het Israëlisch Filharmonisch Orkest, en wilde zich zelfs na herhaaldelijke verzoeken niet uitspreken tegen de genocide-, apartheid- en bezettingspolitiek van het land, waarvan hij vanwege die functie willens en wetens een culturele vertegenwoordiger is.
Het besluit van kunstencentrum Bozar in Brussel om Shani dit najaar wel degelijk te programmeren, tart daarmee alle verbeelding. Het is compleet onverdedigbaar tegenover de Palestijnen en Libanezen die nu massaal worden vermoord en verdreven. Het getuigt van een totaal gebrek aan moed in vergelijking met alle collega-instellingen die wel de woede van genocide-ondersteunende politici en publieksleden in eigen land hebben geriskeerd, door hun rug recht te houden.
De verklaringen daarvoor, die de Bozar-directie op 1 mei 2026 in De Standaard liet optekenen, houden geen steek. Christophe Slagmuylder zegt dat hij niet van Shani wil vragen zich helder tegen de misdaden van Israël uit te spreken, omdat hij dat dan voor ‘een groot deel van de artiesten die in Bozar passeren’ moet doen. Dat is onjuist: alleen directe vertegenwoordigers van Israëlische instellingen, zoals Shani, vallen onder de boycot.
Hij noemt het besluit om het concert aan te houden vervolgens ‘solidair’. Solidair met wie? In ieder geval niet met de slachtoffers van de Israëlische misdaden, ook niet met collega-instellingen in België en Nederland, of met de Bozar-medewerkers die grote morele bezwaren hebben tegen dit besluit. Inmiddels stapten al drie bestuursleden van Bozar op.
Prestige boven moraal
Dat het Münchner Philharmoniker ‘meespeelt op het allerhoogste niveau’ is uiteraard evenmin een excuus. Het is tekenend voor de positie die Bozar in deze kwestie inneemt: prestige boven moraal, ‘artistieke kwaliteit’ boven solidariteit tegen genocide.
Toen we het nieuws van het Bozar-besluit vernamen, hebben wij als mede-initiatiefnemers van de Culturele Boycot Israël onmiddellijk met de directie van Bozar contact gezocht. De resulterende gesprekken hebben echter geen koerswijziging opgeleverd.
De cultuursector is gebouwd op de overtuiging dat artistieke uitwisseling de wereld op z'n minst geen kwaad aanricht
De programmering van Lahav Shani of eender welke andere doorbreking van de culturele boycot ondermijnt het heldere signaal dat zo veel andere culturele instellingen aan onze regeringen en andere maatschappelijke sectoren geven: op de genocidale misdaden van de Israëlische staat volstaat alleen een totale boycot als antwoord, naar het voorbeeld van de internationale boycot die het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime op de knieën kreeg.
Zoals wij in de boycottekst schreven: ‘De cultuursector is gebouwd op de overtuiging dat artistieke uitwisseling de wereld beter maakt of op z'n minst geen kwaad aanricht. Er kan echter geen sprake zijn van business as usual: er moet een einde komen aan de straffeloosheid.’
Tot de ondertekenaars behoren onder andere:
Berlinde Debruyckere, Tom Lanoye, Johan Grimonprez, Mirjam Devriendt, Peter Buggenhout, Jan Goossens, Alain Platel (SOS Gaza), Katrien De Ruysscher (SOS Gaza), Marijn Lems (Culturele Boycot Israël), ABVV, ACOD Cultuur, ACOD VRT, Artworkers For Palestine, Towards Apartheid Free Zones.
