De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
'Baas in eigen buik', een strijd die nog steeds doorgaat
Een van die eisen was : 'Abortus uit het strafrecht'. Abortussen gebeurden clandestien door ongeschoolde “engeltjesmakers”. In de jaren ‘60 en ‘70 van vorige eeuw stierven jaarlijks tot 50 vrouwen door deze illegale en gevaarlijke ingrepen.
De arbeidersbeweging en de feministische beweging stelden dus terecht eisen over reproductieve rechten van de vrouwen: toegankelijke en veilige abortus en zelfbeschikkingsrecht. Dat werd later door de Dolle Mina’s vertaald in de populaire slogan: 'Baas in eigen buik'. Door de volgehouden strijd werd abortus eindelijk gedoogd in 1990.
Dr. Peers voor legalisering anticonceptie en abortus
Hij was bekend om zijn grote sociale bewogenheid als lid van de KPB (Communistische Partij van België). Hij pleitte voor toegankelijke contraceptie en pijnloze bevallingen in een tijd dat epidurale anesthesie nog niet bestond. Respect voor de waardigheid van zwangere vrouwen liet dikwijls te wensen over bij artsen-gynaecologen. En ja, zelfs anticonceptie aanbevelen of promoten was verboden en strafbaar. Tenslotte pleitte hij ook voor het recht op abortus als deel van familieplanning.
Verschillende malen kreeg hij een gevangenisstraf en werd geschorst door de Orde van Geneesheren voor de abortussen die hij uitvoerde. Hij mocht zelfs geen patiënten meer ontvangen in het Centrum voor Verloskunde en Gynaecologie in Namen waar hij adjunct-directeur was. Deze strafmaatregelen werden pas in 1985, na zijn dood een jaar eerder, opgeheven.
In januari 1973 werd hij veroordeeld tot 34 dagen gevangenisstraf omdat hij een abortus had uitgevoerd op een minderjarig meisje met een mentale beperking dat zwanger was na een verkrachting.
Dat wekt enorme verontwaardiging in de publieke opinie en bij gezondheidspersoneel, feministische militanten, politici en rechtsgeleerden. Het leidde tot de legalisering van anticonceptie, abortus bleef verboden.
Dolle Mina Anne Léger gearresteerd, Dr. Amy veroordeeld
Anne Léger werd aangehouden omdat de politie brochures over anticonceptie in haar auto had gevonden. Daar stonden ook adressen in van Nederlandse abortusklinieken. Dat werd door de rechtbank gezien als propaganda voor abortus, verboden op basis van art. 338 van het Strafwetboek.
Het doel moet zijn dat elk kind geboren wordt in een veilig en liefdevol nest.
Ook dankzij grote publieke mobilisatie werd ze vrijgesproken, een belangrijke overwinning voor de beweging 'Baas in eigen buik'. Nochtans gingen nog lang niet alle vrouwenorganisaties akkoord met dat principe. Vooral vrouwenorganisaties uit de Christelijke zuil hadden er grote moeite mee.
De gynaecoloog en VUB-prof Jean-Jacques Amy werd herhaaldelijk veroordeeld wegens abortussen tot gevangenisstraffen met uitstel. In 1984 werd hij veroordeeld tot 1 maand gevangenisstraf omdat hij een 13-jarig meisje dat zwanger was gemaakt door de 14 jarige zoon van haar moeders partner, had geholpen.
Het Hof oordeelde dat het meisje wel in staat was een kind groot te brengen, ook al was ze minderjarig en ook al was er dus eigenlijk wettelijk sprake van verkrachting.
Lucie Van Crombrugge en de strijd voor gewenste kinderen
Een belangrijke rol speelde de Gentse abortuskliniek “Kollektief Anticonceptie”. Lucie Van Crombrugge leidde het sinds 1996. Ze trok ook mee aan het Vrouwen Overleg Comité (VOC, nu Furia) en Dolle Mina.
Het Kollektief wou abortus uit het strafrecht en een definitieve wettelijke en medische regeling. In1982 viel de rijkswacht binnen bij het Kollektief. Het werd voor 3 maanden gesloten. Vele medewerkers werden veroordeeld en pas later uiteindelijk vrijgesproken.
Zij werd wel eens de “Rode Barones” genoemd zeker toen ze lid werd van de PVDA. In 2015 ontving ze -samen met wijlen dr. Peers- een eredoctoraat aan de VUB voor haar volgehouden strijd voor vrouwenrechten, waaronder het belangrijke recht op abortus. Het ultieme doel moet volgens haar zijn dat elk kind geboren wordt in een veilig en liefdevol nest. Daarom moeten de vrouwen zelfbeschikkingsrecht over hun lichaam hebben.
3 april 1990: eerste legalisering
De abortuswet “maakt een einde aan meer dan anderhalve eeuw schijnheiligheid”, zei toen Dr. Amy. De stemming en de bekrachtiging verliepen evenwel niet van een leien dakje. De wet werd in het parlement aangenomen met een wisselmeerderheid. De regeringspartij CVP (nu CD&V) stemde tegen. Vervolgens voelde Koning Boudewijn - die via Fabiola sterke banden had met de meest rechtse krachten binnen het Vaticaan - morele bezwaren om de wet te bekrachtigen.
In verschillende landen zoals de VS en Polen werd het recht op abortus in de voorbije jaren al teruggeschroefd
Door de weigering van Boudewijn de wet te ondertekenen, zag de regering zich verplicht tot wat constitutioneel lapwerk. Boudewijn werd voor drie dagen in ‘de onmogelijkheid om te regeren’ verklaard. Het was de regering zelf die de wet in naam van het Belgische volk bekrachtigde. Paus Franciscus startte later een procedure op om Boudewijn zalig te verklaren omwille van zijn ‘moedige verdediging van het ongeboren leven’
De wet voorzag dat abortus binnen de 12 weken na de bevruchting niet meer strafrechtelijk vervolgd zou worden. Nadien blijft de strafwet toch van toepassing, behalve als de zwangere vrouw in levensgevaar verkeert. Er is een verplichte bedenktijd van 6 dagen.
De strijd voor de volledige depenalisering ging daarom ook door.
Abortus grotendeels uit de strafwet
Op 15 oktober 2018, een jaar na de dood van voorvechtster Lucie Van Crombrugge kwam de huidige wetgeving tot stand. Toch blijft ook deze wet nog halfslachtig.
De bedenktijd van 6 dagen blijft van kracht, behalve in geval van dringende medische redenen. Vrouwenbewegingen eisen dat die bedenktijd verdwijnt. Vrouwen hebben echt wel goed nagedacht voor zij een abortus vragen.
Artsen zijn ook niet verplicht in te gaan op vragen naar abortus. Zij moeten die vrouwen wel doorverwijzen naar artsen die wel een abortus willen uitvoeren.
Gewenste kinderen zijn veel minder slachtoffer van mishandeling.
De periode van 12 weken na de bevruchting is te kort. Daardoor moeten sommigen nog steeds uitwijken naar Nederlandse abortuscentra waar de toegelaten periode 24 weken is. Een foetus is pas levensvatbaar vanaf 24 weken en zou pas pijn voelen en een vorm van bewustzijn hebben vanaf 22 weken.
Er is een meerderheid van 8 partijen in het huidige parlement om, als compromis, de toegestane periode uit te breiden tot 18 weken na de bevruchting. Enkel de partijen CD&V, NVA en Vlaams Belang steunen die uitbreiding niet.
Er is dus nog werk aan de winkel. De abortuswet blijft een mijlpaal in het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen. In verschillende landen zoals de VS en Polen werd het recht op abortus in de voorbije jaren al teruggeschroefd.
Minder kinder- en moedersterfte
In België blijven de abortuscijfers laag: 8,8 promille vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Nederland, waar abortus toegelaten is tot 24 weken na conceptie, heeft een even laag cijfer. Het Europese gemiddelde bedraagt 18 promille en het mondiaal gemiddelde 39 promille. Het legaliseren van abortus heeft mee de moeder- en kindersterfte teruggedrongen, ook kindermishandeling. Gewenste kinderen zijn veel minder slachtoffer van mishandeling.
Bron: RoSa vzw, kenniscentrum voor Gender en Feminisme
