Onbelaste rijkdom van superrijken in belastingparadijzen, overtreft bezit van armste helft ter wereld
Het is vandaag, 2 april, precies tien jaar geleden dat de Panama Papers naar buiten waren gebracht, die op basis van miljoenen gelekte documenten onthulden hoe rijke personen en bedrijven constructies in belastingparadijzen gebruikten om vermogen te verbergen en belastingen te ontwijken. De huidige bevindingen van Oxfam tonen aan dat superrijken tien jaar later dit nog steeds volop doen.
“De Panama Papers onthulden een schaduwwereld waar de rijksten immense fortuinen stilletjes buiten het bereik van belastingen en toezicht verplaatsen. Tien jaar later sluizen de superrijken nog steeds gigantische rijkdom weg in offshore kluizen”, zegt Christian Hallum, belastingexpert bij Oxfam International.
Meer dan Franse bbp
Oxfam schat dat in 2024 3,55 biljoen dollar aan onbelaste rijkdom offshore werd gestald in belastingparadijzen en niet-gerapporteerde rekeningen. Dit bedrag is groter dan het bbp van Frankrijk en meer dan het dubbele van het gezamenlijke bbp van de 44 ‘minst ontwikkelde’ landen ter wereld.
De rijkste 0,1 procent bezit ongeveer 80 procent van alle onbelaste offshore rijkdom, ofwel zo’n 2,84 biljoen dollar. Binnen deze kleine groep bezit 0,01 procent, de ultrarijke top, ongeveer de helft daarvan. Dat komt neer op 1,77 biljoen dollar dat zij bezitten, zonder dat ze daar belasting over betalen.
"Het gaat over macht en straffeloosheid"
“Dit gaat niet alleen over slimme boekhouding, het gaat over macht en straffeloosheid", aldus Hallum. "Wanneer miljonairs en miljardairs biljoenen dollars wegstoppen in offshore belastingparadijzen, plaatsen ze zichzelf boven de verplichtingen die voor de rest van de samenleving gelden."
Hallum: "De gevolgen zijn even voorspelbaar als verwoestend: onze openbare ziekenhuizen en scholen worden ondergefinancierd, onze sociale samenhang wordt ondermijnd door toenemende ongelijkheid, en gewone mensen moeten de kosten dragen van een systeem dat is ingericht om een kleine elite te verrijken.”
Hardnekkig hoog
Hoewel er vooruitgang is geboekt in het terugdringen van onbelaste offshore rijkdom, blijft het niveau hardnekkig hoog op ongeveer 3,2 procent van het mondiale bbp. Onderzoekers schrijven deze daling toe aan onder andere de invoering van de Automatische Uitwisseling van Informatie (AEOI) rond 2016. Maar de vooruitgang is zeer ongelijk verdeeld, doordat de meeste landen in het Globale Zuiden uitgesloten zijn van het AEOI-systeem, ondanks hun dringende behoefte aan belastinginkomsten.
België zou jaarlijks tot 20 miljard euro extra kunnen innen
Daarom roept Oxfam regeringen op om inclusieve samenwerking in de wereld te versterken om de superrijken te belasten en belastingparadijzen te beëindigen onder de aankomende VN-Conventie, de UN Tax Convention. Een recent onderzoek van het Oostenrijks Instituut voor Economisch Onderzoek bevestigde dat verschillende OESO‑landen miljarden euro’s kunnen terugwinnen door een nieuw internationaal belastingsysteem in te voeren, waarbij bedrijven hun winsten niet langer zomaar kunnen verplaatsen naar belastingparadijzen. Zo zou België jaarlijks tot 20 miljard euro extra kunnen innen.
Ook is het belangrijk dat regeringen belastingdiensten en financiële transparantie versterken, zodat overheden de middelen hebben om de rijkdom van de rijkste individuen te identificeren en te volgen. Dit kan onder meer via een wereldwijd vermogensregister.
Bovendien moeten regeringen ervoor zorgen dat de rijkste 1 procent aanzienlijk hogere belastingtarieven betaalt op zowel arbeids- als kapitaalinkomsten, met nog hogere tarieven voor multimiljonairs en miljardairs. Er moeten dus belastingen worden ingevoerd op extreme rijkdom op niveaus die voldoende zijn om ongelijkheid te verminderen.
