Politieke wetenschappen voor dummies: neen HLN, het Vlaams Belang is niet links, maar extreemrechts
“Is Vlaams Belang de grootste ‘linkse’ oppositiepartij?”, zo titelt de opinie van Isolde Van den Eynde, politiek journalist van Het Laatste Nieuws.
Volgens mij had Van den Eynde net zo goed kunnen vragen of geel het mooiste rood is, of Tadej Pogacar de Premier League gaat winnen en of de pensioenhervorming van Jan Jambon eigenlijk heel erg feministisch is. Voor alle duidelijkheid - want tegenwoordig is het blijkbaar nodig om de meest evidente zaken uit te leggen - het antwoord is telkens neen. Pogacar is een wielrenner, de pensioenhervorming is indirect discriminerend voor vrouwen en Vlaams Belang is gewoon een extreemrechtse partij.
Dat Van den Eynde zich afvraagt of het Vlaams Belang links is geworden, komt omdat volgens haar “inhoudelijk de grens vervaagt” tussen de standpunten van de vakbonden en die van het Vlaams Belang. “Net als de vakbonden kant Vlaams Belang zich tegen nagenoeg elke begrotingsmaatregel van De Wever I. Of het nu gaat om de ‘centenindex’, de verhoging van btw en accijnzen, of de pensioenhervorming die mensen dwingt langer te werken. Wat ze nog delen? Het feestelijk negeren van de vergrijzingsfactuur die onze begroting bezwaart.”
Retoriek en realiteit
Laten we beginnen bij wat er waar is in de vaststellingen van Van den Eynde.
Ten eerste. Vlaams Belang zit in de oppositie en kant zich tegen het regeringsbeleid. De vakbonden voeren ook oppositie tegen de regering. Maar of een partij links of rechts is, kan je natuurlijk niet afleiden uit de vraag of het voor of tegen het regeringsbeleid is. Op de vakbondsbetoging protesteerde Bert Engelaar (ABVV) tegen wat de regering het strengste migratiebeleid ooit noemt. Het Vlaams Belang wil het nog strenger. Beiden zijn tegen de regering, maar om totaal tegengestelde redenen.
Wanneer we het stemgedrag van het Vlaams Belang bekijken, blijft er niets over van hun sociale imago
Ten tweede. Van den Eynde merkt ook correct op dat Vlaams Belang het ongenoegen dat leeft bij grote delen van de bevolking tracht te capteren en daarbij ook misleidende sociale beloftes niet schuwt. Het etiket ‘links’ horen ze zelf liever niet, maar ze doen er in die partij wel alles aan om zichzelf een sociaal imago aan te meten.
De vergissing die Van den Eynde hier maakt, is het verwisselen van retoriek met realiteit. Wanneer we het stemgedrag van het Vlaams Belang bekijken, blijft er niet veel over van hun zogenaamde sociale imago. De partij stemde op Europees niveau tegen een minimumloon, tegen meer inspraak voor werknemers, tegen initiatieven om fiscale fraude aan banden te leggen, en tegen gelijke verloning tussen mannen en vrouwen. Tegelijkertijd stemden ze in 2017 op federaal niveau vóór de verstrenging van de loonnormwet die de stijging van de lonen blokkeert.
Macht en rijkdom
Van den Eynde merkt zelf ook op dat de vakbonden en het Vlaams Belang met totaal andere voorstellen komen. “Waar de vakbonden traditioneel hun heil zoeken in vermogensbelastingen en het aanpakken van bedrijfssubsidies, wijst Vlaams Belang als vanouds naar de transfers naar Wallonië en de migratiefactuur.” Misschien zou iemand op de politieke redactie van Het Laatste Nieuws haar eens kunnen uitleggen dat dit nu net het verschil is tussen links en rechts.
Progressieve, linkse politiek wil macht en rijkdom herverdelen
Progressieve, linkse politiek richt zich naar boven: het wil macht en rijkdom herverdelen. Conservatieve, rechtse politiek richt zich naar onderen: het gebruikt iedereen die zich niet kan verdedigen als zondebok om de machtigen en de rijken buiten schot te laten. Vaak wordt daarbij nog een onderscheid gemaakt tussen sociaal-economisch en cultureel links of rechts. Maar aangezien de groepen die cultureel door rechts worden geviseerd in de realiteit ook sociaal-economisch het zwakst staan, is dat onderscheid erg willekeurig.
Er valt nog wel meer te zeggen over het onderscheid tussen linkse politiek en rechtse politiek. Zo is links van oudsher meer systeemkritisch, terwijl rechts eerder sceptisch is over de mate waarin de samenleving maakbaar is. Hoe dan ook, pas je eender welke gebruikelijke omschrijving van het onderscheid tussen links en rechts toe op het Vlaams Belang, dan zie je meteen dat die partij niet links is, maar extreemrechts.
Dat wisten we natuurlijk al lang. Het is best bizar te noemen dat zoiets nog moet worden uitgelegd. Maar als de politieke journalist van de meest gelezen krant van Vlaanderen de bal zo misslaat, is deze kleine verduidelijking misschien wel op z’n plaats.
