Waarom geen vredesbeurs in plaats van de BEDEX-wapenbeurs?
Het zijn hoogdagen voor wapenfabrikanten en de defensie-industrie. Sinds afgelopen zomer dienen NAVO-leden hun bijdragen exponentieel te verhogen, dus uitgaven voor militair materiaal worden opgevoerd. Bijgevolg krijgen wapenfabrikanten een stortvloed aan overheidscontracten en gaan hun aandelen de lucht in.
In deze context vindt op 12, 13 en 14 maart de Brussels European Defense Exhibition & conference plaats. BEDEX is een samenwerking tussen wapenbedrijven, het Belgische leger en de Europese Commissie. De beurs wil de Belgische wapenindustrie versterken en de oorlogseconomie een boost geven.
Oorlogseconomie
In een oorlogseconomie fungeert gewapend conflict als de motor van de welvaart. Mondiale spanningen en (angst voor) oorlog zorgen ervoor dat overheden hun defensiebudgetten opschroeven. Grootschalige investeringen in de ontwikkeling en productie van militair materiaal zijn het resultaat.
Is het een goed idee om politiek, leger en wapenindustrie nauw samen te laten werken, zoals bij de BEDEX-wapenbeurs gebeurt?
Dat is exact wat er nu gebeurt. De oorlog in Oekraïne komt erg dichtbij en het imperialisme van de Verenigde Staten creëert conflict en onrust wereldwijd. Dit komt wapenbedrijven goed uit. Terwijl Belgische wapenfabrieken zoals KNDS en FN Herstal enkele jaren geleden nog in moeilijke papieren zaten, kunnen ze nu opnieuw gigantische winsten boeken.
De keerzijde van zo’n omvangrijke wapenindustrie is dat de economische groei afhankelijk wordt van gewapende conflicten. In een wereld zonder conflict valt die economie in duigen, maar is een stabiele vrede juist niet het doel dat we voor ogen moeten hebben?
Oorlogsmisdaden en burgerslachtoffers
De vraag luidt dus of het wel een goed idee is om politiek, leger en wapenindustrie nauw samen te laten werken, zoals bij de BEDEX-wapenbeurs in Brussel gebeurt. Zo'n verwevenheid impliceert immers een gevaarlijke belangenvermenging.
De beslissingen die wapenfabrikanten maken, zijn gestoeld op het laten groeien van hun ondernemingen en op het verwerven van meer kapitaal. Hun doelen dienen dus niet noodzakelijk de belangen van een hele samenleving. Een analyse van sponsors achter BEDEX bevestigt hun samenwerking met regimes die mensenrechtenschendingen, oorlogsmisdaden en een resem burgerslachtoffers op hun geweten hebben.
De Belgische John Cockerill bijvoorbeeld, was jarenlang hofleverancier van het autocratische regime van Saoedi-Arabië. Het faciliteerde daarmee de oorlog in Jemen en de bijhorende humanitaire crisis.
Ook het Waalse overheidsbedrijf FN Herstal sponsort. Hierbij omzeilt het graag onze wetgeving door via dochterondernemingen in andere landen met een soepelere wetgeving alsnog hun wapens te verkopen aan oorlogsmisdadigers.
De wapenindustrie draait op overheidsgeld en kan niet overleven zonder
Franse sponsor en luchtvaartgigant Safran kwam recent zelfs in opspraak voor het leveren van militair materieel, zowel aan Rusland als aan Oekraïne. Ook ‘s werelds grootste defensiebedrijf Lockheed Martin ondersteunt de beurs. Dat bedrijf pakt uit met haar F-35 als het meest dodelijke gevechtsvliegtuig ter wereld. De lijst van oorlogsmisdaden gepleegd met de F-35 is lang. Enkele voorbeelden van de laatste maanden: de genocide op de Palestijnen, de ontvoering van Maduro en de aanvallen op Iran.
Defensie ≠ veiligheid
Veel ethische bezwaren tegen de bestemming of het gebruik van hun wapens lijken deze bedrijven niet te hebben. Onder het mom van ‘veiligheid’ rijven zij miljardencontracten binnen. Het gaat dan over veiligheid in de vorm van militaire overmacht, niet ‘veiligheid’ in de zin van vreedzame oplossingen voor conflicten.
De wapenindustrie draait bovendien op overheidsgeld en kan niet overleven zonder. Dat geld komt van domeinen die daadwerkelijk dienen voor de gezamenlijke veiligheid en welvaart: huisvesting, cultuur, educatie, gezondheidszorg, klimaat en ontwikkelingssamenwerking. Los van de vragen die we kunnen stellen over de zin en onzin van een wapenwedloop in een wereld met massavernietigingswapens, lijken burgers niet echt gebaat bij een oorlogseconomie.
Vredesbeurs
Alternatieven zijn er wel degelijk. Wat als beleidsmakers een vredesbeurs zouden organiseren in samenwerking met middenveldorganisaties in plaats van een wapenbeurs met de wapenindustrie? Politici zouden samen met vredesorganisaties de verschillende alternatieven van conflictoplossingen kunnen uitdiepen.
Wat als beleidsmakers een vredesbeurs zouden organiseren in samenwerking met middenveldorganisaties?
Ze zouden kunnen analyseren wat de oorzaken van gewapend conflict zijn en hoe imperialistische belangen aan de basis liggen van geweld en oorlog wereldwijd. De discussies zouden gaan over het voorbereiden van vrede via diplomatie, globale rechtvaardigheidsstructuren, en investeringen in organisaties die samenwerking en politieke dialoog wereldwijd ondersteunen.
Minister van Defensie Theo Francken zou het in deze alternatieve realiteit in zijn openingsspeech kunnen hebben over hoe België inzet op de-escalatie en vredeshandhaving en toelichten dat ‘defensie’ en ‘veiligheid’ méér betekenen dan de aankoop van wapens. De 8.000m² aan tentoonstellingsruimte zou niet gebruikt worden om de brute kracht van dodelijke machines te demonstreren, maar plaats bieden aan initiatieven rond democratie en burgerparticipatie, inclusiviteit, rechtvaardigheid en welzijn. Ze zouden er kunnen tonen wat voor soort veiligheid burgers echt nodig hebben.
Oorlogsnarratief
Maar vandaag kiezen onze beleidsmakers voor een andere koers. Geen vredesbeurs in samenwerking met vredesorganisaties, maar snoeien in hun subsidies zonder gegrond argument. Minder geld voor initiatieven die werken aan de voorwaarden voor vrede, maar wel een Vlaamse decreetswijziging om de belangen van de oorlogsindustrie nog meer te kunnen behartigen. Onze politici kiezen voor bangmakerij door geweld en oorlog te legitimeren als antwoord op conflict. Ook al gaat dat ten koste van wat nodig is om écht de veiligheid van mens en planeet te kunnen verzekeren, zowel hier als in de rest van de wereld.
Met een gala gesponsord door ING en Theo Francken en Bart De Wever als eregasten
Investeren in wapens, betekent investeren in oorlog, en de enige winnaar van oorlog is de wapenindustrie. Het drie dagen durende massa-evenement BEDEX, met een gala gesponsord door ING en Theo Francken en Bart De Wever als eregasten, zal de gevaarlijke verwevenheid tussen politiek en de oorlogsindustrie alleen maar versterken.
Truike Geerts is medewerker bij Vredesactie, een vzw die zich inzet voor een maatschappij waarin conflicten worden opgelost zonder (dreigen met) geweld.
