Meer werken? Als vrouwen stoppen met zorgen zullen we nog wel eens zien wie zich moet aanpassen
“We houden rekening met vrouwen dat ze een aanpassing gaan doen”, stelde minister Jan Jambon (N-VA) in Terzake over de pensioenhervorming, waarbij we met zijn allen meer jaren gaan moeten werken om recht te hebben op een volledig pensioen. Deze hervorming zal vrouwen harder raken dan mannen, doordat zij nog altijd vaker deeltijds werken dan mannen.
“Als je de kosten van het pensioensysteem onder controle wilt krijgen, kan je dat niet doen door een hoger pensioen uit te betalen en minder te laten werken”, waren de wijze woorden van Jambon. Dat vrouwen gemiddeld meer werken dan mannen neemt Jambon dan niet mee in zijn analyse. Naast hun betaalde job, besteden ze namelijk gemiddeld 22 uur per week aan onbetaald zorgwerk. Dit is 10 uur per week meer dan mannen.
“We houden rekening met vrouwen dat ze een aanpassing gaan doen”
Zorg voor kinderen, het huishouden en mantelzorg: het is allemaal onbetaalde arbeid die vaker door vrouwen wordt opgenomen. Bijna 40 procent van de vrouwen werkt deeltijds, terwijl van de mannen slechts 10 procent. Daardoor hebben zij minder ruimte om betaald te werken. Bovendien bevinden veel jobs die vooral door vrouwen worden uitgevoerd, zich in sectoren waarin geen voltijdse contracten worden aangeboden.
Het gevolg is dat vrouwen gemiddeld minder betaald werken en nu door de pensioenhervorming dus een lager pensioen zullen krijgen. Niet omdat vrouwen daar per se voor kiezen, maar omdat onze arbeidsmarkt en onze samenleving zo georganiseerd zijn. Het antwoord van Jambon op die realiteit? “Vrouwen gaan een aanpassing doen.”
Waarom vrouwen zich niet kunnen aanpassen
Wacht, wat? Dat is wat veel vrouwen moeten hebben gedacht toen ze die uitspraak hoorden. Op Radio 1 vertelden de presentatoren dat hun groepschat met bezorgde mensen direct ontplofte. ‘Als ik meer moet werken, zorgt Jambon dan ook voor betere en betaalbare kinderopvang?’, vroeg een persoon. ‘En wat gebeurt er met vrouwen die mantelzorg opnemen? Wat is daar het plan voor?’, aldus een ander.
Jambon legt met zijn uitspraak een blinde vlek in de hervorming bloot. Alsof het onbetaald zorgwerk slechts een hobby is. Terwijl het vormt de basis van onze economie. Als er gestopt wordt met onbetaald werk zoals de was en de plas, dan kan er niemand fulltime werken.
“Je kan niet zomaar tegen vrouwen zeggen: jullie moeten gewoon wat minder zorgen”, zegt ook Noëmi Willemen in De Ochtend op Radio 1. Ze had net haar kinderen op school afgezet - tja, de ironie - en leek ergens voor de regen te schuilen, terwijl ze de vraag beantwoordde of gedragsverandering mogelijk is.
De redenering van Jambon vertrekt vanuit de foute aanname dat vrouwen vrijwillig minder werken
Als we willen dat vrouwen meer gaan werken, moeten we eerst zorgen dat de publieke voorzieningen dat mogelijk maken, zegt Willemen. De redenering van Jambon vertrekt vanuit de foute aanname dat vrouwen vrijwillig minder werken. Maar in de kinderopvang in Vlaanderen komen we 29.000 plaatsen tekort. Woonzorgcentra en jeugdhulp kampen ook met grote tekorten aan plaats, door personeelstekort. En ook in de zorg voor mensen met een handicap zijn er ellenlange wachtlijsten. In het regeerakkoord zien we geen enkele indicatie dat de regering op deze gebieden genoeg verbeteringen wil doorvoeren.
Spelregels veranderen, terwijl wedstrijd al gespeeld is
Daarbij verandert de pensioenhervorming de spelregels terwijl de wedstrijd al (bijna) gespeeld is. Veel vrouwen die binnenkort met pensioen gaan, hebben gewerkt volgens de toen geldende regels. Vaak was dit deeltijds om daarnaast dus ook de zorg voor kinderen of familieleden op te nemen.
Nu worden ineens strengere regels met terugwerkende kracht toegepast op hun gelopen loopbaan, waardoor ze ineens een stuk lager pensioen krijgen als ze vervroegd met pensioen willen gaan, of zelfs géén recht meer hebben op een vervroegd pensioen. Maar deze vrouwen kunnen niet terug in de tijd en hun loopbaan aanpassen.
Zelfs de Raad van State waarschuwde begin dit jaar al dat de pensioenhervorming leidt tot discriminatie, doordat mensen die deeltijds werken anders worden behandeld dan wie voltijds werkt. En aangezien het dus vaker vrouwen zijn die deeltijds werken dan mannen, is er volgens de Raad van State ook sprake van indirecte discriminatie op basis van geslacht. In plaats van rekening te houden met dat vrouwen zich gaan aanpassen aan de pensioenhervorming, zou de regering beter rekening houden met de uitspraak van de Raad van State.
Uitspraak Jambon vat beleid samen
Er is nu veel verontwaardiging over de uitspraken van Jan Jambon, maar we mogen niet uit het oog verliezen dat die uitspraak ook gewoon het gehele beleid samenvat. Met de pensioenhervorming wil de regering ons allemaal langer laten werken voor minder pensioen, en vrouwen zullen daar het grootste slachtoffer van zijn. Met andere woorden: wat Jambon doet, is net zo erg als wat hij zegt.
Misschien moeten alle vrouwen die onbetaald zorgwerk doen maar eens staken
De uitspraken van Jambon zijn volledig in lijn met de ideologie die het beleid van deze regering bepaalt, met name dat de markt de motor is van alle welvaart. Het is op zich weinig verwonderlijk dat wie vanuit die ideologie naar de wereld kijkt, de onbetaalde zorg die onze samenleving samenhoudt, uit het oog verliest. Misschien moeten alle vrouwen die dat onbetaald zorgwerk doen maar eens staken. En niet alleen morgen, maar gedurende een paar weken. Dan zullen we nog weleens zien wie zich uiteindelijk zal moeten aanpassen.
