Vlaanderen zet poort wagenwijd open voor wapenexport naar conflictgebieden
Terwijl de internationale roep om ethiek en naleving van het internationaal recht toeneemt, lijkt de Vlaamse regering een tegenovergestelde koers te varen. Achter de schermen wordt gewerkt aan een nieuw Wapenhandeldecreet dat de exportcontroles niet versterkt, maar juist tot een absoluut minimum herleidt.
Vredesactie waarschuwt dat, als dit voorstel erdoor komt, het effectieve toezicht verdwijnt op waar Vlaamse wapentechnologie uiteindelijk belandt.
Watermerk van de militaire industrie
Volgens Jo Dirix, campaigner bij Vredesactie, is de tekst van het nieuwe decreet niet geschreven met het oog op mensenrechten, maar met de winstmarges van de wapenindustrie in het achterhoofd. De invloed van de lobbygroepen lijkt diep in de beleidsteksten te zijn doorgedrongen.
“Vlaamse wapenonderdelen zullen opnieuw in de genocide worden ingezet”
"Het voorstel dat de Vlaamse regering nu op tafel legt, draagt het watermerk van de militaire industrie. Met dit voorstel vermindert de overheid de exportcontrole van wapenonderdelen tot het absolute minimum, terwijl ze meer macht naar zich toetrekt en een compleet ondoorzichtig beleid voert.”
“Dit voorstel werd mee afgeklopt door Vooruit en CD&V en dreigt het wapenembargo tegen Israël – nog maar vier maanden geleden door de Vlaamse regering herbevestigd – volledig uit te hollen. Vlaamse wapenonderdelen zullen dus opnieuw in de genocide worden ingezet.”
Achterpoort voor export naar de VS en verder
Een van de meest zorgwekkende punten in het voorontwerp is de uitbreiding van de zogenaamde ‘algemene vergunningen’ via artikel 14. Voorheen gold dit vereenvoudigde systeem enkel voor transporten binnen de Europese Unie. De regering wil dit nu uitbreiden naar andere NAVO-landen en internationale samenwerkingsprojecten.
Dit is problematisch omdat landen zoals de Verenigde Staten het VN Wapenhandelsverdrag niet hebben ondertekend. Door de controle op het eindgebruik en de (weder)uitvoer tot een minimum te beperken, creëert Vlaanderen een achterpoort.
Dit zet de deur open voor Vlaamse onderdelen in Israëlische gevechtsvliegtuigen of drones
Vlaams militair materiaal kan via een tussenstop in een NAVO-land probleemloos doorstromen naar conflictgebieden of regimes die zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden, zonder dat er nog enige vorm van Vlaamse controle of toezicht aan te pas komt.
Bovendien spreekt de regering over een 'lijst van landen' waarnaar export vlotter mag verlopen. Echter, de criteria voor deze lijst en de landen die erop staan, worden angstvallig geheimgehouden voor het grote publiek.
Einde embargo tegen Israël?
In september 2025 herbevestigde de Vlaamse regering nog het wapenembargo tegen Israël. Maar de nieuwe artikelen 13 en 31 over 'overdracht' maken de handhaving van dat embargo nagenoeg onmogelijk. Voor overdrachten binnen internationale samenwerkingsprogramma’s zou er namelijk geen controle meer plaatsvinden. Dit ondermijnt de kern van het VN Wapenhandelsverdrag en zet de deur open voor Vlaamse onderdelen in Israëlische gevechtsvliegtuigen of drones.
Ook de doorvoer via Vlaams grondgebied wordt volgens artikel 17 versoepeld. De controle stopt wanneer goederen uit EU- of NAVO-landen komen. Recente schandalen rond de doorvoer van wapens via de haven van Antwerpen naar Israël hebben echter al aangetoond dat de herkomst van goederen geen enkele garantie biedt voor de uiteindelijke bestemming.
Zonder belangrijke ingrepen loopt de Vlaamse overheid het risico op zware internationale rechtszaken
Mensenrechten in de prullenbak
Misschien wel het meest cynische onderdeel van het nieuwe decreet is het schrappen van artikel 28. Dit artikel waakte specifiek over cruciale zaken zoals de inzet van kindsoldaten, de doodstraf en gendergerelateerd geweld. Door deze expliciete verwijzing te verwijderen, verdwijnt een fundamentele waarborg voor mensenrechten bij de uitvoer van wapens.
Tegelijkertijd weigert de regering, ondanks eerdere uitspraken van de Brusselse rechtbank en het Grondwettelijk Hof in 2025, om werk te maken van volledige transparantie. Er komt geen openbaar register voor vergunningen, waardoor het voor journalisten en mensenrechtenorganisaties onmogelijk wordt om de handel in de gaten te houden.
Eisen van Vredesactie
Vredesactie eist dat de genoemde artikelen over controle op eindgebruik en doorvoer onmiddellijk worden aangepast om de mensenrechten te waarborgen. De regering moet de volledige naleving van internationale verdragen zoals het VN Wapenhandelsverdrag en het Genocideverdrag garanderen.
18.000 burgers ondertekenden het verzoekschrift ‘Stop wapens voor Israël’
Daarnaast is er nood aan volledige transparantie over alle verleende vergunningen. Alleen zo kan men verzekeren dat het embargo tegen Israël behouden blijft en dat er geen enkel Vlaams schroefje meer terechtkomt in de Israëlische oorlogsmachine. Zonder deze ingrepen loopt de Vlaamse overheid bovendien het risico op zware internationale rechtszaken.
Wat nu?
De Vlaamse regering heeft tot op heden nog geen advies gevraagd aan het Vlaams Vredesinstituut, wat een verplichte stap is in het wetgevend proces. Zodra dat advies er is, volgt het debat in het Vlaams Parlement.
Vredesactie heeft alvast een sterk mandaat: meer dan 18.000 burgers ondertekenden het verzoekschrift ‘Stop wapens voor Israël’. Zij zullen dan ook gehoord worden in het parlement om dit gevaarlijke decreet tegen te houden.
