De Vlaamse Wierd Duk en de verontwaardigingseconomie
Hugo Camps heeft er de rest van zijn leven spijt van gehad: die ene column waarin hij te ver ging en Steve Stevaert op de ochtend van publicatie voor het ruime sop koos. Een goede columnist weet dat zijn woorden wapens zijn, met de potentie om het onderwerp van zijn tekst tot wanhoop te drijven.
Marnix Peeters heeft in HLN nu ook zo’n tekst geschreven. Zijn column begint met zijn verontwaardiging over de Nederlandse dominantie bij de Boon Literatuurprijs, maar al snel gaat het over “dat vrouwtje” Dalilla Hermans. Karaktermoord wordt hier verheven tot stijlfiguur.
Hoewel ik zelf niet altijd eens ben van Hermans’ artistieke keuzes, is dat hier de kwestie niet. Een volwassen democratie heeft het recht om verschillende stemmen te verdragen, zonder dat we hun reputatie als een vuilniszak op straat uitstorten.
Met deze tactiek kroont Peeters zichzelf tot de Vlaamse Wierd Duk
Peeters serveert dampen die moeten ruiken naar een volwaardig gerecht. “Naar verluidt.” “Ik heb verslagen gelezen.” Het zijn de smaakmakers voor de onderbuik van La Flandre Profonde. Maar net zoals de mosterd bij een broodje kroket, maskeert het de werkelijke smaak.
Tribalisme als verdienmodel
Er valt legitieme kritiek te leveren op de Boon Literatuurprijs: waarom is de oogst aan Vlaamse nominaties dit jaar zo schraal? Dat is een noodzakelijk debat over letterenbeleid. Maar Peeters slaat dat debat dood door het te herleiden tot de aanwezigheid van één vrouw in een jury. Hij weeft een web van complotachtige suggesties waarin hij de aanwezigheid van Hermans koppelt aan het "dichtdraaien van de kraan voor witte mannen".
Met deze tactiek kroont Peeters zichzelf tot de Vlaamse Wierd Duk. Duk, de stercolumnist van De Telegraaf, heeft van polarisatie een verdienmodel gemaakt. In kwaliteitsbladen als NRC en De Groene Amsterdammer wordt hij geanalyseerd als de journalist die niet informeert, maar "tribaliseert".
Zodra er een spiegel wordt voorgehouden, is de vluchtweg de enige optie
Hij verdeelt de wereld steevast in de "vergeten burger" versus de "linkse elite". Hij normaliseert termen als 'omvolking' (een begrip uit de koker van extreemrechtse complotdenkers) door ze te presenteren als "statistiek".
Opmerkelijk: toen Duk onlangs in het EO-programma Dit is de Week geconfronteerd werd met zijn werkwijze door gastvrouw Ronit Palache, liep hij weg uit de uitzending. De man die de confrontatie opzoekt in zijn columns, verdraagt de dialoog niet in de werkelijkheid. Het is de ultieme zwakte van de scherpslijper: zodra er een spiegel wordt voorgehouden, is de vluchtweg de enige optie.
De verontwaardigingseconomie
Dat HLN dit plaatst, is een bewuste redactionele keuze. De redactie weet dondersgoed dat een aanval op een zwarte vrouw met Rwandese roots gegarandeerd clicks genereert. Het is de verontwaardigingseconomie in volle actie: polarisatie als verdienmodel. Het maximaal uit elkaar spelen van mensen zorgt voor maximale engagement, wat zich vertaalt in meer advertenties en meer data voor de mediaconglomeraten.
De ironie is dat Peeters en Hermans in deze dynamiek elkaars “beste vijanden” zijn geworden: twee pionnen in een schaakspel dat door anderen wordt gespeeld. Peeters heeft het "woke-vijandbeeld" nodig om relevant te blijven voor zijn achterban, en de heftigheid van de aanval dwingt Hermans bijna in een rol van martelaar op sociale media. Ze houden elkaar gevangen in een toxische dans waar algoritmes garen bij spinnen.
Peeters schrijft niet om de literatuur te redden, maar om de brandstapel brandende te houden
Misschien is het tijd voor een Vlaamse variant van het televisieprogramma Marathoninterview op de Nederlandse omroep VPRO. Zet Peeters en Hermans drie uur lang samen in een studio, zonder de veilige barrière van een eenzijdige column. Wellicht kunnen ze elkaar na twee uur best luchten en wordt de mens achter het symbool zichtbaar.
Maar die menselijkheid verkoopt niet. Een “vrouwtje” afserveren wel. Peeters schrijft niet om de literatuur te redden, hij schrijft om de brandstapel brandende te houden. Broodjes kroket zijn snel verteerd. De schade van deze ‘Duk-journalistiek’ aan ons publieke debat helaas niet.
