Na tien dagen hebben de superrijken hun CO2-budget voor 2026 al opgebruikt
Een record aan vervuiling in recordtijd
Het jaar 2026 is nog maar net begonnen, maar voor de rijkste 1% van de wereldbevolking is het klimaatbudget voor het hele jaar al opgesoupeerd. Volgens een analyse van Oxfam hebben zij op 10 januari al evenveel CO2 uitgestoten als verantwoord is voor een heel jaar.
Terwijl veel mensen proberen te besparen, jaagt een kleine minderheid er alles doorheen
Deze datum wordt door de organisatie 'Pollutocrat Day' genoemd. Het is het moment waarop de excessieve levensstijl van de superrijken de grenzen van de planeet overschrijdt. Voor de absolute top, de rijkste 0,1%, valt deze grens zelfs al op 3 januari, na nauwelijks drie dagen dus.
Het ‘klimaatbudget’ is niet zomaar een cijfer. Het is de maximale hoeveelheid uitstoot die per persoon is toegestaan om de opwarming van de aarde onder de kritieke grens van 1,5 graad te houden. Terwijl veel mensen proberen te besparen, jaagt een kleine minderheid er alles doorheen.
De dodelijke prijs van overconsumptie
De gevolgen van deze ‘koolstof-roekeloosheid’ zijn letterlijk dodelijk. De uitstoot van de rijkste 1% in slechts één jaar tijd zal naar schatting leiden tot 1,3 miljoen hittegerelateerde sterfgevallen tegen het einde van deze eeuw. Hun luxe van vandaag is de tragedie van morgen.
Elke miljardair bezit gemiddeld een beleggingsportefeuille die goed is voor 1,9 miljoen ton CO2 per jaar
De ecologische voetafdruk van de superrijken veroorzaakt ook een gigantische economische ravage. Vooral lage- en middeninkomenslanden betalen de rekening. De schade die zij oplopen door de decennialange overconsumptie van de elite kan tegen 2050 oplopen tot maar liefst 44.000 miljard dollar.
Het is de ultieme onrechtvaardigheid van de klimaatcrisis: degenen die het minst hebben bijgedragen aan de opwarming, worden het hardst getroffen. Inheemse groepen, vrouwen en gemeenschappen in arme, klimaatgevoelige regio’s verliezen hun huizen en levensonderhoud door toedoen van een handvol miljardairs.
Investeren in de afgrond
De vervuiling stopt niet bij hun privéjets of megajachten. De rijkste individuen hebben hun vermogen vaak geparkeerd in de meest vervuilende industrieën ter wereld. Elke miljardair bezit gemiddeld een beleggingsportefeuille die goed is voor 1,9 miljoen ton CO2 per jaar.
Tijdens de recente klimaattop waren meer lobbyisten voor fossiele brandstoffen aanwezig dan afgevaardigden van bijna elk ander land
Dit betekent dat hun rijkdom actief wordt ingezet om de klimaatcrisis te verergeren. In plaats van te investeren in een groene transitie, blijft het kapitaal stromen naar fossiele brandstoffen. Zo wordt de wereld door een kleine groep beleggers steeds verder de afgrond in geduwd.
Nafkote Dabi van Oxfam benadrukt dat regeringen een keuze hebben. Ze kunnen blijven toekijken, of ze kunnen de rijkste vervuilers aanpakken. Door de CO2-uitstoot van de superrijken drastisch aan banden te leggen, kan de wereld weer op koers komen voor de broodnodige klimaatdoelstellingen.
Macht van de lobbyisten
Waarom verandert er zo weinig? De superrijken en hun bedrijven gebruiken hun enorme macht om beleid te dwarsbomen. Tijdens de recente klimaattop in Brazilië waren er bijvoorbeeld meer lobbyisten voor fossiele brandstoffen aanwezig dan afgevaardigden van bijna elk ander land.
Het resultaat is een beleid dat de planeet opoffert voor de winsten van enkelingen
Met 1600 aanwezigen vormden zij een schaduwleger die er alles aan deden om de onderhandelingen af te zwakken. Deze invloed zorgt ervoor dat onrechtvaardige systemen in stand blijven. Politieke besluitvorming wordt zo gekocht door degenen die baat hebben bij het behoud van de status quo.
De concentratie van rijkdom leidt onvermijdelijk tot een concentratie van politieke macht. Hierdoor worden klimaatmaatregelen die de elite zouden raken, stelselmatig naar de prullenbak verwezen. Het resultaat is een beleid dat de planeet opoffert voor de winsten van enkelingen.
Laat de vervuiler eindelijk betalen
Oxfam stelt concrete maatregelen voor om deze waanzin te stoppen. De eerste stap is een eerlijke belasting op inkomen en vermogen. Door de superrijken zwaarder te belasten, ontstaat er ruimte voor internationale samenwerking en een rechtvaardige verdeling van de klimaatlasten.
Het is tijd voor een verbod of zware belasting op luxegoederen met een hoge uitstoot
Daarnaast moeten de excessieve winsten van fossiele-brandstofbedrijven direct worden aangepakt. Een belasting op de winsten van de 585 grootste olie-, gas- en kolenbedrijven zou jaarlijks 400 miljard dollar kunnen opbrengen. Dat bedrag dekt precies de kosten voor de klimaatschade in het Globale Zuiden.
Ten slotte is het tijd voor een verbod of zware belasting op luxegoederen met een hoge uitstoot. Denk aan privéjets en superjachten. De uitstoot van een rijke Europeaan in één week vakantie op een jacht is gelijk aan de totale jaaruitstoot van iemand uit de armste 1%.
Tijd voor radicale verandering
Om de 1,5 graad-doelstelling nog te halen, moet de rijkste 1% zijn uitstoot tegen 2030 met maar liefst 97% verminderen. Dat vraagt niet om kleine aanpassingen, maar om een radicale systeemverandering. We kunnen het ons simpelweg niet langer veroorloven om de rijksten de wereld te laten opbranden.
De strijd tegen de klimaatcrisis is onlosmakelijk verbonden met de strijd tegen ongelijkheid
De strijd tegen de klimaatcrisis is onlosmakelijk verbonden met de strijd tegen ongelijkheid. Pas als we de macht van de 'pollutocraten' breken, is er hoop op een leefbare toekomst voor iedereen. De technologie en de middelen zijn er, nu is de politieke moed nodig.
