Kaouther Ben Hania: “'The Voice of Hind Rajab' is een woedekreet: stop de genocide en de straffeloosheid!”
Het verhaal is ondertussen alom bekend. De Palestijnse Rode Halve Maan ontving op 29 januari 2024 een noodoproep uit Gaza. De vijfjarige Hind Rajab zit vast in een auto die onder vuur genomen wordt door het Israëlische leger. Daarbij komen familieleden om het leven. "Ik ben zo bang, kom alsjeblieft. Kom me halen. Wil je alsjeblieft komen?" smeekt het meisje.
Hulpverleners trachten een reddingsoperatie op te zetten maar door een bureaucratische mallemolen gaan kostbare uren verloren. Uiteindelijk kan toch een ambulance worden uitgestuurd maar het Israëlische leger doodt zowel de ambulanciers als het jonge meisje.
Tragedie en aanklacht
Het geweld laat cineaste Kaouther Ben Hania (Les filles d’Olfa, The man who sold his skin) buiten beeld maar haar hybride The Voice of Hind Rajab – een mix van geënsceneerde scènes en echte telefoongesprekken – legt de gevoelens van frustratie, woede en onmacht bij de hulpverleners bloot.
Acteurs vertolken die emoties en creëren zo een intense tragedie die niet nalaat te benadrukken hoe Palestijnen het slachtoffer zijn van een systeem gericht op het vernietigen van mensen en het verhinderen van hulpverlening. “Ik wou de wereld doen luisteren naar Hinds stem” zegt Kaouther Ben Hania (° 1977) wanneer ze haar film komt voorstellen in België.
Het Israëlische leger heeft in Gaza helaas al zoveel slachtoffers gemaakt dat er ondertussen al pakken verhalen te vertellen zijn. Waarom koos je voor dat van Hind Rajab?
Kaouther Ben Hania: “Omdat Hinds verhaal mij bijzonder getroffen heeft. Maar in de stem van dit jonge meisje klinkt ook de stem van Gaza. Haar roep om hulp is die van alle Palestijnen die belaagd worden en niet kunnen geholpen worden omdat het gebied door het Israëlische bezettingsleger is afgesloten."
"In haar tragedie schuilt iets dat het individuele overstijgt en ons een inkijk geeft in de gruwel die in Gaza dagelijkse realiteit is. Burgers worden geconfronteerd met ontmenselijking en moorddadig geweld. The Voice of Hind Rajab is een aanklacht. Met een wereld waarin niemand komt wanneer een kind smeekt om hulp kan ik niet leven.”
Cinema als empathie machine
Onderzoeksjournalisten spitten het tragische gebeuren al uit. Maar via cinema wil je een ruimer publiek bereiken.
“Cinema is de empathieruimte bij uitstek. We bevinden ons bij mensen, nemen hun plaats in en kijken via hun blik. Het was heel belangrijk voor mij om in The Voice of Hind Rajab het standpunt van de medewerkers van de Palestijnse Rode Halve Maan in te nemen. Ze doen al het mogelijke om dit jonge meisje te redden maar slagen er niet in."
"Hun falen is te wijten aan een systeem dat hulp quasi onmogelijk maakt door de militaire bezetting, de bureaucratische mallemolen en de brutale legeracties. Die gewelddadige chaos wou ik belichten. Net als de heroïsche hulpverleners die dag in dag uit vechten om levens te redden.”
Een reconstructie vraagt om veel research. Hoe ging je te werk?
“Het eerste wat ik deed was de moeder van Hind, die zich toen nog in Gaza bevond, bellen om haar akkoord te vragen. Want zonder die toestemming was The Voice of Hind Rajab er nooit gekomen. Zij wou echter meewerken en komt aan het einde van de film zelf in beeld."
"Nadat ik alle geluidsopnamen van de gesprekken tussen Hind en de hulpverleners had beluisterd - op zich al heel zwaar en confronterend - contacteerde ik alle betrokkenen. Medewerkers van de hulpdiensten en familieleden van Hind. Voor ik aan een scenario kon beginnen, moest ik immers alle gebeurtenissen oplijsten."
"Dat feitenrelaas hielp me een script te schrijven dat ik voorlegde aan de betrokkenen. Tegelijk begon ik aan de casting, aan het verbinden van acteurs met reële figuren. Het ging om Palestijnse acteurs die leken op de echte betrokkenen. Ik wou maximale authenticiteit, want in een verhaal dat op horrorfictie lijkt dient alles realistisch en waarheidsgetrouw te zijn. Dit is immers geen filmdrama maar een echte tragedie."
"Doordat toeschouwers geconditioneerd worden om naar acteurs en personages te kijken moet het waargebeurde karakter constant duidelijk blijven. Het gaat om de realiteit, niet om een verzinsel. Daarom bracht ik elke acteur in contact met de man of vrouw die ze spelen. Waardoor ze hun personage beter leerden kennen en alles juist konden krijgen."
"Er is belangrijk onderzoeksjournalistiek werk verricht door The Washington Post, Al Jazeera draaide een documentaire en er verscheen een Brits onderzoeksrapport. Daardoor beschikten we voor de opnamen over voldoende informatie om een waarheidsgetrouw beeld te creëren. Naast die onontbeerlijke research ontstond The Voice of Hind Rajab vooral vanuit een heel sterke emotie. Met empathie en gevoelens van woede en onmacht.”
Op de huid van hulpverleners
Door in de ruimte bij de medewerkers van de Rode Halve Maan te blijven creëer je een claustrofobie die deze emoties versterkt.
“Het opzet was vooral bij hen te blijven en hun ervaring te delen. Maar de huis clos versterkt natuurlijk alles. In de ruimte van de hulpverleners suggereert het binnenkomende stemgeluid van het jonge meisje een andere gesloten ruimte. Namelijk de auto waarin zij met zes dode lichamen opgesloten zit terwijl er buiten tanks opereren."
"Het beeld dat zo via geluid in onze verbeelding ontstaat geraakt verstrengeld met dat van hulpverleners die trachten haar te redden. Ik wou het verhaal vanuit hun standpunt vertellen omdat ik, toen ik de geluidsfragmenten voor het eerst hoorde, het gevoel kreeg dat ze mij vroeg haar te redden."
"Daarom wou ik empathische mensen centraal stellen. Mensen die zoals de hulpverleners de in gevaar verkerende individuen wilden gaan redden maar verhinderd worden om het gebied te betreden. Die belemmering versterkt de frustratie, de gevoelens van onmacht en woede.”
Hybride film
Net als in Les filles d’Olfa (2023) mix je documentaire en fictie, echte opnamen en nagespeelde dialogen. Hoe delicaat en moeilijk was dat?
“De grote vraag was: hoe film je dit verhaal? Er was natuurlijk het archief, de gesprekken tussen Hind en de mensen van de Rode Halve Maan, en het documentaire aspect. Maar daarnaast ook het verhaal dat ik wou vertellen. Een verhaal waar je via fictie dingen invult. Aangezien het gebeuren in het verleden speelt kan je alles vanuit historisch oogpunt heel documentair benaderen. Maar ik ging altijd terug naar mijn eerste kennismaking met Hind, haar stem en haar smeekbede om hulp. Om de emoties daarvan te herbeleven had ik acteurs nodig die dat moment vertolken. De impact van een documentaire was minder geweest.”
Omdat zo’n documentaire afstand had gecreëerd.
“Inderdaad. Ik beleefde dat moment terwijl er een genocide plaatsvond en in mijn naïviteit geloofde ik dat het een kantelmoment was. Maar nee, de genocide ging gewoon verder. De tragedie had iets onafwendbaars en niet af te stoppen. Het gebeurde en het gebeurde opnieuw en opnieuw. Ik wilde met de kijker deze energie delen. Dat gevoel van onmacht, onbegrip en verontwaardiging omwille van de moorddadige waanzin delen.”
Geen straffeloosheid
De Hind Rajab Foundation diende een klacht in bij het Internationaal Strafhof van Den Haag waarbij 24 militairen beschuldigd worden van de moord op Hind, de familie en de twee ambulanciers. Kan dat wèl een kantelmoment worden?
“Ik hoop het, maar het is moeilijk te zeggen. Alleen: het verlangen naar gerechtigheid is groot, samen met de Palestijnse bevolking wil ik dat de gruwel en de straffeloosheid stoppen. Ik heb er met Hinds moeder over gesproken en zij wil één ding voor haar dochter: gerechtigheid! Dat zij die het bevel gegeven hebben, zij die geschoten hebben en die verantwoordelijk zijn voor de dood van de familie, van Hind en de ambulanciers bestraft worden. Of dit gaat gebeuren is de vraag maar The Voice of Hind Rajab is een woedekreet: stop de genocide en de straffeloosheid!”
Wat was het moeilijkste aan het maken van deze film?
“De verantwoordelijkheid die ermee gepaard gaat. Het verhaal van Hind vertellen betekent ook haar stem krachtig en waarheidsgetrouw laten klinken, haar nagedachtenis eren. Een andere moeilijkheid was de emotionele geladenheid. Daar had ik het geluk dat mijn medewerkers en acteurs helemaal mee waren en iedereen de emoties perfect aanvoelde."
"De teamgeest was aanstekelijk, zette iedereen aan om tot het uiterste te gaan. Ik diende de acteurs ook niet te regisseren. Ze hoorden de stem van Hind en reageerden daarbij zonder dat ik hen moest coachen. Dat creëerde intensiteit en authenticiteit. Het engagement, de motivatie van iedereen was groot. We wisten dat dit verhaal verteld moest worden omdat zwijgen eigenlijk medeplichtigheid zou betekenen.”
Hoe uitdagend was het om de juiste stijl en toon te vinden?
“Een waargebeurd verhaal vertellen met acteurs is natuurlijk een fragiele evenwichtsoefening. Ik was bang dat kijkers die geformatteerd zijn door horror- en actiecinema The Voice of Hind Rajab als een rescue mission, een reddingsmissie Amerikaanse stijl, gingen zien. Dat tracht ik te verhinderen door realisme te injecteren. Te werken met echte stemmen, de werkwijze van de hulpverleners nauwgezet te reconstrueren en aan het einde ook beelden van de getroffen ambulance en de doorzeefde auto te tonen."
"Het gebeuren is immers zo dramatisch dat ik angst had dat de kijkers het als fictie zouden gaan ervaren. Gelukkig vertrouwden de mensen van de Rode Halve Maan ons zodanig dat ze me beeldmateriaal bezorgden dat ik in de film kon verwerken. Zo geef ik ook de ambulanciers een gezicht. Terwijl we benadrukken: dit is echt gebeurd, dit is geen verzonnen verhaaltje!”
Systeem achter het falen
Je wijst met dat slot ook geen individuele schuldigen aan.
“Het gaat me om de verantwoordelijkheid van een heel systeem. Dat overstijgt individuele soldaten en het Israëlische leger. Achter die militairen schuilt een regering, medeplichtige westerse landen en de actieve steun van de Verenigde Staten. Ik wil benadrukken hoe sterk de impact is van heel dat systeem op het werk van mensen die slachtoffers van oorlogsgeweld trachtten te redden."
"Het systeem is ontworpen om hun werk onmogelijk te maken. The Voice of Hind Rajab wil tonen hoe mensen proberen om in zo’n onmogelijke situatie toch te werken. Tegelijk wil de film aangeven dat er veel schuldigen zijn. Ik wil niet zozeer benadrukken wat een verschrikkelijke man Netanyahu wel is. Hij is verschrikkelijk, maar hij is niet de enige. Daarom wil ik niet op een gezicht focussen maar aangeven dat het gaat om een heel systeem.”
Hoe belangrijk was het dat sterren als Brad Pitt en Joaquin Phoenix hun naam verbonden aan je film?
“Zij waren niet de producenten die het project financieel mogelijk maakten maar ze genereren wel meer aandacht. Mijn grote angst was dat de film doodgezwegen zou worden, een beetje weggemoffeld in het festivalcircuit of ongemerkt een kleine bioscooprelease zou krijgen. Ik wil maximale aandacht voor Hinds verhaal en geëngageerde sterren helpen daarbij.”
Een ruim publiek
Net als een bekroning. Eerst in Venetië (Grand Jury Prize) en nu ook in Gent (Grand Prix), San Sebastian en Chicago.
“Een prijs winnen met een film als The Voice of Hind Rajab is toch heel anders dan bekroond worden met een film als Les filles d’Olfa die in Cannes en heel wat andere festivals in de prijzen viel. Hier overstijgt het opzet om de stem van Hind te laten horen toch de artistieke prestatie van een filmmaker. Het was heel emotioneel om in Venetië bekroond te worden omdat het besef indaalde dat we zo toch wel een ruimer publiek zouden kunnen bereiken.”
The Voice of Hind Rajab opende het eerste ‘Festival de cinéma de femmes’ in Gaza. Hoe symbolisch en emotioneel was dat?
“Ongelooflijk emotioneel en hoopgevend. Ik kon door de omstandigheden niet aanwezig zijn maar de beelden die ik zag troffen me. De organisatoren hadden een rode loper gelegd tussen de tenten en verwoeste gebouwen. Als symboliek kon dat tellen. Het illustreert de weerbaarheid en veerkracht van de inwoners van Gaza."
"Hun vermogen om te midden van verwoestingen een nieuw festival te lanceren, samen naar films gemaakt door vrouwen te kijken en aan te geven dat ze zich zomaar niet laten verdrijven. Het was een eer om daar aan bij te dragen.”
Hoe waren de reacties op dit voor de toeschouwers al te vertrouwde verhaal?
“Voor de inwoners van Gaza is het verhaal van Hind natuurlijk een verhaal zoals ze er honderden kennen. Maar het feit dat het empathische cinema is trof hen. The Voice of Hind Rajab gaf hen ook het gevoel, de hoop, dat ze eindelijk gehoord zullen worden via het verhaal van dit jonge meisje.”
De filmrelease
Dit is urgente cinema en zit dicht op de actualiteit. Hoe lang werkte je aan The Voice of Hind Rajab?
“Het ging allemaal heel snel. Uiteindelijk hebben we maar een jaar aan de film gewerkt. Mede doordat het bijeengebrachte team eenzelfde gevoel van urgentie, eenzelfde drang om dit verhaal te vertellen, deelde. Het was allemaal zo intens dat we snel hebben doorgewerkt. Van research over scenario-ontwikkeling en opnamen tot montage.”
Krijgt de film een ruime release?
“The Voice of Hind Rajab zal in verschillende landen te zien zijn. We kenden wat moeilijkheden in de Verenigde Staten waar alle belangrijke verdelers ‘nee’ hebben gezegd. Maar elders gaat het goed. De film komt uit in België, in Frankrijk, in Nederland en zowat overal in Europa. Ook in het Midden Oosten, in Indonesië, in Japan en nog vele andere landen.”
En in Israël?
“Nee, ik boycot Israël. Geen enkele van mijn films is trouwens ooit vertoond in Israël. Ik boycot zoals vele andere kunstenaars Israël omdat ik het regime niet wil steunen of valideren door de aanwezigheid van mezelf of van mijn films. Israëliërs mogen de film natuurlijk zien via andere platformen maar ik wil niet dat hij via festivals of bioscoopvertoningen ingeschakeld wordt in de propagandamachine van de machthebbers.”
Politieke cinema
Zie je The Voice of Hind Rajab als een politieke film?
“Elke film is een politieke film. Zelfs films die pretenderen niet politiek te zijn, zijn wel politiek. Het woord nemen en zeggen ‘ik ga je een verhaal vertellen’ is een politieke daad. Ik zeg nooit ‘ik maak kunst om de kunst’, nee, al mijn films zijn politiek. Zeker The Voice of Hind Rajab."
"Ik schaam me daar niet voor. Voor mij is het vooral een noodzakelijke film. De film nièt maken had ik beschouwd als een tekortkoming. Het is nodig om dingen te zien, aan te voelen, te herinneren en aan te klagen. Het is ook nodig om actie te ondernemen en veranderingen af te dwingen.”
Hoe reageerde Hinds moeder op de film?
“Voor haar is het emotioneel onmogelijk om The Voice of Hind Rajab te zien. Maar haar familieleden zagen de film en vertelden haar dat het een hommage is aan Hind. Doordat ze in Gaza zat heb ik haar nog niet fysiek gezien maar binnenkort gaan we elkaar ontmoeten. Dat wordt heel emotioneel.”
Films blijven maken
Andere vraag, wat doe je nadat je een film als The Voice of Hind Rajab gemaakt hebt?
“Wel, ik heb net de opnamen van een andere film achter de rug. Dat andere project had ik stilgelegd om The Voice of Hind Rajab te draaien. Mimesis is iets helemaal anders. Een familiale saga die zich afspeelt in twee tijden, de jaren veertig en negentig, in Tunesië. Via verhalen tonen we hoe een religieuze cultus ontstaat, hoe het triviale evolueert naar het sacrale en hoe families daardoor veranderen. Om je voor te zijn: het wordt géén hybride film, geen mengeling van fictie en documentaire! Pure fictie ditmaal.”
Je hebt wel niet de tijd genomen om te bekomen van een zware film als The Voice of Hind Rajab?
“Nee, maar ik ben natuurlijk slechts filmmaker. Wat de Palestijnen meemaken, dàt is pas zwaar! Daarom hoop ik dat mensen die de film zien ook actie gaan ondernemen, iets willen doen om het lot van de Palestijnen te verbeteren.”
Brussel, 7 november 2025
THE VOICE OF HIND RAJAB van Kaouther Ben Hania. Tunesië-Frankrijk 2025, 89’. Met Saja Kilani, Motaz Malhees, Amer Hierhel, Clara Khoury. Scenario Kaouther Ben Hania. Fotografie Juan Sarmiento. Montage Qutaiba Barhamji, Maxime Mathis & Kaouther Ben Hania. W Amal Attia. Muziek Amine Bouhafa. Productie Nadim Cheikhrouha, Odessa Rae & James Wilson. Executive Producers Brad Pitt, Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Joaquin Phoenix, Rooney Mara, Jonathan Glazer & Alfonso Cuaron. Distributie Cinéart. Release 19 november 2025.
