David Lowery’s ‘Mother Mary’: Prettig gestoord surrealistisch melodrama
De Franse regisseur François Truffaut, bekend van Les 400 Coups, Jules et Jim en Le dernier métro, had een zwak voor “des grands films malades”. Grote zieke films, films die uit evenwicht zijn en fouten bevatten maar tegelijk ook “geaborteerde meesterwerken” (“une entreprise ambitieuse qui a souffert d’erreurs de parcours”) zijn. Films waar wat aan schort die tegelijk ook straffe cinema zijn. Persoonlijk, ambitieus en extreem. Films waarin de grootheid van een filmmaker contrasteert met de onvolmaaktheid van het resultaat.
Grote, zieke meesterwerken
Marnie van Alfred Hitchcock, A King in New York van Charles Chaplin, The Magnificent Ambersons van Orson Welles en La Règle du Jeu van Jean Renoir waren zijn grote voorbeelden. De term ‘grand film malade’ werd ook toegepast op Truffauts eigen werk (Fahrenheit 451, La Chambre Verte, La Sirène du Mississippi) en verbonden met films als Greed (Von Stroheim), Seven Women (Ford), Red Line 7000 (Hawks), Fitzcarraldo (Herzog), Pat Garrett & Billy the Kid (Peckinpah), White Dog (Fuller), Heaven’s Gate (Cimino), The Last Movie (Hopper), Southland Tales (Kelly), The Man Who Killed Don Quixote (Gilliam) en Megalopolis (Coppola).
Films die stuk voor stuk interessanter zijn en genietbaarder blijven dan veel ondertussen vergeten bekroonde prenten uit dezelfde periode. Ook dit jaar werd er enkele keren de loftrompet bovengehaald voor ‘meesterwerken’ waarvan de naam ons ondertussen ontgaat terwijl pek en veren het lot waren van films die ons blijven boeien.
We denken aan Digger van Alejandro G. Iñárritu, een film die volgens de mainstream pers zondigde door een Tom Cruise-vehikel zonder commercieel succes te zijn. Terwijl de regisseur van Birdman, The Revenant en Babel ons op briljante wijze een vervormde spiegel voorhoudt waarin de heel reële klimaattragedie die we al decennia weigeren te zien zich voltrekt als een groteske farce. De finale overgang van de theaterzaal naar een apocalyptisch New York spreekt boekdelen.
Losgeslagen films
Nog zo’n ‘grote, zieke film’ is Mother Mary van David Lowery (°1980), de Amerikaanse onafhankelijke regisseur-scenarist van Ain’t Them Bodies Saints, Pete’s Dragon, A Ghost Story en The Old Man and The Gun. Lowery’s laatste twee films, The Green Knight en Peter Pan & Wendy, waren al behoorlijk losgeslagen films (lees: prettig gestoorde trips) maar het tussen deze producties door geschreven Mother Mary schakelt nog een versnelling hoger.
Resultaat is een surrealistisch popmelodrama dat platgetreden paden verlaat, chaos omhelst en creatieve energie ongeremd van het scherm doet spatten. Alleen, niet elk idee werkt en niet elk beeld slaat aan bij de kijker. Dat is het ‘zieke’ aspect van Mother Mary maar Lowery’s film is ook origineel, creatief, prikkelend en uitdagend. “Ik hou van films waarmee je aan de slag moet,” vertelde hij ons tijdens een interview voor Filmmagie op het Sphinx-terras in Gent, “niet dat ik wil provoceren of onduidelijk blijven.” Nee, Lowery wil ons als kijker mee in de film trekken.
Tasten en twijfelen
David Lowery is de absolute tegenpool van de zelfverzekerde, hautaine auteur. “Ik ben onzeker over mezelf, maar twijfel maakt mijn films beter”, bekende hij. “Mijn zelfvertrouwen bevindt zich in de kelder en ik twijfel elke minuut van mijn leven aan mezelf,” klonk het verrassend in een ander interview, ditmaal voor Filmkrant in een Gents hotel, na zijn alom geprezen A Ghost Story, “ik ben er constant van overtuigd dat ik faal maar ik ben er even zeker van dat wat ik doe waard is om te doen. Die spanning is intrinsiek aan hoe ik functioneer als filmmaker.”
Ondanks die twijfel is Lowery een cineast met een eigen, specifieke visie en met welomlijnde ideeën. “Achter elk beeld schuilt een intentie”, benadrukte hij reeds bij zijn doorbraakfilm Ain’t Them Bodies Saints, “ik wou dat elk shot heel precies en betekenisvol was, ik hou van het idee dat elk shot een schilderij is dat je aan de muur kan hangen. Er zijn dingen die beter konden maar ik troost me met de gedachte dat er geen wegwerpbeelden zijn.”
Dat is bij het picturaal verbluffende Mother Mary nog altijd zo. Alleen blijft de verhaallijn ditmaal beknopt. Op een dood spoor beland popidool Mother Mary (Anne Hathaway) klopt voor haar comeback aan bij Sam Anselm (Michaela Coel), een kostuumontwerper die ooit haar iconische looks ontwikkelde. Maar oude wonden worden opengereten, ego’s botsen en de scheidingslijn tussen liefde en haat blijkt flinterdun.
Show en fantasie
A Star is (Re)Born wordt het evenwel nooit. Omdat Lowery de chaos van liefde, frustratie, haat en obsessie bij de personages belangrijker vindt dan een rechtlijnig verteld (melo)dramatisch verhaal. En omdat de filmmaker graag de realiteit loslaat. Mother Mary introduceert het bovennatuurlijke op vrij uitzinnige wijze. Emoties komen letterlijk tot leven via een onverklaarde en deels fysieke, deels fantasierijke vorm. Een rode substantie, een rode geest tilt de film visueel en narratief naar een surrealistisch niveau.
Tegelijk (rationeel gezien) nonsens en (emotionele) waarheid. “Ik weet dat wat ik zag niet echt was,” zegt een van de vrouwen, “maar ik weet ook dat ik het echt zag.” Toch waarschuwt de affiche This is not A Ghost Story, dit is geen spookverhaal maar een nieuw onderzoek naar de realiteit en de werkelijkheid die mensen in hun geest creëren. Van Ain’t Them Bodies Saints over Pete’s Dragon, A Ghost Story en The Old Man and the Gun tot The Green Knight en Peter Pan & Wendy illustreert Lowery telkens hoe we via mythes, legendes en sprookjes onze onbegrijpelijke wereld trachten te verklaren en zin te geven.
Inspiratie en reflectie
Lowery’s eeuwige twijfel ligt aan de basis van deze grote zieke film. Aan Indiewire vertelde hij dat de veeleisende producties The Green Knight en Peter Pan & Wendy hem deden verlangen naar zijn roots, de kleine productie Pioneer. Maar het huiskamerduel tussen twee personages ontspoorde en Mother Mary werd een groot, muzikaal spektakel. Omdat de muziek kracht mist slaat het musical-aspect niet aan. Maar de innerlijke dialoog die Lowery met zichzelf voerde via zijn avatar-personages weerspiegelt zijn eigen reflectie over creatieve opties en levenskeuzes. Dat maakt deze ‘zieke’ film persoonlijk en boeiend.
Mother Mary fileert niet enkel op originele wijze popcultuur, sterrencultus en de spektakelindustrie maar toont ook hoe kunst trauma’s kan omzetten in aangrijpende artistieke werken. Hoe woede, verontwaardiging en pijn een voedingsbodem kunnen worden. Net als in zijn vorige films onderzoekt Lowery op welke wijze het zelfbeeld van volwassenen – hoe ze zich vroeger (als kind), nu en in de toekomst zien – hun mentale en emotionele welzijn bepaalt. Maar dit keer heel extreem. Radicaal. Chaotisch. Losgeslagen. Surreëel en niet altijd begrijpbaar. Maar mooi en emotioneel. Un grand film malade.
MOTHER MARY van David Lowery. USA, 2026, 111’. Met Anne Hathaway, Michaela Coel, Hunter Schafer, Sian Clifford. Scenario David Lowery. Fotografie Rina Yang & Andrew Droz Palermo. Montage David Lowery. Componist Daniel Hart. Muziek Charli XCX, Jack Antonoff & Fka Twigs. Production Design Francesca Di Mottola. Costumes Bina Daigeler. Productie David Lowery, Toby Halbrooks, Jeanie Igoe, James M. Johnston, Jonas Katzenstein, Maximilian Leo & Jonathan Saubach. Blu ray-release The Searchers.
Ook online te bekijken op Amazon Prime & Apple TV