Politiegeweld Antwerpen: een autocratie heeft nood aan Orwelliaanse newspeak om zich te legitimeren

Newspeak is een fictieve taal uitgevonden door schrijver George Orwell in zijn befaamde boek 1984. Deze fictieve taal staat bol van holle woorden, wordt gekenmerkt door een bureaucratische logica en is vooral een manier om aan ‘taalroof’ te doen. Met dit laatste concept wordt verwezen naar een beknotting van expressie en een kaping van betekenis door (politieke) elites. 

Wijlen sociolinguïst en taalkundig antropoloog Jan Blommaert waarschuwde hier ook al lang voor. Net zoals Arundhati Roy dit zag voltrekken in India na 1998 met de neoliberale, kapitalistische en hindoenationalistische wending die het land onderging. Taal is macht en dat beseffen zij aan de macht beter dan wij.

Taal is macht en dat beseffen zij aan de macht beter dan wij

Mevrouw Van Doesburg stelde dat de pro-Palestijnse maandagacties aan het stadhuis, op de Suikerrui meer specifiek, niet langer aldaar kunnen doorgaan doordat ze “te groot zijn geworden”. Ze zouden zo hulpverleningen blokkeren in het geval dat er iemand in het drukke horecagebied dringend medische hulp nodig zou hebben. Zo wordt de betoging geframed als een activiteit die potentieel gevaarlijk zou zijn voor onschuldige burgers door haar omvang. 

Ten eerste, voor de duidelijkheid: we kunnen met zekerheid stellen dat geen enkele normale betoger een ambulance moedwillig zou blokkeren of verplegers zou tegenhouden om hun werk te doen. 

Ten tweede zei mevrouw de burgemeester er niet bij dat, door de massale aanwezigheid van politiediensten en -busjes er daadwerkelijk geen hulpverlening kon passeren, mocht dit nodig zijn geweest. En als laatste, en misschien wel de meest frappante vaststelling is dat er door het optreden van de politie dus wel echt hulpverlening nodig was. Blijkbaar is voor onze Antwerpse burgemeester de hypothetische hulpverlening van tel, maar de reële niet.

Een betoging aanvallen omdat ambulances er niet door zouden kunnen, leidde er net toe dat er wél ambulances nodig waren

Dit schept reeds de vreemde leefwereld van het beleid. Nog sterker indicatief voor de dominantie van newspeak was haar autoriteitsargument dat de beslissingen van het kabinet genomen waren met het oog op ‘orde en veiligheid’. De modale mens wil natuurlijk heel graag geloven dat de overheid er is voor zijn of haar veiligheid en daarom dat dit te berde wordt gebracht. 

Maar is het niet de wereld op zijn kop? Een betoging is in deze newspeak een bedreiging voor de orde en veiligheid van de burgers, maar in werkelijkheid zien we net dat het excessieve optreden van de politie de bedreiging was. Als politie verontwaardigde en vreedzame burgers behandelt als vee, bespuit met een waterkanon en pepperspray, wegduwt en knuppelt, dan is de bedreiging voor de burger niet een groep burgers, maar de politie an sich.

Zij aan de macht bepalen niet alleen de agenda maar ook de betekenis van woorden. Door genoeg hun verdraaide kijk op de feiten te herhalen, wordt hun narratief werkelijkheid. In de psychologie noemen we dat het ‘illusory truth effect’. Een gewaarschuwd mens is er twee waard, zoals ze zeggen.