Van Bossuyt raakt bewust de meest kwetsbaren door winteropvang te schrappen

In Brussel worden soms uit noodzaak de metrostations tijdens de nacht opengehouden in de winter om een warme en droge plek te bieden aan mensen die dat nodig hebben. Deze ‘noodgedwongen’ maatregel is echter eerder de regel dan de uitzondering geworden. Elk jaar weer lees ik in Bruzz dat het Brussels Gewest een 'koudeplan' activeert met noodmaatregelen zoals het openhouden van de metrostations.

Afgelopen winter noemde ze het nog een 'extreme kou-plan', voor bij temperaturen onder de nul. Dat de winters in België temperaturen onder de nul behalen lijkt me niet zo 'extreem'. Toch lijken ze er elke winter weer verbaasd over, en sturen ze 'noodgedwongen' mensen zonder verblijf naar de metrostations.

Metrostations zijn ook in de zomermaanden populair onder mensen zonder vaste verblijfplaats, maar bieden natuurlijk geen écht onderdak. In een metrostation is er misschien wel beschutting tegen de wind en regen, maar nog altijd geen bed of badkamer. Dat zo’n maatregel de norm is geworden lijkt me dan ook op z’n zachtst gezegd zorgwekkend.

Metrostation als slaapplek als norm is op z’n zachtst gezegd zorgwekkend

Nu, zo vlak voor de wintermaanden, kondigt minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt aan dat de federale financiering voor winteropvang in vijf grote steden zal wegvallen. Dat zijn Gent, Antwerpen, Brussel, Charleroi en Luik, allemaal steden met veel kwetsbare dak- en thuislozen.

Deze steden ontvingen eerst van de federale regering elk jaar 65.000 euro om meer bedden en andere faciliteiten te creëren tijdens de wintermaanden. Nu zullen ze het zonder het bedrag moeten doen, terwijl steden als Brussel juist eerder meer dan minder hulp nodig hebben bij de winteropvang.

Mehdi Kassou van Belrefugees noemt het schrappen van deze financiering eerder “een symbolische maatregel”, omdat organisaties niet volledig afhankelijk zijn van het bedrag. Maar in de context van het strenge asielbeleid van deze regering “telt elke euro”, voegt hij eraan toe. En daar lijkt het wellicht precies over te gaan.

Van Bossuyt verdedigt de beslissing door te stellen dat de winteropvang “geen federale bevoegdheid is”. Volgens haar zijn de lokale besturen van deze steden verantwoordelijk voor opvang en onderdak. Maar wie naar het algehele asiel- en migratiebeleid van deze regering kijkt, ziet dat deze stopzetting niet gaat om wie er al dan niet verantwoordelijk is voor winteropvang. Het gaat, zoals de post van Van Bossuyt al verklapt, om migratie.

Meer mensen op straat door asielbeleid

Met de publicatie van het regeerakkoord begin dit jaar luidde de regering trots dat dit “het strengste asiel- en migratiebeleid ooit” zal worden. “De focus”, zo staat in het regeerakkoord, “moet veel meer op werk- en studiemigratie liggen”. Of nog duidelijker: op “zij die een directe meerwaarde betekenen”. Mensen die vluchten voor oorlog of vervolging horen daar dus niet bij.

Concreet wil de federale regering dit bereiken door de asielinstroom en opvang sterk te beperken. Het recht op gezinshereniging is al verstrengd, de toegang tot het leefloon beperkt en mensen die in een ander EU-land asiel hebben aangevraagd mogen nu worden teruggestuurd naar dat land.

Daarnaast zullen ook meervoudige asielaanvragen sterk worden beperkt. Wat volgens Pascal Debruyne een ramp is voor “de allerkwetsbaarsten die vaak meerdere aanvragen nodig hebben om hun verhaal 'op orde te krijgen’. Denk aan mensen die gevlucht zijn wegens het behoren tot ‘een sociale groep’ als LGBTQI, of vrouwen die een verkrachting als oorlogswapen hebben doorstaan.”

“Het federale asiel- en migratiebeleid creëert daklozen"

Al deze maatregelen zorgen ervoor dat mensen met een afgewezen asielaanvraag of gezinshereniging nergens terechtkunnen, en daardoor vaak op straat worden gezet. Dat bevestigt ook Sebastien Roy voormalig directeur van Samusocial: “Asielzoekers die geweigerd worden, omdat ze in een ander EU-land asiel hebben aangevraagd, keren meestal niet terug naar dat land. Ze komen hier in het daklozencircuit terecht.”

Mehdi Kassou van Belrefugees constateert hetzelfde: “Het federale asiel- en migratiebeleid creëert daklozen. Ondanks verschillende gerechtelijke uitspraken blijft de federale overheid gezinnen met kinderen op straat sturen.”

Concreet zien de opvangcentra ook dat ze steeds vaker en meer mensen moeten weigeren. Op 18 augustus moest Samusocial in Brussel 100 mensen uit 25 gezinnen in een dag weigeren. “Nooit eerder werd zo’n aantal op één dag bereikt”, zegt de organisatie.

De trend zet ook in september door. Sinds het begin van de maand moest Samusocial al de opvang van 400 gezinnen, ongeveer 1.500 mensen, weigeren, zo valt te lezen in Bruzz.

Anti-migratie

Als reactie op dit groeiende probleem laat deze regering zich dus weer van zijn koudste kant zien door de financiering voor de winteropvang van al deze mensen stop te zetten. Volgens Van Bossuyt ligt zelfs de schuld bij de mensen zelf: “Wie op straat slaapt door onze crisismaatregelen, doet dat niet omdat wij te streng zijn, maar omdat ze daar zelf voor kiezen.”

Haar post als minister van Asiel en Migratie lijkt ze dus volledig te vertalen naar ‘Anti-migratie’. Elke beslissing lijkt erop gericht om België zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor vluchtelingen. Mensen worden de straat op gestuurd en in de armoede geduwd, waardoor ‘teruggaan’ wellicht de enige optie lijkt.

Burgemeester van Brussel, Philippe Close, legde de vinger ook al op de zere plek in een artikel van Bruzz: “Het gros van de mensen die op de Brusselse straten slapen, zijn asielzoekers en dus de verantwoordelijkheid van minister Van Bossuyt.”

Maar die verantwoordelijkheid lijkt Van Bossuyt niet te voelen. Voor haar zijn deze feiten een uitgelezen kans om het afschrikbeleid van de regering nog verder op scherp te stellen. Met deze bezuiniging raakt ze de meest kwetsbaren, en dat lijkt, helaas, precies de bedoeling.